Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Izotretynoina, jako substancja czynna leku Izotek (dostępnego w dawkach 10 mg i 20 mg w postaci kapsułek miękkich), posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają możliwość zastosowania tego preparatu u określonych grup pacjentów. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa w procesie kwalifikacji chorego do terapii tym lekiem dermatologicznym.¹

Przeciwwskazania związane z ciążą i rozrodczością

Izotretynoina jest bezwzględnie przeciwwskazana u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na swoje silne działanie teratogenne. Substancja ta może powodować poważne wady rozwojowe płodu, dlatego nie wolno jej stosować u kobiet ciężarnych.²

W przypadku kobiet w wieku rozrodczym, terapia izotretynoiną jest możliwa wyłącznie przy spełnieniu wszystkich rygorystycznych wymagań Programu Zapobiegania Ciąży. Jeśli pacjentka nie może lub nie chce zastosować się do tych wymogów, bezwzględnie należy odstąpić od leczenia izotretynoiną.³

Przeciwwskazania wynikające z nadwrażliwości

Lek Izotek jest przeciwwskazany u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną – izotretynoinę lub na którykolwiek ze składników pomocniczych zawartych w preparacie. Szczególnie istotne jest to, że kapsułki Izoteku zawierają olej sojowy w różnych postaciach (oczyszczony, uwodorniony, częściowo uwodorniony).⁴

Z tego powodu preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z alergią na orzeszki ziemne lub soję. Reakcje krzyżowe między tymi alergenami mogą prowadzić do poważnych odpowiedzi immunologicznych.⁵

Przeciwwskazania związane ze stanem zdrowia pacjenta

Izotretynoina nie powinna być stosowana u pacjentów z następującymi schorzeniami i stanami klinicznymi:⁶

• Niewydolność wątroby – ze względu na hepatotoksyczność izotretynoiny i jej metabolizm wątrobowy, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z istniejącą niewydolnością tego narządu⁷
• Znacznie podwyższone stężenia lipidów we krwi – izotretynoina może powodować wzrost poziomu lipidów, dlatego nie należy jej stosować u osób z już istniejącą, znaczącą hiperlipidemią⁸
• Hiperwitaminoza A – izotretynoina jako pochodna witaminy A może nasilać objawy zatrucia tą witaminą, dlatego jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z hiperwitaminozą A⁹

Przeciwwskazania wynikające z interakcji lekowych

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania izotretynoiny jest jednoczesne przyjmowanie antybiotyków z grupy tetracyklin. Ta kombinacja leków zwiększa ryzyko rozwoju nadciśnienia śródczaszkowego, dlatego należy bezwzględnie unikać takiego połączenia terapeutycznego.¹⁰

Skład i postać farmaceutyczna leku

Dla pełnego zrozumienia przeciwwskazań istotna jest znajomość składu leku. Izotek występuje w postaci miękkich kapsułek zawierających 10 mg lub 20 mg izotretynoiny. Kapsułki mają owalny kształt i czerwono-pomarańczową barwę, różnią się rozmiarem (rozmiar 3 dla dawki 10 mg i rozmiar 6 dla dawki 20 mg).¹¹

Poza substancją czynną, preparat zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu, które mogą być przyczyną przeciwwskazań u niektórych pacjentów:¹²

• olej sojowy oczyszczony
• olej sojowy uwodorniony
• olej sojowy częściowo uwodorniony

Te składniki, jak wspomniano wcześniej, stanowią podstawę przeciwwskazania u osób z alergią na soję lub orzeszki ziemne.¹³