Działania niepożądane leku Lenalidomide Zentiva

Lenalidomid jest substancją czynną o złożonym profilu bezpieczeństwa, której stosowanie wiąże się z występowaniem szeregu działań niepożądanych. Znajomość tych działań jest kluczowa dla właściwego prowadzenia terapii oraz odpowiedniego monitorowania pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych występujących u pacjentów leczonych produktem Lenalidomide Zentiva w różnych wskazaniach klinicznych.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu został udokumentowany w licznych badaniach klinicznych, przy czym jego charakterystyka różni się nieco w zależności od wskazania i schematu terapeutycznego. Obserwowane działania niepożądane obejmują zarówno reakcje hematologiczne, jak i niehematologiczne, z których część może mieć poważny charakter i wymagać modyfikacji dawkowania lub przerwania terapii.²

Działania niepożądane w leczeniu podtrzymującym po ASCT

U pacjentów z noworozpoznanym szpiczakiem mnogim po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym, zaobserwowano szereg charakterystycznych działań niepożądanych. Warto zaznaczyć, że dane pochodzą z badań CALGB 100104 oraz IFM 2005-02, przy czym zastosowano różne podejścia do raportowania zdarzeń.³

Ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) podczas terapii podtrzymującej lenalidomidem w porównaniu do placebo to przede wszystkim:

• Zapalenia płuc (10,6% – termin złożony) w badaniu IFM 2005-02⁴
• Zakażenie płuc (9,4% – w tym 9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) w badaniu CALGB 100104⁵

Najczęstsze działania niepożądane w leczeniu podtrzymującym

W badaniu IFM 2005-02 najczęstszymi działaniami niepożądanymi przy stosowaniu lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym w porównaniu z placebo były:⁶

• Neutropenia (60,8%) – zaburzenie hematologiczne charakteryzujące się obniżoną liczbą neutrofilów
• Zapalenie oskrzeli (47,4%) – stan zapalny dotyczący oskrzeli
• Biegunka (38,9%) – zwiększona częstotliwość wypróżnień lub zmiana konsystencji stolca
• Zapalenie nosa i gardła (34,8%) – stan zapalny błony śluzowej nosa i gardła
• Skurcze mięśni (33,4%) – mimowolne i bolesne skurcze
• Leukopenia (31,7%) – zmniejszenie liczby białych krwinek
• Astenia (29,7%) – stan osłabienia i wzmożonej męczliwości
• Kaszel (27,3%) – odruch obronny dróg oddechowych
• Małopłytkowość (23,5%) – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit (22,5%) – stan zapalny przewodu pokarmowego
• Gorączka (20,5%) – podwyższona temperatura ciała

Z kolei w badaniu CALGB 100104 najczęstszymi działaniami niepożądanymi podczas leczenia podtrzymującego lenalidomidem w porównaniu z placebo były:⁷

• Neutropenia (79,0%, z czego 71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – poważne zaburzenie hematologiczne zwiększające ryzyko infekcji
• Małopłytkowość (72,3%, z czego 61,6% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – stan zwiększający ryzyko krwawień
• Biegunka (54,5%, z czego 46,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – zaburzenie funkcji przewodu pokarmowego
• Wysypka (31,7%, z czego 25,0% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – skórna reakcja niepożądana
• Zakażenie górnych dróg oddechowych (26,8%, z czego 26,8% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – infekcja dotycząca górnych dróg oddechowych
• Zmęczenie (22,8%, z czego 17,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – stan wyczerpania
• Leukopenia (22,8%, z czego 18,8% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – obniżenie ogólnej liczby leukocytów
• Niedokrwistość (21,0%, z czego 13,8% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – zmniejszenie liczby czerwonych krwinek

Działania niepożądane w terapii skojarzonej z bortezomibem i deksametazonem

U pacjentów z noworozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (badanie SWOG S0777), zaobserwowano następujące ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) niż w przypadku stosowania lenalidomidu z deksametazonem:⁸

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%) – obniżenie ciśnienia krwi poniżej wartości prawidłowych
• Zakażenie płuc (5,7%) – infekcja płucna
• Odwodnienie (5,0%) – niedobór wody w organizmie

Ponadto, w tym samym schemacie leczenia skojarzonego z bortezomibem i deksametazonem, obserwowano częściej niż w przypadku stosowania lenalidomidu z deksametazonem następujące działania niepożądane:⁹

• Zmęczenie (73,7%) – stan wyczerpania, osłabienia
• Neuropatia obwodowa (71,8%) – uszkodzenie nerwów obwodowych, objawiające się osłabieniem, drętwieniem lub bólem
• Trombocytopenia (57,6%) – zmniejszona liczba płytek krwi
• Zaparcie (56,1%) – utrudnione lub rzadkie oddawanie stolca
• Hipokalcemia (50,0%) – obniżone stężenie wapnia we krwi

Działania niepożądane w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu

U pacjentów z noworozpoznanym szpiczakiem mnogim, niekwalifikujących się do przeszczepienia, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (schematy Rd i Rd18), stwierdzono następujące ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) niż podczas stosowania melfalanu, prednizonu i talidomidu (MPT):¹⁰

• Zapalenie płuc (9,8%) – proces zapalny miąższu płucnego
• Niewydolność nerek, w tym ostra (6,3%) – zaburzenie funkcji nerek

Działania niepożądane, które obserwowano częściej po zastosowaniu schematów Rd lub Rd18 niż po podaniu MPT, obejmowały:¹¹

• Biegunka (45,5%) – zwiększona częstotliwość oddawania luźnych stolców
• Zmęczenie (32,8%) – uczucie wyczerpania i osłabienia
• Ból pleców (32,0%) – dolegliwości bólowe w okolicy kręgosłupa
• Astenia (28,2%) – stan ogólnego osłabienia organizmu
• Bezsenność (27,6%) – zaburzenia zasypiania lub utrzymania snu
• Wysypka (24,3%) – zmiany skórne o różnym charakterze
• Zmniejszony apetyt (23,1%) – obniżone łaknienie
• Kaszel (22,7%) – objaw podrażnienia dróg oddechowych
• Gorączka (21,4%) – podwyższona temperatura ciała
• Skurcze mięśni (20,5%) – mimowolne, bolesne skurcze mięśni

Zestawienie działań niepożądanych

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Działania niepożądane lenalidomidu wymagają regularnego monitorowania stanu pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów hematologicznych, funkcji nerek, objawów infekcji oraz czynności układu nerwowego. Wiele z tych działań można skutecznie kontrolować poprzez odpowiednie modyfikacje dawkowania, stosowanie leczenia wspomagającego lub czasowe przerwanie terapii.¹²

Biorąc pod uwagę wysoki odsetek zaburzeń hematologicznych (neutropenia, małopłytkowość, leukopenia), zaleca się regularną kontrolę morfologii krwi, szczególnie w pierwszych cyklach leczenia. W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych, konieczna może być redukcja dawki lenalidomidu, czasowe wstrzymanie leczenia lub całkowite przerwanie terapii, w zależności od nasilenia objawów.¹³