Wpływ naproksenu na płodność, ciążę i laktację

Naproksen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) i inhibitor syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Konieczne jest przekazanie pacjentce pełnych informacji dotyczących potencjalnych zagrożeń wynikających ze stosowania preparatu Naproxen Hasco (dostępnego w postaci czopków 250 mg i 500 mg) w tych okresach.¹

Wpływ na płodność

Należy poinformować pacjentkę, że stosowanie naproksenu może mieć niekorzystny wpływ na płodność żeńską. Lek nie jest zalecany u kobiet, które planują zajść w ciążę. W przypadku pacjentek z trudnościami w zajściu w ciążę lub poddawanych diagnostyce w związku z niepłodnością, należy rozważyć zakończenie terapii naproksenem.²

Stosowanie w ciąży

Mechanizm działania naproksenu polegający na hamowaniu syntezy prostaglandyn może niekorzystnie wpływać zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu. Informacja ta stanowi podstawę do ostrożnego podejścia do stosowania leku u kobiet ciężarnych.³

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia poronienia oraz wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego i wytrzewienia jelit po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Bezwzględne ryzyko wystąpienia wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Ryzyko to zwiększa się wraz ze zwiększaniem dawki i wydłużaniem czasu leczenia.⁴

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn zwiększa liczbę strat po- i przedimplantacyjnych oraz śmiertelność zarodków i płodów. Dodatkowo obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad wrodzonych, w tym nieprawidłowości w rozwoju układu sercowo-naczyniowego u zwierząt, którym podawano inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy.⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie naproksenu po 20. tygodniu ciąży. Od tego momentu lek może powodować małowodzie będące wynikiem zaburzeń czynności nerek u płodu. Małowodzie może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po jego przerwaniu.⁶

Ponadto, odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego w następstwie leczenia w drugim trymestrze, z których większość ustępowała po zaprzestaniu stosowania leku.⁷

W związku z powyższymi danymi, naproksenu nie należy stosować w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. Jeżeli lek jest stosowany u kobiet usiłujących zajść w ciążę lub będących w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, preparat należy podawać w możliwie najmniejszej dawce przez możliwie najkrótszy czas.⁸

W przypadku kilkudniowej ekspozycji na naproksen od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć monitorowanie przedporodowe ukierunkowane na wykrycie małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W razie stwierdzenia tych powikłań należy natychmiast zaprzestać stosowania produktu Naproxen Hasco.⁹

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn, w tym naproksenu, w trzecim trymestrze ciąży może spowodować poważne konsekwencje dla płodu i noworodka.¹⁰

Potencjalne zagrożenia dla płodu związane ze stosowaniem naproksenu w trzecim trymestrze obejmują:

• Toksyczne działanie na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy – przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne¹¹
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem¹²

Stosowanie naproksenu pod koniec ciąży wiąże się z następującymi zagrożeniami dla matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie przeciwpłytkowe, które może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek naproksenu¹³
• Zahamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹⁴

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie naproksenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane.¹⁵

Stosowanie podczas karmienia piersią

Naproksen przenika do mleka kobiecego, osiągając stężenie do 1% stężenia w osoczu matki. Maksymalne stężenie leku w mleku kobiet karmiących piersią osiągane jest w ciągu 4 godzin po podaniu.¹⁶

Ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych u karmionego dziecka, stosowanie naproksenu podczas karmienia piersią jest przeciwwskazane. Należy wyraźnie poinformować pacjentkę, aby nie stosowała produktu Naproxen Hasco podczas karmienia piersią.¹⁷

Zalecenia dla lekarzy – praktyczne wskazówki

Podczas konsultacji z pacjentką w wieku rozrodczym, planującą ciążę, będącą w ciąży lub karmiącą piersią, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący możliwości zajścia w ciążę przed włączeniem naproksenu do terapii
2. Poinformować o potencjalnym niekorzystnym wpływie leku na płodność żeńską
3. Wyjaśnić zagrożenia związane ze stosowaniem leku w różnych okresach ciąży, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka po 20. tygodniu ciąży
4. W przypadku bezwzględnej konieczności zastosowania leku w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży – przepisać najmniejszą skuteczną dawkę na możliwie najkrótszy czas
5. Omówić konieczność monitorowania przedporodowego przy stosowaniu leku po 20. tygodniu ciąży
6. Kategorycznie przeciwwskazać stosowanie w trzecim trymestrze ciąży
7. Poinformować o przeciwwskazaniu do stosowania podczas karmienia piersią

Należy dokładnie udokumentować przekazanie powyższych informacji w dokumentacji medycznej pacjentki.