Działania niepożądane leku Matrifen

System transdermalny Matrifen (fentanyl) jest stosowany w leczeniu przewlekłego bólu nowotworowego i nienowotworowego. Bezpieczeństwo stosowania fentanylu w postaci przezskórnej zostało dokładnie przebadane w 11 badaniach klinicznych z udziałem 1565 dorosłych i 289 dzieci. Dane dotyczące bezpieczeństwa uzyskano od wszystkich pacjentów, którzy przyjęli co najmniej jedną dawkę przezskórnego fentanylu.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Na podstawie zbiorczych danych z badań klinicznych stwierdzono, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi (występującymi u co najmniej 10% pacjentów) podczas stosowania systemu transdermalnego Matrifen są:²

• Nudności (35,7%)
• Wymioty (23,2%)
• Zaparcia (23,1%)
• Senność (15,0%)
• Zawroty głowy (13,1%)
• Ból głowy (11,8%)

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane stwierdzone w badaniach klinicznych oraz zgłaszane spontanicznie po wprowadzeniu produktu do obrotu zostały sklasyfikowane według częstości występowania zgodnie z przyjętą konwencją:<sup data-drug="Matrifen 12 mikrogramów/godzinę system trandermalny" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej w Tabeli 5 przedstawiono działania niepożądane stwierdzone w tych badaniach klinicznych podczas stosowania fentanylu w postaci przezskórnej (w tym wyżej wymienione), oraz pochodzące ze spontanicznego raportowania po wprowadzeniu produktu do obrotu. Zastosowano następującą konwencję dotyczącą kategorii częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥1/1000 do < 1/100), rzadko (≥1/10 000 do 3

• Bardzo często: ≥1/10 (występuje u co najmniej 1 na 10 osób)
• Często: ≥1/100 do <1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 osób)
• Niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 osób)
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 osób)
• Bardzo rzadko: <1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10 000 osób)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych obserwowanych podczas stosowania systemu transdermalnego Matrifen u dorosłych i dzieci, pogrupowanych według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania.⁴

* Określona częstość (niezbyt często) opiera się na analizach częstości występowania w badaniach u dorosłych i dzieci z bólem nienowotworowym.⁵

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania systemu transdermalnego z fentanylem zostało ocenione u 289 dzieci (poniżej 18 lat) uczestniczących w 3 badaniach klinicznych. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży leczonych fentanylem w plastrach transdermalnych jest podobny do profilu obserwowanego u dorosłych.<sup data-drug="Matrifen 12 mikrogramów/godzinę system trandermalny" data-section="Działania niepożądane" title="Bezpieczeństwo stosowania systemu transdermalnego z fentanylem w leczeniu przewlekłego bólu nowotworowego i nienowotworowego było oceniane u 289 dzieci (6

W populacji dzieci nie zidentyfikowano czynników ryzyka innych niż te, które związane były z zastosowaniem opioidów w celu zmniejszania bólu związanego z ciężką chorobą. Podczas stosowania systemu transdermalnego z fentanylem zgodnie z zaleceniami nie stwierdzono występowania czynników ryzyka specyficznych dla populacji dzieci w wieku powyżej 2 lat.⁷

Najczęstsze działania niepożądane u dzieci

Na podstawie zbiorczych danych bezpieczeństwa z 3 badań klinicznych z udziałem dzieci stwierdzono, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi (występującymi u co najmniej 10% badanych) były:⁸

• Wymioty (33,9%)
• Nudności (23,5%)
• Ból głowy (16,3%)
• Zaparcia (13,5%)
• Biegunka (12,8%)
• Świąd (12,8%)

Tolerancja i ryzyko uzależnienia

Wielokrotne stosowanie fentanylu w postaci systemu transdermalnego Matrifen może prowadzić do rozwoju tolerancji na lek, co oznacza zmniejszenie skuteczności działania leku przy tej samej dawce.⁹

Istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem fentanylu jest możliwość rozwoju uzależnienia od leku (uzależnienia lekowego), które może wystąpić nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Ryzyko uzależnienia może się różnić w zależności od indywidualnych czynników ryzyka występujących u danego pacjenta, zastosowanej dawki oraz czasu trwania leczenia opioidami.¹⁰

Zespół odstawienia

U niektórych pacjentów mogą wystąpić objawy zespołu odstawienia po zamianie dotychczas stosowanych opioidów na system transdermalny z fentanylem lub gdy leczenie zostanie nagle przerwane. Do typowych objawów zespołu odstawienia należą:¹¹

• Nudności – nieprzyjemne uczucie w żołądku i gardle, które może prowadzić do wymiotów
• Wymioty – gwałtowne opróżnianie żołądka
• Biegunka – częste oddawanie luźnych lub wodnistych stolców
• Niepokój – stan psychicznego i fizycznego pobudzenia
• Dreszcze – mimowolne drżenie ciała

Istnieją bardzo rzadkie doniesienia o zespole odstawienia u noworodków matek, które przewlekle stosowały fentanyl w postaci przezskórnej w trakcie ciąży.¹²

Interakcje lekowe i zespół serotoninowy

Zgłaszano przypadki zespołu serotoninowego podczas jednoczesnego stosowania fentanylu z lekami o silnym działaniu serotoninergicznym. Zespół serotoninowy to potencjalnie zagrażający życiu stan, charakteryzujący się nadmierną aktywnością serotoninergiczną w ośrodkowym układzie nerwowym oraz obwodowo.¹³

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁴