Przeciwwskazania stosowania leku Mantreda. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Decyzja o stosowaniu rywaroksabanu musi być podejmowana z uwzględnieniem wszystkich przeciwwskazań, które mogą znacząco zwiększyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie krwotocznych. Lek Mantreda (rywaroksaban) 10 mg w postaci tabletek powlekanych jest przeciwwskazany w następujących przypadkach klinicznych.¹

Nadwrażliwość na składniki leku

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Mantreda jest nadwrażliwość na substancję czynną (rywaroksaban) lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy pamiętać, że każda tabletka powlekana zawiera 177,2 mg laktozy jednowodnej, co może stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją tego cukru.²

Stany związane z aktywnym krwawieniem

Czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do rozpoczęcia terapii lekiem Mantreda. U pacjentów z aktywnym krwawieniem stosowanie antykoagulantu dodatkowo pogłębiłoby utratę krwi, co mogłoby prowadzić do stanów zagrożenia życia.³

Stany zwiększonego ryzyka krwawienia

Nie należy stosować rywaroksabanu u pacjentów z nieprawidłowościami i stanami stanowiącymi znaczące ryzyko wystąpienia poważnych krwawień. Do tych stanów należą:⁴

• Czynne lub ostatnio przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego – zaburzenia integralności błony śluzowej żołądka lub jelit stwarzają podwyższone ryzyko krwawienia po zastosowaniu leku przeciwkrzepliwego
• Nowotwór złośliwy z wysokim ryzykiem krwawienia – niektóre nowotwory charakteryzują się zwiększoną tendencją do krwawień, zwłaszcza zlokalizowane w przewodzie pokarmowym, drogach oddechowych czy układzie moczowym
• Przebyty ostatnio uraz mózgu lub kręgosłupa – ze względu na ryzyko wtórnych krwawień śródczaszkowych lub rdzeniowych
• Przebyty ostatnio zabieg chirurgiczny mózgu, kręgosłupa lub okulistyczny – zabiegi w obszarach o bogatym unaczynieniu wiążą się z ryzykiem krwawień pooperacyjnych
• Ostatnio przebyty krwotok wewnątrzczaszkowy – ponowne krwawienie może wystąpić przy zastosowaniu leku przeciwkrzepliwego
• Stwierdzona lub podejrzewana obecność żylaków przełyku – zwłaszcza u pacjentów z marskością wątroby
• Żylno-tętnicze wady rozwojowe – wrodzone nieprawidłowości naczyniowe zwiększające ryzyko krwawienia
• Tętniak naczyniowy – ze względu na ryzyko pęknięcia i krwotoku
• Poważne nieprawidłowości w obrębie naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych – wszelkie anomalie naczyniowe w tych obszarach zwiększają ryzyko krwotoków zagrażających życiu

Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych

Przeciwwskazane jest jednoczesne leczenie innymi produktami przeciwzakrzepowymi, takimi jak:⁵

• Heparyna niefrakcjonowana
• Heparyny drobnocząsteczkowe (enoksaparyna, dalteparyna itp.)
• Pochodne heparyny (fondaparynuks itp.)
• Doustne leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, eteksylan dabigatranu, apiksaban itp.)

Od powyższego zakazu istnieją dwa wyjątki:⁶

1. Szczególny przypadek zmiany leczenia przeciwzakrzepowego – w okresie przejściowym możliwe jest jednoczesne stosowanie leków przeciwkrzepliwych zgodnie z protokołem zamiany
2. Sytuacja, gdy heparyna niefrakcjonowana podawana jest w dawkach koniecznych do utrzymania drożności cewnika żył głównych lub tętnic

Zaburzenia czynności wątroby

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Mantreda jest choroba wątroby, która wiąże się z koagulopatią i ryzykiem krwawienia o znaczeniu klinicznym, w tym u pacjentów z:⁷

• Marskością wątroby stopnia B według klasyfikacji Child-Pugh
• Marskością wątroby stopnia C według klasyfikacji Child-Pugh

Pacjenci z zaawansowaną chorobą wątroby charakteryzują się zaburzeniami syntezy czynników krzepnięcia oraz zwiększonym ryzykiem krwawień. Dodatkowo, metabolizm rywaroksabanu zachodzi głównie w wątrobie, co może prowadzić do nieprzewidywalnego wzrostu stężenia leku we krwi przy upośledzonej funkcji tego narządu.

Ciąża i laktacja

Stosowanie leku Mantreda jest przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią. Ze względu na potencjalne ryzyko krwawienia oraz przechodzenie rywaroksabanu przez łożysko i do mleka matki, lek nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży oraz w okresie laktacji.⁸

Inne sytuacje kliniczne wymagające ostrożności

Należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu leku Mantreda pacjentom z innymi czynnikami ryzyka krwawienia, takimi jak:

• Umiarkowane zaburzenia czynności nerek
• Zaawansowany wiek (>75 lat)
• Niska masa ciała (<50 kg)
• Pacjenci przyjmujący jednocześnie leki wpływające na hemostazę (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwpłytkowe)

W takich przypadkach, choć nie stanowią one bezwzględnych przeciwwskazań, należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz potencjalnie zmodyfikować dawkę lub schemat leczenia.