Właściwości farmakodynamiczne
Gopten 0,5 0,5 mg

Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych trandolaprylu

Trandolapryl, substancja czynna produktu leczniczego Gopten 0,5, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), które działają na układ renina-angiotensyna. Sklasyfikowany jest kodem ATC C09AA10, wskazującym na jego specyficzną pozycję w klasyfikacji leków przeciwnadciśnieniowych.¹

Mechanizm działania trandolaprylu

Trandolapryl funkcjonuje jako prolek wymagający aktywacji metabolicznej w organizmie. Jest to niepeptydowy inhibitor konwertazy angiotensyny, charakteryzujący się obecnością grupy karboksylowej przy jednoczesnym braku grupy sulfhydrylowej. Po podaniu doustnym trandolapryl szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, a następnie ulega biotransformacji w wątrobie poprzez proces nieswoistej hydrolizy. W wyniku tej przemiany powstaje aktywny metabolit – trandolaprylat, który wykazuje silne i długotrwałe działanie farmakologiczne. Mechanizm działania trandolaprylatu opiera się na jego wysokim powinowactwie do konwertazy angiotensyny, co prowadzi do wysycenia miejsc wiązania tego enzymu i w konsekwencji jego zablokowania.²

Efekty farmakodynamiczne trandolaprylu

Podanie trandolaprylu wywiera wielokierunkowy wpływ na układ renina-angiotensyna-aldosteron, który pełni kluczową funkcję w regulacji objętości krwi krążącej oraz ciśnienia tętniczego. Działanie leku prowadzi do następujących zmian parametrów biochemicznych w osoczu:

• Zmniejszenie stężenia angiotensyny II – kluczowego naczynioskurczowego peptodu
• Obniżenie poziomu aldosteronu – hormonu odpowiedzialnego za retencję sodu i wody
• Redukcja stężenia natriuretycznego czynnika przedsionkowego
• Zwiększenie aktywności reniny w osoczu – na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego
• Podwyższenie stężenia angiotensyny I w osoczu

Powyższe zmiany biochemiczne przekładają się na korzystny efekt hipotensyjny, stanowiący podstawę działania terapeutycznego trandolaprylu.³

Działanie hipotensyjne i jego charakterystyka

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym leczonych trandolaprylem w dawkach terapeutycznych obserwuje się znaczące obniżenie wartości ciśnienia tętniczego, zarówno mierzonego w pozycji leżącej, jak i stojącej. Profil czasowy działania hipotensyjnego trandolaprylu charakteryzuje się:

• Początkiem działania już po 1 godzinie od podania
• Długotrwałym efektem utrzymującym się przez co najmniej 24 godziny
• Maksymalnym działaniem hipotensyjnym występującym między 8 a 12 godziną po podaniu

Ten korzystny profil farmakodynamiczny pozwala na stosowanie leku raz na dobę, co znacząco zwiększa wygodę terapii i może wpływać pozytywnie na przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.⁴

Efekty narządowe trandolaprylu

Oprócz podstawowego działania hipotensyjnego, trandolapryl wywiera szereg korzystnych efektów na poziomie narządowym, które wynikają z jego właściwości farmakologicznych. Do najważniejszych należą:

• Regresja przerostu mięśnia sercowego z towarzyszącą poprawą czynności rozkurczowej serca
• Zwiększenie podatności tętnic, wpływające na poprawę hemodynamiki układu krążenia
• Zmniejszenie przerostu naczyń krwionośnych (wykazano w badaniach na zwierzętach)

Efekty te mają istotne znaczenie kliniczne, ponieważ przyczyniają się do zmniejszenia obciążenia serca i poprawy jego funkcji, co może przekładać się na zmniejszenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych.⁵

Istotne badania kliniczne dotyczące inhibitorów ACE

Badanie ONTARGET

ONTARGET (ONgoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial) było randomizowanym, kontrolowanym badaniem klinicznym, które oceniało efekty jednoczesnego stosowania inhibitora ACE z antagonistą receptora angiotensyny II. Badanie obejmowało pacjentów z:

• Chorobami sercowo-naczyniowymi w wywiadzie
• Chorobami naczyniowo-mózgowymi w wywiadzie
• Cukrzycą typu 2 z potwierdzonym uszkodzeniem narządów docelowych

Rezultaty tego badania mają znaczenie także dla oceny bezpieczeństwa trandolaprylu, jako przedstawiciela grupy inhibitorów ACE.⁶

Badanie VA NEPHRON-D

Badanie VA NEPHRON-D (The Veterans Affairs Nephropathy in Diabetes) było ukierunkowane na ocenę jednoczesnego stosowania inhibitora ACE z antagonistą receptora angiotensyny II u pacjentów z:

• Cukrzycą typu 2
• Nefropatią cukrzycową

To badanie dostarczyło istotnych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania inhibitorów ACE w wybranej populacji pacjentów.⁷

Wyniki badań terapii skojarzonej inhibitorów ACE z ARB

Zarówno badanie ONTARGET, jak i VA NEPHRON-D nie wykazały istotnych korzyści klinicznych z jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II w zakresie:

• Poprawy parametrów nerkowych
• Zmniejszenia chorobowości
• Redukcji śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych

Co więcej, zaobserwowano zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak:

• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu w surowicy
• Ostre uszkodzenie nerek
• Niedociśnienie tętnicze

Ze względu na podobne właściwości farmakodynamiczne wszystkich inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II, wyniki te odnoszą się również do trandolaprylu. W konsekwencji, u pacjentów z nefropatią cukrzycową nie zaleca się jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE (w tym trandolaprylu) i antagonistów receptora angiotensyny II.⁸

Badanie ALTITUDE

ALTITUDE (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints) było badaniem mającym na celu ocenę korzyści z dodania aliskirenu (bezpośredniego inhibitora reniny) do standardowego leczenia inhibitorem ACE lub antagonistą receptora angiotensyny II. Badanie przeprowadzono w populacji pacjentów z:

• Cukrzycą typu 2
• Przewlekłą chorobą nerek i/lub
• Chorobą sercowo-naczyniową

Badanie zostało przedwcześnie zakończone z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych w grupie otrzymującej aliskiren w porównaniu do grupy placebo, w tym:

• Częstsze występowanie zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych
• Zwiększona częstość udarów mózgu
• Wyższa częstość zdarzeń niepożądanych, w tym ciężkich zdarzeń niepożądanych:
  • Hiperkaliemia
  • Niedociśnienie tętnicze
  • Zaburzenia czynności nerek

Wyniki badania ALTITUDE mają istotne znaczenie dla praktyki klinicznej stosowania inhibitorów ACE, w tym trandolaprylu, ponieważ wskazują na potencjalne ryzyko związane z wielolekową blokadą układu renina-angiotensyna-aldosteron.⁹