Działania niepożądane
Izotek 10 mg 10 mg

Izotretynoina wykazuje zależność częstości i nasilenia działań niepożądanych od stosowanej dawki, z najczęstszymi objawami takimi jak suchość skóry, błon śluzowych (w tym nosa i oczu) oraz zapalenie spojówek. Dane kliniczne z 824 pacjentów oraz obserwacje po wprowadzeniu leku do obrotu pozwoliły na sklasyfikowanie działań niepożądanych według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne działania niepożądane, takie jak zaburzenia psychiczne (depresja, myśli samobójcze), nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, ciężkie reakcje skórne (rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona), zapalenie wątroby, rabdomioliza oraz poważne zaburzenia okulistyczne (np. ślepota barw, zapalenie rogówki). Monitorowanie parametrów wątroby, profilu lipidowego, morfologii krwi oraz stanu psychicznego pacjenta jest obligatoryjne podczas terapii.

Działania niepożądane leku Izotek (izotretynoina)

Profil bezpieczeństwa izotretynoiny wykazuje zależność wielu działań niepożądanych od stosowanej dawki. Objawy niepożądane zazwyczaj ustępują po modyfikacji dawki lub zakończeniu leczenia, jednak niektóre z nich mogą utrzymywać się również po zakończonej terapii. Najczęściej raportowane działania niepożądane obejmują suchość skóry, suchość błon śluzowych (w tym zapalenie warg), suchość błony śluzowej nosa prowadzącą do krwawień oraz suchość oka manifestującą się jako zapalenie spojówek.1

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane izotretynoiny zostały określone na podstawie danych z badań klinicznych przeprowadzonych z udziałem 824 pacjentów oraz obserwacji pozyskanych po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu. W klasyfikacji częstości występowania przyjęto następujące kategorie:2

  • Bardzo często – występujące u ≥1/10 pacjentów
  • Często – występujące u ≥1/100 do <1/10 pacjentów
  • Niezbyt często – występujące u ≥1/1000 do <1/100 pacjentów
  • Rzadko – występujące u ≥1/10 000 do <1/1000 pacjentów
  • Bardzo rzadko – występujące u <1/10 000 pacjentów
  • Częstość nieznana – gdy nie można określić częstości na podstawie dostępnych danych

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Istnieje szereg poważnych działań niepożądanych izotretynoiny, które wymagają szczególnej uwagi. Wśród najistotniejszych zagrożeń znajdują się:3

Zaburzenia psychiczne – odnotowano przypadki depresji, nasilenia objawów depresji, skłonności do agresji, lęku oraz zmian nastroju (występujące często). Rzadziej obserwowano zaburzenia zachowania, zaburzenia psychotyczne, a także myśli i próby samobójcze, łącznie z dokonanymi samobójstwami, co wskazuje na konieczność ścisłego monitorowania stanu psychicznego pacjentów.4

Zaburzenia układu nerwowego – u pacjentów może występować łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe manifestujące się bólami głowy, drgawkami, zawrotami głowy, a w poważniejszych przypadkach tarczą zastoinową. Objawy te wymagają natychmiastowego przerwania terapii.5

Zaburzenia skóry – odnotowano rzadkie, ale bardzo niebezpieczne reakcje skórne takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczno-rozpływna martwica naskórka, które stanowią zagrożenie życia.6

Zaburzenia wątroby – izotretynoina może powodować zwiększenie aktywności aminotransferaz, a w rzadkich przypadkach zapalenie wątroby, dlatego konieczne jest monitorowanie parametrów funkcji wątroby podczas terapii.7

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe – wśród rzadkich, ale poważnych działań niepożądanych wymienia się rabdomiolizę, czyli rozpad mięśni prążkowanych, co może prowadzić do niewydolności nerek.8

Działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi

Zaburzenia oka – leczenie izotretynoiną może prowadzić do poważnych problemów okulistycznych, w tym zapalenia spojówek, ślepoty barw, zmętnienia rogówki, zapalenia rogówki oraz pogorszenia widzenia w ciemności. Pacjenci zgłaszający problemy z widzeniem powinni być kierowani do okulisty.9

Zaburzenia oddechowe – u pacjentów z astmą szczególnie niebezpieczne mogą być skurcze oskrzeli występujące podczas terapii izotretynoiną.10

