Działania niepożądane
Kventiax 25 mg tabletki powlekane 25 mg

Działania niepożądane kwetiapiny: profil bezpieczeństwa leku Kventiax

Podczas leczenia kwetiapiną (Kventiax) występuje szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi lekarza prowadzącego. Znajomość pełnego profilu bezpieczeństwa tego leku jest niezbędna do prawidłowego monitorowania stanu pacjenta i podejmowania odpowiednich działań w przypadku wystąpienia objawów niepożądanych. ¹

Najczęstsze działania niepożądane

Wśród działań niepożądanych występujących bardzo często (≥10% pacjentów) podczas terapii kwetiapiną należy wymienić:

• Zaburzenia neurologiczne: senność, zawroty głowy, ból głowy
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: suchość błony śluzowej jamy ustnej
• Zaburzenia metaboliczne: zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy, zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (głównie frakcji LDL), zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu, zwiększenie masy ciała
• Zaburzenia hematologiczne: zmniejszenie zawartości hemoglobiny
• Objawy pozapiramidowe
• Objawy odstawienia po przerwaniu leczenia

Senność zwykle pojawia się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i zazwyczaj ustępuje w trakcie dalszego stosowania kwetiapiny. ²

Ciężkie reakcje skórne

Szczególnej uwagi wymagają ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR – Severe Cutaneous Adverse Reactions), które obserwowano podczas leczenia kwetiapiną. Należą do nich:

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)

Powyższe stany dermatologiczne stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia oraz wdrożenia odpowiedniej interwencji medycznej. ³

Zaburzenia metaboliczne

Kwetiapina wywiera istotny wpływ na parametry metaboliczne. U niektórych pacjentów może dojść do zespołu metabolicznego oraz pogorszenia więcej niż jednego czynnika metabolicznego, obejmującego masę ciała, stężenie glukozy we krwi oraz stężenie lipidów. ⁴

Odnotowano następujące zmiany parametrów metabolicznych:

• Stężenie triglicerydów >200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) u dorosłych lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) u pacjentów poniżej 18 lat
• Stężenie cholesterolu ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) u dorosłych lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) u pacjentów poniżej 18 lat
• Zwiększenie stężenia cholesterolu frakcji LDL o ≥30 mg/ml (≥0,769 mmol/l)
• Zmniejszenie cholesterolu frakcji HDL: <40 mg/ml (1,025 mmol/l) u mężczyzn; <50 mg/ml (1,282 mmol/l) u kobiet
• Stężenie glukozy we krwi na czczo ≥126 mg/dl (≥7,0 mmol/l) lub stężenie glukozy we krwi nie na czczo ≥200 mg/dl (≥11,1 mmol/l)

Zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy lub zaostrzenie istniejącej cukrzycy wymaga monitorowania parametrów glikemicznych, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń gospodarki węglowodanowej. ⁵

Zaburzenia hematologiczne

Kwetiapina może powodować istotne klinicznie zaburzenia morfologii krwi, w tym:

• Leukopenię – zmniejszenie liczby krwinek białych ≤3 x 10⁹/l
• Neutropenię – zmniejszenie liczby neutrofilów od ≥1,5 x 10⁹/l do <0,5 x 10⁹/l
• Agranulocytozę – ciężka neutropenia (<0,5 x 10⁹/l) z towarzyszącym zakażeniem
• Małopłytkowość – liczba płytek ≤100 x 10⁹/l
• Niedokrwistość – zmniejszenie zawartości hemoglobiny do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn; do ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet

Zmniejszenie zawartości hemoglobiny występowało u 11% pacjentów przyjmujących kwetiapinę, ze średnim maksymalnym zmniejszeniem -1,50 g/dl. ⁶

Zaburzenia endokrynologiczne

Leczenie kwetiapiną wiąże się z występowaniem zaburzeń endokrynologicznych, takich jak:

