Działania niepożądane
Lenalidomide Eugia 25 mg

Działania niepożądane lenalidomidu: charakterystyka i implikacje kliniczne

Lek Lenalidomide Eugia (lenalidomid) w postaci kapsułek twardych, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 25 mg, wykazuje szereg działań niepożądanych, których znajomość jest niezbędna dla właściwego prowadzenia terapii i monitorowania pacjentów. Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania klinicznego, schematu leczenia oraz zastosowanych leków skojarzonych. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych, z uwzględnieniem ich częstości występowania i istotności klinicznej.¹

Profil bezpieczeństwa w różnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu został ustalony na podstawie licznych badań klinicznych obejmujących różne populacje pacjentów, w tym chorych z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim (NDMM) po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), pacjentów nieoperowanelnych, leczonych w skojarzeniu z innymi lekami, pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi oraz chorych z chłoniakiem z komórek płaszcza i chłoniakiem grudkowym.²

Ciężkie działania niepożądane

Wśród ciężkich działań niepożądanych, które obserwowano częściej (≥5%) podczas stosowania lenalidomidu w porównaniu do placebo, w zależności od wskazania i schematu leczenia, wyróżnić należy:³

• W leczeniu podtrzymującym NDMM po ASCT:
  • Zapalenie płuc (10,6% w badaniu IFM 2005-02)
  • Zakażenie płuc (9,4% w badaniu CALGB 100104)
• W leczeniu NDMM w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu:
  • Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
  • Zakażenie płuc (5,7%)
  • Odwodnienie (5,0%)
• W leczeniu NDMM w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu:
  • Zapalenie płuc (9,8%)
  • Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%)
• W przypadku terapii MPR+R (melfalan, prednizon, lenalidomid z podtrzymaniem lenalidomidem):
  • Gorączka neutropeniczna (6,0%)
  • Niedokrwistość (5,3%)

U pacjentów z uprzednio leczonym szpiczakiem mnogim najcięższymi działaniami niepożądanymi były:⁴

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 4. stopnia

W zespołach mielodysplastycznych do ciężkich działań niepożądanych należały:⁵

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
• Neutropenia 3. lub 4. stopnia
• Gorączka neutropeniczna
• Trombocytopenia 3. lub 4. stopnia

W chłoniaku z komórek płaszcza ciężkimi działaniami niepożądanymi, które wystąpiły z większą częstością w grupie lenalidomidu były:⁶

• Neutropenia (3,6%)
• Zatorowość płucna (3,6%)
• Biegunka (3,6%)

W chłoniaku grudkowym w skojarzeniu z rytuksymabem najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi były:⁷

• Gorączka neutropeniczna (2,7%)
• Zatorowość płucna (2,7%)
• Zapalenie płuc (2,7%)

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej obserwowane działania niepożądane różnią się w zależności od wskazania i schematu leczenia:⁸

NDMM – leczenie podtrzymujące po ASCT

W badaniu IFM 2005-02 do najczęstszych działań niepożądanych należały:

• Neutropenia (60,8%)
• Zapalenie oskrzeli (47,4%)
• Biegunka (38,9%)
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
• Skurcze mięśni (33,4%)
• Leukopenia (31,7%)
• Astenia (29,7%)
• Kaszel (27,3%)
• Trombocytopenia (23,5%)
• Zapalenie żołądka i jelit (22,5%)
• Gorączka (20,5%)

W badaniu CALGB 100104 najczęściej obserwowano:⁹

• Neutropenię (79,0%; 71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego)
• Trombocytopenię (72,3%; 61,6%)
• Biegunkę (54,5%; 46,4%)
• Wysypkę (31,7%; 25,0%)
• Zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%; 26,8%)
• Zmęczenie (22,8%; 17,9%)
• Leukopenię (22,8%; 18,8%)
• Niedokrwistość (21,0%; 13,8%)

NDMM – lenalidomid z bortezomibem i deksametazonem

W skojarzeniu bortezomib-lenalidomid-deksametazon najczęstszymi działaniami niepożądanymi były:¹⁰

• Zmęczenie (73,7%)
• Neuropatia obwodowa (71,8%)
• Trombocytopenia (57,6%)
• Zaparcie (56,1%)
• Hipokalcemia (50,0%)

NDMM – lenalidomid z niskimi dawkami deksametazonu

W przypadku schematu Rd lub Rd18 najczęściej obserwowano:¹¹

• Biegunkę (45,5%)
• Zmęczenie (32,8%)
• Ból pleców (32,0%)
• Astenię (28,2%)
• Zaburzenia snu (27,6%)
• Wysypkę (24,3%)
• Osłabione łaknienie (23,1%)
• Kaszel (22,7%)
• Gorączkę (21,4%)
• Skurcze mięśni (20,5%)