Zaburzenia żołądka i jelit – bardzo rzadko odnotowywano poważne stany zapalne przewodu pokarmowego, takie jak zapalenie okrężnicy, zapalenie jelita krętego, krwotoki żołądkowo-jelitowe oraz zapalenie trzustki.11

Reakcje alergiczne – u pacjentów stosujących izotretynoninę mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość oraz skórne reakcje alergiczne, które mogą mieć poważny przebieg.12

Tabela działań niepożądanych izotretynoiny

Klasyfikacja układów i narządów Bardzo często (≥1/10) Często (≥1/100 do <1/10) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) Bardzo rzadko (<1/10 000) Częstość nieznana
Zakażenia Zakażenia (skóry i błon śluzowych) bakteriami Gram-dodatnimi
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Niedokrwistość, podwyższone OB., małopłytkowość, nadpłytkowość Neutropenia, limfadenopatia
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość, skórne reakcje alergiczne
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Cukrzyca, hiperurykemia
Zaburzenia psychiczne Depresja, nasilenie objawów depresji, skłonność do agresji, lęk, zmiany nastroju Zaburzenia zachowania, zaburzenia psychotyczne, myśli samobójcze, próby samobójcze, samobójstwo
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy Łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, drgawki, senność, zawroty głowy
Zaburzenia oka Zapalenie powiek, zapalenie spojówek, suche oko, podrażnienie oka Niewyraźne widzenie, zaćma, ślepota barw, nietolerancja soczewek kontaktowych, zmętnienie rogówki, pogorszenie widzenia w ciemności, zapalenie rogówki, tarcza zastoinowa, światłowstręt, zaburzenia widzenia
Zaburzenia ucha i błędnika Upośledzenie słuchu
Zaburzenia naczyniowe Zapalenie naczyń (na przykład zapalenie ziarniniakowe Wegenera, alergiczne zapalenie naczyń)
Zaburzenia oddechowe, klatki piersiowej i śródpiersia Krwawienie z nosa, suchość błony śluzowej nosa, zapalenie jamy nosowo-gardłowej Skurcz oskrzeli (szczególnie u pacjentów z astmą), chrypka
Zaburzenia żołądka i jelit Zapalenie okrężnicy, zapalenie jelita krętego, suchość gardła, krwotoki żołądkowo-jelitowe, biegunka krwotoczna i choroba zapalna jelita, nudności, zapalenie trzustki
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększenie aktywności aminotranferaz Zapalenie wątroby
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Zapalenie czerwieni warg, zapalenie skóry, suchość skóry, miejscowe złuszczanie się naskórka, świąd, wysypka rumieniowa, nadwrażliwość skóry Łysienie, trądzik piorunujący, zaostrzenie trądziku, rumień (twarzy), wysypka, zaburzenia włosów, hirsutyzm, dystrofia paznokci, zanokcica, reakcje nadwrażliwości na światło, ziarniniak ropotwórczy, przebarwienia skóry, zwiększona potliwość Rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczno-rozpływna martwica naskórka
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Bóle stawów, bóle mięśni, ból pleców (szczególnie u dzieci i młodzieży) Zapalenie stawów, wapnica, przedwczesne zrastanie nasad kości długich, wyrośle kostne, zmniejszenie gęstości kości, zapalenie ścięgien Rabdomioliza, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zapalenie kłębuszkowe nerek Zapalenie cewki moczowej
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Zaburzenia czynności seksualnych, w tym zaburzenia erekcji i zmniejszenie libido, ginekomastia, suchość pochwy i sromu
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Nadmierne tworzenie się ziarniny, złe samopoczucie
Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych Zwiększenie stężenia trójglicerydów we krwi, zmniejszenie stężenia lipoprotein o dużej gęstości Zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi, zwiększenie stężenia glukozy we krwi, krwiomocz, białkomocz Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej we krwi

Monitorowanie działań niepożądanych

Ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych, pacjenci przyjmujący izotretynoninę wymagają regularnego monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na parametry funkcji wątroby, profil lipidowy, morfologię krwi oraz stan psychiczny pacjenta.13

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu niezwykle istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania izotretynoiny. Wszelkie podejrzewane działania niepożądane powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.14

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl