Właściwości farmakodynamiczne
Noacid 40 mg

Mechanizm działania pantoprazolu

Pantoprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki stosowane w chorobach związanych z nadmierną kwasowością soku żołądkowego, a dokładniej do inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC02). Jest to podstawiony benzoimidazol, którego głównym mechanizmem działania jest specyficzne hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku poprzez blokowanie pompy protonowej w komórkach okładzinowych¹.

Proces aktywacji pantoprazolu

Proces aktywacji pantoprazolu zachodzi w środowisku kwaśnym komórek okładzinowych, gdzie ulega on przekształceniu do postaci czynnej. W tej formie skutecznie hamuje aktywność enzymu H+,K+-ATP-azy, który odpowiada za końcowy etap procesu wytwarzania kwasu solnego w żołądku. Istotnym aspektem tego mechanizmu jest zależność stopnia zahamowania enzymu od zastosowanej dawki leku. Pantoprazol wpływa zarówno na podstawowe, jak i stymulowane wydzielanie kwasu solnego².

Dzięki wiązaniu się z enzymem na poziomie receptora komórkowego, pantoprazol może wpływać na wydzielanie kwasu solnego niezależnie od rodzaju bodźca stymulującego, takiego jak acetylocholina, histamina czy gastryna. Ten mechanizm działania zapewnia jednakową skuteczność leku niezależnie od drogi podania – doustnej czy dożylnej³.

Skuteczność kliniczna

W badaniach klinicznych wykazano, że ustąpienie objawów związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego następuje u większości pacjentów w ciągu 2 tygodni stosowania pantoprazolu. Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów pompy protonowej oraz inhibitorów receptora H2, leczenie pantoprazolem prowadzi do zmniejszenia kwaśności treści żołądkowej⁴.

Efekty farmakodynamiczne

Wpływ na stężenie gastryny

Zmniejszenie kwaśności treści żołądkowej podczas terapii pantoprazolem wywołuje fizjologiczną odpowiedź organizmu w postaci wtórnego zwiększenia wydzielania gastryny. Wzrost ten jest proporcjonalny do stopnia zmniejszenia kwaśności i ma charakter odwracalny⁵.

Obserwacje kliniczne wykazały, że podczas krótkotrwałego stosowania pantoprazolu wartości stężenia gastryny na czczo ulegają zwiększeniu, jednak w większości przypadków nie przekraczają górnej granicy normy. W trakcie długotrwałego leczenia stężenie gastryny ulega zazwyczaj podwojeniu, natomiast nadmierne zwiększenie stężenia tego hormonu występuje tylko sporadycznie⁶.

Wpływ na komórki ECL

W rzadkich przypadkach długotrwałego leczenia pantoprazolem obserwowano łagodne do umiarkowanego zwiększenie liczby specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego ECL (enterochromaffin-like) w żołądku, prowadzące do rozrostu prostego do gruczolakowatego. Istotnym jest fakt, że w przeciwieństwie do wyników badań na zwierzętach, u ludzi nie stwierdzono powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) ani rakowiaków żołądka⁷.

Potencjalny wpływ na tarczycę

Na podstawie badań przeprowadzonych na zwierzętach, nie można całkowicie wykluczyć wpływu pantoprazolu na parametry wewnątrzwydzielnicze tarczycy podczas długotrwałej terapii trwającej ponad rok⁸.

Wpływ na badania diagnostyczne

Wpływ na stężenie chromograniny A

Podczas leczenia pantoprazolem, podobnie jak innymi produktami leczniczymi o działaniu przeciwwydzielniczym, dochodzi do zwiększenia stężenia chromograniny A (CgA) w surowicy krwi. Jest to wynik zmniejszonej kwaśności wewnątrzżołądkowej. Podwyższony poziom CgA może zakłócać wyniki badań wykrywających obecność guzów neuroendokrynnych⁹.

Na podstawie dostępnych danych naukowych zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym pomiarem stężenia CgA. Pozwala to na powrót stężenia chromograniny A, które zostało mylnie zwiększone w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego¹⁰.

Postać farmaceutyczna i skład

Noacid w dawce 40 mg występuje w postaci tabletek dojelitowych o żółtym zabarwieniu i owalnym kształcie. Wymiary pojedynczej tabletki wynoszą 10,3 mm długości i 5,5 mm średnicy¹¹.

Każda tabletka dojelitowa zawiera 45,1 mg pantoprazolu sodowego półtorawodnego, co odpowiada 40 mg pantoprazolu. Wśród substancji pomocniczych o znanym działaniu produkt zawiera 76,85 mg maltitolu oraz 0,69 mg lecytyny sojowej odolejonej¹².