Właściwości farmakodynamiczne latanoprostu

Latanoprost, główna substancja czynna produktu leczniczego Monoprost, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w jaskrze i zwężających źrenicę, będąc analogiem prostaglandyny F2α (kod ATC: S01EE01). Farmakodynamika latanoprostu charakteryzuje się selektywnym działaniem agonistycznym na receptory prostanoidowe FP, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez poprawę odpływu cieczy wodnistej z oka.¹

Mechanizm działania

Latanoprost działa jako selektywny agonista receptora prostanoidowego FP. Badania przeprowadzone zarówno na modelach zwierzęcych, jak i u ludzi wykazały, że podstawowym mechanizmem działania latanoprostu jest zwiększenie odpływu naczyniówkowo-twardówkowego cieczy wodnistej. Dodatkowo u ludzi zaobserwowano także pewne ułatwienie przepływu cieczy wodnistej poprzez zmniejszenie oporu odpływu.²

Dynamika efektu terapeutycznego

Profil czasowy działania hipotensyjnego latanoprostu na ciśnienie wewnątrzgałkowe charakteryzuje się następującą dynamiką:

• Początek działania obserwuje się po 3-4 godzinach od podania krople
• Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 8-12 godzinach
• Utrzymywanie się obniżonego ciśnienia wewnątrzgałkowego przez minimum 24 godziny

Ta charakterystyka czasowa efektu terapeutycznego umożliwia stosowanie leku raz na dobę.³

Skuteczność terapeutyczna

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność latanoprostu stosowanego zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Wykazano synergistyczne działanie latanoprostu w przypadku jego stosowania łącznie z:⁴

• Antagonistami receptorów beta-adrenergicznych (tymolol) – wykazano trwały efekt terapeutyczny
• Agonistami receptorów adrenergicznych (dipiwefryna) – działanie addytywne w krótkoterminowych badaniach (1-2 tygodnie)
• Doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej (acetazolamid) – działanie addytywne
• Agonistami cholinergicznymi (pilokarpina) – wykazano co najmniej częściowo addytywne działanie

⁵

Wpływ na funkcje fizjologiczne oka

W ramach kompleksowej oceny bezpieczeństwa latanoprostu zbadano jego wpływ na różne aspekty funkcjonowania oka. Ustalono, że latanoprost:

• Nie wywiera znaczącego wpływu na produkcję cieczy wodnistej
• Nie wpływa na barierę krew-ciecz wodnista
• Nie wpływa lub wpływa nieznacznie na wewnątrzgałkowe krążenie krwi (w badaniach na małpach)
• Może wywoływać łagodne do umiarkowanego przekrwienie spojówek lub nadtwardówki
• Nie wpływa na naczynia krwionośne siatkówki w długotrwałym leczeniu (wykazano w badaniach na małpach)
• Nie powoduje przecieku fluoresceiny w tylnym odcinku oka u pacjentów z pseudosoczewkowością

⁶

Istotnym aspektem profilu bezpieczeństwa latanoprostu jest brak znaczącego wpływu farmakologicznego na układ sercowo-naczyniowy oraz oddechowy, co potwierdzono w badaniach przy zastosowaniu dawek terapeutycznych.⁷

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne produktu Monoprost

Produkt leczniczy Monoprost (latanoprost 50 mikrogramów/ml) został poddany szczegółowej ocenie klinicznej w ramach trzymiesięcznego, randomizowanego, zamaskowanego badania porównawczego. W badaniu zestawiono skuteczność produktu Monoprost niezawierającego środka konserwującego z referencyjnym produktem zawierającym latanoprost 0,005% z konserwantem. Badanie przeprowadzono na grupie 404 pacjentów z nadciśnieniem wewnątrzgałkowym lub jaskrą.⁸

Głównym parametrem oceny skuteczności terapeutycznej była zmiana ciśnienia wewnątrzgałkowego między wartością początkową a dniem 84. badania. Wyniki wykazały, że stosowanie produktu Monoprost prowadziło do zmniejszenia ciśnienia wewnątrzgałkowego o 8,6 mmHg (co stanowiło redukcję o 36%) po 84 dniach terapii. Efekt ten był porównywalny z działaniem referencyjnego produktu zawierającego latanoprost z konserwantem.⁹

¹⁰

Profil bezpieczeństwa produktu Monoprost

W trzymiesięcznym badaniu klinicznym produktu Monoprost zaobserwowano następujące działania niepożądane w porównaniu z referencyjnym produktem zawierającym latanoprost z konserwantem:

• Podrażnienie, pieczenie lub kłucie niewynikające bezpośrednio z podania leku – 6,8% przypadków w grupie stosującej Monoprost wobec 12,9% w grupie stosującej referencyjny latanoprost (ocena w 84. dniu badania)
• Przekrwienie spojówek – 21,4% przypadków w grupie stosującej Monoprost wobec 29,1% w grupie stosującej referencyjny latanoprost (ocena w 84. dniu badania)

¹¹

Warto podkreślić, że w zakresie ogólnoustrojowych działań niepożądanych nie zaobserwowano istotnych statystycznie różnic między obiema badanymi grupami pacjentów.¹²