Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Metadon chlorowodorek w postaci roztworu doustnego (1 mg/ml) posiada szereg przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego zastosowanie. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować stan kliniczny pacjenta przed wdrożeniem terapii tym opioidem, zwracając szczególną uwagę na poniższe okoliczności.¹

Nadwrażliwość alergiczna

Metadon jest przeciwwskazany u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na jego substancję czynną (metadon chlorowodorek) lub którykolwiek składnik pomocniczy zawarty w preparacie. W przypadku preparatu Methadone hydrochloride INN-FARM należy zwrócić uwagę na obecność substancji pomocniczych o znanym działaniu, takich jak sorbitol (E 420), sodu benzoesan (E 211) oraz żółcień pomarańczowa FCF (E 110), które same mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości.²

Choroby układu oddechowego

Metadon jest bezwzględnie przeciwwskazany w następujących stanach związanych z układem oddechowym:

• Podczas ostrego napadu astmy oskrzelowej – ze względu na potencjalne nasilenie skurczu oskrzeli i depresji oddechowej³
• W przypadku depresji oddechowej, szczególnie gdy towarzyszy jej sinica i zwiększona ilość wydzieliny oskrzelowej – metadon jako opioid może dodatkowo pogłębiać upośledzenie funkcji oddechowych, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta⁴

Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego

Przeciwwskazania związane z OUN obejmują:

• Uraz głowy i zwiększone ciśnienie śródczaszkowe – metadon może nasilać hiperkapnię i maskować objawy neurologiczne, co utrudnia ocenę kliniczną i może prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta⁵
• Ostra postać alkoholizmu – ze względu na wzmocnienie działania depresyjnego na OUN przy jednoczesnym stosowaniu metadonu i alkoholu, co zwiększa ryzyko zapaści oddechowo-krążeniowej⁶

Interakcje z inhibitorami MAO

Metadon nie powinien być stosowany jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO). Ponadto, podawanie metadonu jest przeciwwskazane w okresie krótszym niż 2 tygodnie od zakończenia terapii inhibitorami MAO. Równoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do zespołu serotoninowego, stanu zagrażającego życiu pacjenta.⁷

Brak uzależnienia od opioidów

Metadon jest przeciwwskazany u osób nieuzależnionych od opioidów. Stosowanie tego leku u pacjentów bez tolerancji na opioidy niesie ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym depresji oddechowej zagrażającej życiu.⁸

Zaburzenia rytmu serca

Metadon jest przeciwwskazany u osób z wydłużonym odstępem QT, w tym pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT. Jest to związane z ryzykiem wystąpienia groźnych dla życia zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes.⁹

Choroby wątroby

Podobnie jak inne opioidowe leki przeciwbólowe, metadon nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. Zastosowanie leku w tej grupie chorych może prowadzić do rozwoju encefalopatii wrotno-układowej z powodu upośledzonego metabolizmu leku.¹⁰

Choroby przewodu pokarmowego

Metadon jest przeciwwskazany w przypadku:

• Wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – podanie metadonu może spowodować toksyczne rozszerzenie lub skurcz jelita grubego, nasilając objawy choroby i zwiększając ryzyko perforacji¹¹
• Skurczu dróg żółciowych – metadon może powodować zwiększenie ciśnienia w drogach żółciowych, nasilając ból i komplikując przebieg choroby¹²

Choroby układu moczowego

Skurcz dróg moczowych stanowi przeciwwskazanie do stosowania metadonu, ponieważ opioid ten może nasilać napięcie mięśniowe dróg moczowych, pogarszając odpływ moczu i zwiększając ryzyko zatrzymania moczu.¹³

Stosowanie w położnictwie

Stosowanie metadonu w czasie porodu nie jest zalecane ze względu na jego przedłużone działanie, które zwiększa ryzyko wystąpienia depresji oddechowej u noworodków. Ponadto, noworodki narażone na metadon w okresie okołoporodowym mogą wymagać leczenia zespołu abstynencyjnego.¹⁴

Uwagi dotyczące składu

Przy analizie przeciwwskazań należy uwzględnić skład preparatu. Methadone hydrochloride INN-FARM w postaci roztworu doustnego 1 mg/ml zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu: sorbitol (E 420) w ilości 21,0 mg/ml, sodu benzoesan (E 211) w ilości 3,0 mg/ml oraz żółcień pomarańczową FCF (E 110) w ilości 0,009 mg/ml. Ponadto, 1 ml roztworu zawiera 0,478 mg (0,021 mmol) sodu. Te składniki mogą powodować dodatkowe przeciwwskazania u osób z nietolerancją na te substancje.¹⁵