Właściwości farmakokinetyczne leku Medikinet

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych metylofenidatu, substancji czynnej zawartej w produktach Medikinet 5 mg, 10 mg i 20 mg, tabletki. Każda tabletka zawiera chlorowodorek metylofenidatu w odpowiedniej dawce, co przekłada się na określoną ilość metylofenidatu jako substancji aktywnej.¹

Wchłanianie

Metylofenidat charakteryzuje się szybkim i prawie całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym. Jednak ze względu na znaczny efekt pierwszego przejścia, bezwzględna dostępność biologiczna jest stosunkowo niska, osiągając jedynie 30% (z zakresem 11-51%) podanej dawki.²

Na proces wchłaniania wpływa obecność pokarmu – przyjmowanie leku z posiłkami przyspiesza absorpcję, nie wpływając jednak na całkowitą ilość wchłoniętej substancji czynnej. Po podaniu dawki 10 mg, maksymalne stężenie w osoczu osiąga wartość średnio 7 ng/ml po 1-2 godzinach od przyjęcia leku.³

Należy podkreślić, że maksymalne stężenia metylofenidatu w osoczu charakteryzują się znaczną zmiennością międzyosobniczą. Dodatkowo obserwuje się zarówno zmienność międzyosobniczą, jak i wewnątrzosobniczą stężeń w osoczu, jednak nie ma przekonujących dowodów na wpływ tej zmienności na skuteczność terapeutyczną leku. Stosunkowo krótki okres półtrwania metylofenidatu dobrze koreluje z czasem działania wynoszącym od 1 do 4 godzin.⁴

Dystrybucja

Po dostaniu się do krwioobiegu, metylofenidat wraz z jego metabolitami ulega dystrybucji pomiędzy osocze (57%) a erytrocyty (43%). Stopień wiązania z białkami osocza jest niski i wynosi 10-33%, zarówno dla samego metylofenidatu, jak i dla jego metabolitów.⁵

Objętość dystrybucji metylofenidatu po pojedynczym podaniu dożylnym wynosi 2,2 l/kg, przy czym dla poszczególnych enancjomerów wartości te różnią się: dla d-metylofenidatu wynosi 2,65±1,1 l/kg, natomiast dla l-metylofenidatu 1,8±0,9 l/kg.⁶

Biotransformacja

Metylofenidat podlega szybkiej i intensywnej biotransformacji w organizmie. Głównym metabolitem jest kwas 2-fenylo-2-piperydylooctowy (PPAA), którego maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane po około 2 godzinach od podania metylofenidatu. Co istotne, stężenie tego metabolitu jest od 30 do 50 razy wyższe niż stężenie niezmienionej substancji czynnej.⁷

Okres półtrwania PPAA jest prawie dwukrotnie dłuższy niż samego metylofenidatu, a jego klirens ogólnoustrojowy wynosi 0,17 l/h/kg. W procesie metabolizmu powstają również niewielkie ilości metabolitów hydroksylowanych, takich jak hydroksymetylofenidat i kwas hydroksyrytalinowy.⁸

Warto podkreślić, że za aktywność terapeutyczną odpowiada głównie związek macierzysty, czyli metylofenidat, a nie jego metabolity.⁹

Eliminacja

Metylofenidat jest eliminowany z osocza ze średnim okresem półtrwania wynoszącym około 2 godzin. Średni klirens po podaniu pojedynczej dawki dożylnej wynosi 0,565 l/h/kg, przy czym dla d-metylofenidatu jest to 0,40±0,12 l/h/kg, a dla l-metylofenidatu 0,73±0,28 l/h/kg.¹⁰

Po podaniu doustnym, 78-97% dawki jest wydalane z moczem w ciągu 48 do 96 godzin, natomiast 1-3% dawki wydalane jest z kałem w postaci metabolitów. W moczu stwierdza się jedynie niewielkie ilości (poniżej 1%) niezmienionego metylofenidatu.<sup data-drug="Medikinet 10 mg" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Po podaniu doustnym około 78-97% dawki jest wydalane z moczem w ciągu 48 do 96 godzin, a 1 do 3% dawki – z kałem w postaci metabolitów. W moczu stwierdza się jedynie niewielkie ilości (11

W przypadku podania dożylnego, znaczna część dawki (89%) jest eliminowana z moczem w ciągu 16 godzin, prawdopodobnie niezależnie od wartości pH moczu, głównie w postaci kwasu rytalinowego. Znaczna część dawki jest wydalana z moczem jako kwas 2-fenylo-2-piperydylooctowy (PPAA), stanowiąc 60-86% całkowitej dawki.¹²

Charakterystyka w szczególnych grupach pacjentów

Przeprowadzone badania nie wykazały istotnych różnic w farmakokinetyce metylofenidatu pomiędzy dziećmi z zespołami hiperkinetycznymi/ADHD a zdrowymi dorosłymi uczestnikami badań klinicznych.¹³

Należy zaznaczyć, że właściwości farmakokinetyczne metylofenidatu nie były badane u dzieci poniżej 6 roku życia ani u osób starszych powyżej 65 roku życia.¹⁴

W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wydalanie niezmienionej postaci metylofenidatu pozostaje prawie niezmienione, jednakże wydalanie metabolitu PPAA może zostać ograniczone. Dane dotyczące wydalania u pacjentów z prawidłową czynnością nerek sugerują, że zaburzenia czynności tego narządu mają minimalny wpływ na eliminację niezmienionej postaci leku.¹⁵