Charakterystyka farmakodynamiczna leku Gastal (o smaku miętowym)

Gastal (o smaku miętowym) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków zobojętniających kwas żołądkowy (kod ATC: A02AD01). Jest to złożony preparat zawierający w jednej tabletce 450 mg glinu wodorotlenku z magnezu węglanem (żel wysuszony) oraz 300 mg magnezu wodorotlenku. Tabletki mają postać białych do kremowych, okrągłych tabletek do ssania o gładkiej powierzchni ze ściętymi krawędziami.¹

Mechanizm działania buforowego

Gastal działa jako buforowy środek zobojętniający sok żołądkowy. Głównym mechanizmem działania jest reakcja buforowa pomiędzy składnikami aktywnymi leku a kwasem solnym obecnym w soku żołądkowym. Żel wodorotlenku glinu i węglanu magnezu reaguje z kwasem, obniżając zwiększoną kwaśność soku żołądkowego do fizjologicznych wartości pH 3 do 5. Taki zakres pH umożliwia prawidłowe trawienie bez ryzyka następowego nadmiernego wydzielania soku żołądkowego.²

Skuteczność neutralizacji kwasu żołądkowego

Wodorotlenek magnezu zawarty w preparacie Gastal zapewnia szybkie i długotrwałe działanie zobojętniające nadmierne wydzielanie kwasu w żołądku. Działanie neutralizujące kwas pojawia się natychmiast po przyjęciu leku i utrzymuje się przez około 2 godziny. Pojedyncza tabletka Gastalu ma zdolność zobojętniania 21,5 milimola kwasu solnego, co stanowi znaczącą wartość dla preparatu zobojętniającego.³

Zalecana dawka 2 tabletek wykazuje zdolność zwiększania pH w żołądku do wartości 3-5, co skutecznie eliminuje wolny kwas solny. Taki zakres pH jest optymalny z punktu widzenia fizjologii przewodu pokarmowego, ponieważ zapewnia neutralizację nadmiaru kwasu bez całkowitego zahamowania procesu trawienia, co mogłoby mieć miejsce przy zbyt wysokim pH.⁴

Dodatkowe efekty farmakologiczne

Oprócz podstawowego działania neutralizującego nadmiar kwasu solnego, Gastal wykazuje również dodatkowe korzystne działania farmakologiczne. Preparat hamuje aktywność kilku substancji, które mogą nasilać dolegliwości żołądkowe, w tym:⁵

• Pepsyny – enzymu trawiennego, który w środowisku kwaśnym może uszkadzać błonę śluzową żołądka
• Lizolecytyny – substancji potencjalnie drażniącej błonę śluzową
• Kwasów żółciowych – które przy zarzucaniu treści dwunastniczej do żołądka mogą powodować zapalenie błony śluzowej

Działanie cytoprotekcyjne

Szczególnie istotnym aspektem działania preparatu Gastal jest jego wpływ cytoprotekcyjny (ochronny) na błonę śluzową żołądka, związany z obecnością wodorotlenku glinu. W badaniach naukowych udowodniono, że środki zobojętniające zawierające jony glinu, poza bezpośrednim działaniem neutralizującym, zwiększają także procesy ochronne i regeneracyjne w błonie śluzowej żołądka.⁶

Do udokumentowanych mechanizmów działania cytoprotekcyjnego nasilanych przez jony glinu należą:⁷

• Wzmożone wydzielanie śluzu przez komórki nabłonkowe żołądka – śluz tworzy fizyczną barierę ochronną na powierzchni błony śluzowej
• Zwiększone wydzielanie wodorowęglanu sodu (NaHCO₃) – neutralizującego kwas na powierzchni błony śluzowej
• Nasilone uwalnianie prostaglandyny E2 (PGE2) – substancji o silnym działaniu cytoprotekcyjnym
• Zwiększona produkcja tlenku azotu (NO) – czynnika rozszerzającego naczynia krwionośne i poprawiającego ukrwienie błony śluzowej
• Gromadzenie nabłonkowego czynnika wzrostu (EGF) w miejscu uszkodzenia błony śluzowej – co przyspiesza procesy regeneracyjne
• Zwiększenie stężenia wewnątrzżołądkowych fosfolipidów – tworzących dodatkową barierę ochronną na powierzchni komórek

Należy zauważyć, że dokładny mechanizm działania cytoprotekcyjnego jonów glinu nie został jeszcze w pełni wyjaśniony i wymaga dalszych badań naukowych.⁸

Substancje pomocnicze

Warto również zwrócić uwagę na substancje pomocnicze zawarte w preparacie, które mogą mieć znaczenie kliniczne u niektórych pacjentów. Tabletki Gastal (o smaku miętowym) zawierają laktozę jednowodną (30 mg) oraz sorbitol (50 mg).⁹