NDMM – lenalidomid z melfalanem i prednizonem

W schemacie MPR+R lub MPR+p najczęściej występowały:¹²

• Neutropenia (83,3%)
• Niedokrwistość (70,7%)
• Trombocytopenia (70,0%)
• Leukopenia (38,8%)
• Zaparcia (34,0%)
• Biegunka (33,3%)
• Wysypka (28,9%)
• Gorączka (27,0%)
• Obrzęk obwodowy (25,0%)
• Kaszel (24,0%)
• Zmniejszone łaknienie (23,7%)
• Astenia (22,0%)

Uprzednio leczony szpiczak mnogi

W przypadku pacjentów, u których stosowano wcześniej co najmniej jeden schemat leczenia, najczęściej raportowano:¹³

• Zmęczenie (43,9%)
• Neutropenię (42,2%)
• Zaparcie (40,5%)
• Biegunkę (38,5%)
• Kurcze mięśni (33,4%)
• Niedokrwistość (31,4%)
• Trombocytopenię (21,5%)
• Wysypkę (21,2%)

Zespoły mielodysplastyczne

Najczęstsze działania niepożądane w zespołach mielodysplastycznych obejmowały:¹⁴

• Neutropenię (76,8%)
• Trombocytopenię (46,4%)
• Biegunkę (34,8%)
• Świąd (25,4%)
• Zaparcia (19,6%)
• Nudności (19,6%)
• Wysypkę (18,1%)
• Zmęczenie (18,1%)
• Skurcze mięśni (16,7%)

Chłoniak z komórek płaszcza

W chłoniaku z komórek płaszcza najczęstszymi działaniami niepożądanymi były:¹⁵

• Neutropenia (50,9%)
• Niedokrwistość (28,7%)
• Biegunka (22,8%)
• Zmęczenie (21,0%)
• Zaparcie (17,4%)
• Gorączka (16,8%)
• Wysypka (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%)

Badanie MCL-002 wykazało istotny wzrost liczby wczesnych zgonów (w ciągu 20 tygodni), szczególnie u pacjentów z dużym rozmiarem guza. Odnotowano 20% wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu do 7% w grupie kontrolnej. W ciągu 52 tygodni wartości te wzrosły odpowiednio do 39,5% i 21%.¹⁶

Chłoniak grudkowy

W chłoniaku grudkowym przy stosowaniu lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem najczęściej obserwowano:¹⁷

• Neutropenię (58,2%)
• Biegunkę (30,8%)
• Leukopenię (28,8%)
• Zaparcie (21,9%)
• Kaszel (21,9%)
• Zmęczenie (21,9%)

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu z częstością ich występowania

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane lenalidomidu z podziałem na częstość występowania i układy narządów. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według następujących kategorii częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) i częstość nieznana.¹⁸

Szczególne populacje pacjentów i czynniki ryzyka

Pacjenci z dużym rozmiarem guza

W badaniu MCL-002 w przypadku pacjentów z dużym rozmiarem guza (zdefiniowanym jako ≥1 zmiana o średnicy ≥5 cm lub 3 zmiany o średnicy ≥3 cm) w chwili rozpoczęcia leczenia występuje zwiększone ryzyko wczesnego zgonu. W 1. cyklu leczenie przerwano u 14% takich pacjentów w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu do 4% pacjentów z grupy kontrolnej. Głównym powodem przerwania leczenia były zdarzenia niepożądane (64%).¹⁹

Starsi pacjenci

Pacjenci w podeszłym wieku mogą być bardziej podatni na rozwój niektórych działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych. Należy rozważyć dostosowanie dawki w przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych lub zmniejszonej czynności nerek.²⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek może wystąpić zwiększone ryzyko rozwoju działań niepożądanych, w związku z czym konieczne może być dostosowanie dawki początkowej oraz ścisłe monitorowanie czynności nerek podczas leczenia.²¹

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Właściwe monitorowanie pacjentów leczonych lenalidomidem jest kluczowe dla wczesnego wykrywania i skutecznego zarządzania działaniami niepożądanymi. Postępowanie obejmuje:²²

1. Regularne badania morfologiczne krwi przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie, w celu monitorowania cytopenii.
2. Obserwację pacjentów pod kątem zakażeń, w tym zapalenia płuc.
3. Profilaktykę zakrzepowo-zatorową, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
4. Monitorowanie czynności wątroby i nerek, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami tych narządów.
5. Niezwłoczną interwencję w przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, które mogą wymagać przerwania leczenia lub modyfikacji dawki.

Zarządzanie poszczególnymi działaniami niepożądanymi może obejmować zmniejszenie dawki, czasowe przerwanie leczenia lub całkowite jego zaprzestanie, w zależności od rodzaju i nasilenia objawów.²³