Przedawkowanie
Hydroxyzinum Aflofarm 100 mg

Przedawkowanie Hydroxyzinum Aflofarm

Przedawkowanie hydroksyzyny chlorowodorku stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Syrop Hydroxyzinum Aflofarm zawiera 2 mg hydroksyzyny chlorowodorku w 1 ml syropu, przez co przypadkowe lub celowe spożycie znacznej ilości tego preparatu może prowadzić do szeregu niebezpiecznych objawów klinicznych wymagających natychmiastowej interwencji medycznej¹.

Mechanizm działania toksycznego hydroksyzyny

Objawy przedawkowania hydroksyzyny wynikają głównie z trzech mechanizmów: nadmiernego działania przeciwcholinergicznego, działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) lub paradoksalnego nadmiernego pobudzenia OUN. Spektrum objawów klinicznych jest szerokie i ich nasilenie zależy od przyjętej dawki².

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie hydroksyzyny charakteryzuje się złożonym obrazem klinicznym obejmującym objawy z różnych układów organizmu. Do wczesnych objawów należą nudności, wymioty, tachykardia, gorączka, senność, osłabienie odruchu źrenicznego, drżenie, stan splątania oraz omamy³.

W przypadku ciężkiego zatrucia, w miarę progresji stanu klinicznego, może dochodzić do obniżenia poziomu przytomności, depresji układu oddechowego, drgawek, hipotensji lub zaburzeń rytmu serca (arytmii). W najcięższych przypadkach może rozwinąć się głęboka śpiączka i zapaść krążeniowo-oddechowa stanowiąca bezpośrednie zagrożenie życia⁴.

Tabela objawów przedawkowania hydroksyzyny

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania hydroksyzyny wymaga kompleksowego podejścia i powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych, najlepiej na oddziale intensywnej terapii. Poniżej przedstawiono kluczowe elementy postępowania terapeutycznego⁵:

1. Zabezpieczenie podstawowych funkcji życiowych – priorytetem jest zapewnienie drożności dróg oddechowych, adekwatnej wentylacji oraz stabilizacja układu krążenia. W razie potrzeby należy zastosować tlenoterapię.
2. Monitorowanie parametrów życiowych – pacjent wymaga ciągłego monitorowania czynności serca i ciśnienia tętniczego krwi przez co najmniej 24 godziny od ustąpienia objawów.
3. Farmakoterapia – w zależności od dominujących objawów może być konieczne podanie leków, takich jak:
   • Tlen – w przypadku hipoksemii
   • Nalokson – w diagnostyce różnicowej przyczyn zaburzeń świadomości
   • Glukoza i tiamina – szczególnie u pacjentów z podejrzeniem hipoglikemii lub encefalopatii Wernickego

W przypadku hipotonii wymagającej podania leków wazopresyjnych, zaleca się zastosowanie noradrenaliny lub metaraminolu. Istotne jest, by nie stosować adrenaliny ze względu na możliwe interakcje z działaniem przeciwcholinergicznym hydroksyzyny⁶.

Dekontaminacja przewodu pokarmowego

W przypadku przedawkowania hydroksyzyny należy rozważyć dekontaminację przewodu pokarmowego, jednak z zachowaniem szczególnej ostrożności. U pacjentów z występującymi objawami przedawkowania, drgawkami, zagrożonych utratą świadomości lub będących w stanie śpiączki, nie należy wywoływać wymiotów z uwagi na ryzyko aspiracyjnego zapalenia płuc⁷.

W wybranych przypadkach można przeprowadzić płukanie żołądka, ale wyłącznie po wcześniejszej intubacji dotchawiczej, co minimalizuje ryzyko aspiracji. Można również podać węgiel aktywny, choć brak jest wystarczających danych potwierdzających jego skuteczność w przypadku zatrucia hydroksyzyną⁸.

Metody eliminacji pozaustrojowej

Wartość hemodializy lub hemoperfuzji w leczeniu przedawkowania hydroksyzyny jest wątpliwa i generalnie nie są one zalecane jako rutynowe metody postępowania⁹.

Brak specyficznego antidotum

Należy podkreślić, że nie istnieje specyficzne antidotum dla hydroksyzyny, co oznacza, że leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący¹⁰.

Zastosowanie fizostygminy

W wyjątkowych przypadkach ciężkich, zagrażających życiu działań przeciwcholinergicznych niewrażliwych na standardowe leczenie, dane literaturowe wskazują na potencjalną skuteczność fizostygminy. Należy jednak pamiętać o istotnych ograniczeniach dotyczących jej stosowania¹¹:

• Fizostygmina nie powinna być stosowana w celu wybudzania pacjenta
• Jest przeciwwskazana u pacjentów, którzy przyjęli trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, gdyż może przyspieszyć wystąpienie drgawek, udaru mózgu i opornego na leczenie zatrzymania akcji serca
• Nie należy jej stosować u pacjentów z zaburzeniami w układzie bodźco-przewodzącym serca¹²

Ogólne zasady bezpieczeństwa w terapii hydroksyzyną

Zapobieganie przedawkowaniu hydroksyzyny wymaga przestrzegania zalecanych dawek terapeutycznych i uważnego monitorowania pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka, takich jak osoby w podeszłym wieku, pacjenci z niewydolnością wątroby lub nerek, oraz pacjenci przyjmujący jednocześnie inne leki o działaniu depresyjnym na OUN.