Właściwości farmakodynamiczne mometazonu furoinianu

Mometazonu furoinian stanowi składnik aktywny preparatu Nasometin, należący do grupy farmakoterapeutycznej kortykosteroidów stosowanych miejscowo do nosa (kod ATC: R01AD09). Substancja ta wykazuje miejscowe działanie przeciwzapalne przy dawkach, które nie powodują efektów ogólnoustrojowych, co czyni ją cennym narzędziem w terapii schorzeń alergicznych górnych dróg oddechowych.¹

Mechanizm działania przeciwzapalnego

Główny mechanizm działania przeciwalergicznego i przeciwzapalnego mometazonu furoinianu opiera się najprawdopodobniej na jego zdolności do hamowania uwalniania mediatorów reakcji alergicznych. U pacjentów z alergią substancja ta znacząco ogranicza uwalnianie leukotrienów z leukocytów, które są kluczowymi cząsteczkami odpowiedzialnymi za rozwój reakcji zapalnej.²

Badania na kulturach komórkowych wykazały, że mometazonu furoinian silnie hamuje syntezę i uwalnianie wielu kluczowych cytokin prozapalnych, w tym:

• Interleukiny 1 (IL-1)
• Interleukiny 5 (IL-5)
• Interleukiny 6 (IL-6)
• Czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa)

Ponadto, substancja ta działa jako silny inhibitor wytwarzania leukotrienów, które są potężnymi mediatorami reakcji zapalnych w drogach oddechowych. Szczególnie istotne jest jej bardzo silne działanie hamujące na produkcję cytokin Th2, zwłaszcza interleukiny 4 (IL-4) i interleukiny 5 (IL-5) przez ludzkie komórki T CD4+, które odgrywają kluczową rolę w patogenezie chorób alergicznych.³

Odpowiedź farmakodynamiczna

Donosowe testy prowokacji alergenami dostarczyły istotnych dowodów na przeciwzapalne działanie mometazonu furoinianu zarówno we wczesnej, jak i w późnej fazie reakcji alergicznej. Efekt ten potwierdzono poprzez obserwację zmniejszonej aktywności histaminy i eozynofilów w porównaniu do placebo. Dodatkowo odnotowano zmniejszenie liczby komórek zapalnych: eozynofilów i neutrofilów, a także redukcję ekspresji adhezyjnych białek komórek nabłonka w porównaniu do wartości początkowych.⁴

Początek działania klinicznego

Istotną cechą mometazonu furoinianu w aerozolu do nosa jest stosunkowo szybki początek działania klinicznego. U 28% pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa klinicznie znaczący efekt terapeutyczny obserwowano już w ciągu 12 godzin od podania pierwszej dawki preparatu. Mediana czasu, po którym następowało wyraźne złagodzenie objawów, wynosiła 35,9 godziny, co potwierdza stosunkowo szybkie działanie leku w porównaniu z innymi kortykosteroidami stosowanymi donosowo.⁵

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania mometazonu furoinianu u dzieci było przedmiotem szczegółowych badań. W kontrolowanym placebo badaniu klinicznym, w którym dzieciom (n=49 w każdej grupie) podawano preparat przez okres jednego roku w dawce 100 mikrogramów na dobę, nie zaobserwowano żadnego negatywnego wpływu na wzrastanie.⁶

Należy jednak podkreślić, że liczba dostępnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności mometazonu furoinianu w aerozolu do nosa u dzieci w wieku od 3 do 5 lat jest ograniczona, co uniemożliwia ustalenie optymalnego dawkowania w tej grupie wiekowej.⁷

W badaniu z udziałem 48 dzieci w wieku od 3 do 5 lat, którym podawano donosowo mometazonu furoinian w dawkach 50, 100 lub 200 mikrogramów na dobę przez 14 dni, nie zaobserwowano znaczących różnic w porównaniu z placebo w średnim stężeniu kortyzolu w osoczu w odpowiedzi na test stymulacji tetrakozaktydem. Wynik ten wskazuje na brak istotnego wpływu leku na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza nawet przy stosunkowo wysokich dawkach.⁸

Warto odnotować, że Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań referencyjnego produktu leczniczego zawierającego mometazonu furoinian w aerozolu do nosa we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w sezonowym i całorocznym alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa.⁹

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Mometazonu furoinian w postaci aerozolu do nosa (Nasometin, 50 mikrogramów/dawkę odmierzoną) wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne poprzez hamowanie szeregu mechanizmów komórkowych i mediatorów zapalenia. Jego skuteczność kliniczna manifestuje się stosunkowo szybko po podaniu, a profil bezpieczeństwa pozwala na stosowanie u dzieci bez ryzyka zaburzenia wzrostu. Wybitne właściwości farmakodynamiczne mometazonu furoinianu czynią go wartościowym lekiem w terapii alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa zarówno sezonowego, jak i całorocznego.¹⁰