Wpływ ketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ketoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), poprzez mechanizm hamowania syntezy prostaglandyn może wywierać istotny wpływ na płodność kobiet, przebieg ciąży oraz okres laktacji. Szczegółowa wiedza w tym zakresie jest niezbędna do właściwego poradnictwa klinicznego dla kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią.¹

Wpływ na płodność

Ketoprofen, podobnie jak inne leki hamujące cyklooksygenazy i syntezę prostaglandyn, może zaburzać płodność u kobiet. Z tego powodu nie jest zalecany u pacjentek planujących ciążę. W przypadku kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są poddawane diagnostyce niepłodności, należy rozważyć zakończenie stosowania ketoprofenu.²

Wpływ na ciążę

Stosowanie ketoprofenu w okresie ciąży wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla rozwijającego się płodu ze względu na hamowanie syntezy prostaglandyn. Wpływ leku na przebieg ciąży i rozwój płodu zmienia się w zależności od okresu gestacyjnego.³

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia oraz rozwoju wad wrodzonych, szczególnie wad serca i wytrzewienia, po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży. Całkowite ryzyko wystąpienia sercowo-naczyniowych wad rozwojowych zwiększa się z mniej niż 1% do około 1,5%. Ryzyko to rośnie wraz ze zwiększaniem dawki oraz wydłużaniem czasu terapii.⁴

Badania na zwierzętach wykazały, że podanie inhibitora syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększonej utraty zarodka przed i po jego zagnieżdżeniu oraz zwiększonej śmiertelności zarodków i płodów. Ponadto zaobserwowano zwiększoną częstość występowania wad rozwojowych, w tym sercowo-naczyniowych, u zwierząt, którym podawano inhibitor syntezy prostaglandyn podczas fazy organogenezy.⁵

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ketoprofenu może powodować małowodzie wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten może wystąpić nawet krótko po rozpoczęciu leczenia, ale zwykle ustępuje po jego przerwaniu.⁶

Zgłaszano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze ciąży, przy czym większość z nich ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁷

W związku z powyższymi zagrożeniami, w pierwszym i drugim trymestrze ciąży ketoprofen należy podawać wyłącznie w przypadku zdecydowanej konieczności. Jeżeli lek jest stosowany u kobiety planującej ciążę lub w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁸

Monitorowanie ciąży

Po 20. tygodniu ciąży u pacjentek przyjmujących ketoprofen należy rozważyć przedporodową obserwację w celu wykrycia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia tych patologii należy natychmiast przerwać leczenie ketoprofenem.⁹

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży ketoprofen, podobnie jak wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, jest przeciwwskazany ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i matki.¹⁰

Stosowanie leku w tym okresie może narazić płód na:

• Działanie toksyczne na układ krążenia i płuca (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)¹¹
• Zaburzenia czynności nerek¹²

Ponadto, pod koniec ciąży ketoprofen może narazić matkę i dziecko na:

• Możliwość przedłużenia czasu krwawienia wskutek hamującego wpływu na agregację płytek krwi, który może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach¹³
• Hamowanie skurczów macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹⁴

Wpływ na laktację

Brak jest danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego. Ze względu na potencjalne ryzyko dla karmionego dziecka, nie zaleca się stosowania ketoprofenu w okresie karmienia piersią.¹⁵

Wnioski i zalecenia praktyczne

Podsumowując, przy rozważaniu zastosowania ketoprofenu u kobiet w wieku rozrodczym należy uwzględnić następujące zasady:

1. U kobiet planujących ciążę lub z problemami z zajściem w ciążę ketoprofen nie jest zalecany ze względu na możliwy negatywny wpływ na płodność.
2. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży ketoprofen powinien być stosowany wyłącznie w przypadkach bezwzględnej konieczności, w najniższej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.
3. Od 20. tygodnia ciąży konieczne jest monitorowanie parametrów płodu pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego.
4. W trzecim trymestrze ciąży ketoprofen jest bezwzględnie przeciwwskazany.
5. Nie zaleca się stosowania ketoprofenu w okresie karmienia piersią.

Decyzja o stosowaniu ketoprofenu u kobiet w wieku rozrodczym powinna być zawsze poprzedzona indywidualną oceną stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem aktualnego stanu pacjentki i planów prokreacyjnych.¹⁶