Właściwości farmakodynamiczne
Mantreda 10 mg

Mechanizm działania rywaroksabanu

Mantreda (rywaroksaban 10 mg) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako substancje przeciwzakrzepowe, a dokładniej bezpośrednie inhibitory czynnika Xa (kod ATC: B01AF01). Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką selektywnością działania, będąc bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, z zachowaną biodostępnością po podaniu doustnym. Mechanizm działania leku polega na przerwaniu wewnątrz- oraz zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi poprzez hamowanie aktywności czynnika Xa. W konsekwencji hamowane jest zarówno wytwarzanie trombiny, jak i powstawanie zakrzepu. Warto podkreślić, że rywaroksaban nie hamuje trombiny (aktywowanego czynnika II) oraz nie wykazano jego wpływu na płytki krwi.¹

Działanie farmakodynamiczne

Wpływ na czynnik Xa i parametry krzepnięcia

Badania kliniczne wykazały, że hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban ma charakter zależny od dawki. Rywaroksaban wywiera wpływ na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od dawki, przy czym obserwuje się ścisłą korelację tego parametru ze stężeniami leku w osoczu (współczynnik korelacji r=0,98), pod warunkiem zastosowania w teście odczynnika Neoplastin. Należy zwrócić uwagę, że użycie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników. Z tego powodu odczyt wartości PT powinien być podawany w sekundach. W przeciwieństwie do leków z grupy kumaryn, nie należy stosować Międzynarodowego Współczynnika Znormalizowanego (INR) do oceny działania rywaroksabanu, gdyż współczynnik ten jest skalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn.²

Wartości referencyjne w zabiegach ortopedycznych

U pacjentów poddanych dużym zabiegom ortopedycznym wartości PT (przy użyciu odczynnika Neoplastin) dla 5/95 percentyli w czasie od 2 do 4 godzin po przyjęciu tabletki rywaroksabanu (czyli w okresie maksymalnego działania leku) wynosiły od 13 do 25 sekund. Dla porównania, wyjściowe wartości PT przed operacją mieściły się w zakresie od 12 do 15 sekund.³

Badania nad odwracaniem działania rywaroksabanu

W farmakologicznym badaniu klinicznym dotyczącym możliwości odwrócenia działania farmakodynamicznego rywaroksabanu u zdrowych osób dorosłych (n=22) oceniano efekty jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch różnych rodzajów koncentratów kompleksu protrombiny (PCC):

• trójczynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, IX i X)
• czteroczynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, VII, IX i X)

Wyniki badania wykazały, że 3-czynnikowy PCC skracał średnie wartości PT (z użyciem odczynnika Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut, podczas gdy 4-czynnikowy PCC powodował silniejsze skrócenie PT, o około 3,5 sekundy. Warto jednak zauważyć, że w porównaniu z 4-czynnikowym PCC, 3-czynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny.⁴

Inne parametry koagulologiczne

Rywaroksaban wpływa również na inne parametry krzepnięcia, takie jak czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest, które ulegają wydłużeniu w sposób zależny od dawki. Należy jednak podkreślić, że nie zaleca się stosowania tych badań do oceny działania farmakodynamicznego rywaroksabanu. W codziennej praktyce klinicznej podczas terapii rywaroksabanem nie ma konieczności monitorowania parametrów układu krzepnięcia. Jeżeli jednak istnieją wskazania kliniczne do oznaczenia stężenia rywaroksabanu, można w tym celu wykorzystać skalibrowany ilościowy test anty-Xa.⁵