• Hiperprolaktynemia – stężenia prolaktyny >20 μg/l (>869,56 mmol/l) u mężczyzn; >30 μg/l (>1304,34 mmol/l) u kobiet
• Zmiany w funkcjonowaniu tarczycy:
  • Zmniejszenie całkowitej T₄
  • Zmniejszenie wolnej T₄
  • Zmniejszenie całkowitej T₃
  • Zmniejszenie wolnej T₃
  • Podwyższenie TSH
  • Niedoczynność tarczycy
• Niewłaściwe wydzielanie hormonu antydiuretycznego

Zmiany parametrów tarczycowych mogą wymagać monitorowania, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń endokrynologicznych. ⁷

Objawy odstawienia

Po nagłym przerwaniu leczenia kwetiapiną mogą wystąpić objawy odstawienne, do których najczęściej należą:

• Bezsenność
• Nudności
• Bóle głowy
• Biegunka
• Wymioty
• Uczucie zawrotu głowy
• Drażliwość

Częstość występowania tych objawów znacząco zmniejsza się po upływie tygodnia od zaprzestania leczenia. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku. ⁸

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży (w wieku 10-17 lat) występują te same działania niepożądane co u dorosłych, jednak niektóre z nich obserwowane są częściej lub są charakterystyczne dla tej grupy wiekowej:

• Zwiększenie stężenia prolaktyny (>20 μg/l u chłopców, >26 μg/l u dziewcząt)
• Zwiększenie łaknienia
• Objawy pozapiramidowe – występują z wyższą częstotliwością niż u dorosłych
• Zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi
• Omdlenia
• Wymioty
• Zapalenie błony śluzowej nosa
• Drażliwość – może wynikać z innych uwarunkowań klinicznych niż u dorosłych

Zwiększenie stężenia prolaktyny do >100 μg/l wystąpiło u mniej niż 1% pacjentów pediatrycznych. <sup data-drug="Kventiax 25 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Stężenia prolaktyny (pacjenci 20 μg/l (>869,56 mmol/l) u mężczyzn; >26 μg/l (>1130,428 mmol/l) u kobiet w każdym wieku. Zwiększenie stężenia prolaktyny do >100 μg/l wystąpiło u mniej niż 1% pacjentów.”>9

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Kwetiapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory α₁, może powodować niedociśnienie ortostatyczne związane z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów z omdleniami, szczególnie w początkowym okresie zwiększania dawki. ¹⁰

Podczas stosowania leków neuroleptycznych, w tym kwetiapiny, obserwowano przypadki:

• Wydłużenia odstępu QT
• Przedsionkowych zaburzeń rytmu
• Nagłych niespodziewanych zgonów
• Zatrzymania akcji serca
• Torsades de pointes

Ponadto odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz udaru. ¹¹

Zaburzenia funkcji wątroby

U niektórych pacjentów przyjmujących kwetiapinę obserwowano bezobjawowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych:

• Aminotransferaza alaninowa (ALT)
• Aminotransferaza asparaginianowa (AST)
• Gamma-glutamylotransferaza (GGTP)

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych zwykle ustępuje w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną. Rzadziej może wystąpić żółtaczka lub zapalenie wątroby. ^{3-krotności górnej granicy normy w dowolnym momencie) aktywności aminotransferaz (ALT, AST) lub GGTP u niektórych pacjentów przyjmujących kwetiapinę. Zwiększenie to zwykle ustępowało w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną.”>12}

Inne ważne działania niepożądane

Rzadko, ale istotne klinicznie, mogą wystąpić następujące stany, które wymagają natychmiastowej interwencji:

• Złośliwy zespół neuroleptyczny – stan zagrożenia życia charakteryzujący się sztywnością mięśni, gorączką, zaburzeniami świadomości
• Rabdomioliza – rozpad mięśni prążkowanych
• Reakcje anafilaktyczne
• Zapalenie trzustki
• Niedrożność jelit

U pacjentów stosujących kwetiapinę mogą wystąpić również zaburzenia funkcji seksualnych, priapizm, mlekotok, obrzęk piersi oraz zaburzenia miesiączkowania. ¹³

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych kwetiapiny

Działania niepożądane specyficzne dla dzieci i młodzieży (10-17 lat)

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu kwetiapiny do obrotu istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego leku. ¹⁴

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego. ¹⁵