Działania niepożądane leku Furosemide Kalceks

Furosemid jest silnym diuretykiem pętlowym, który poza pożądanym działaniem terapeutycznym może powodować szereg działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych furosemidu, które zostały zidentyfikowane w badaniach klinicznych i doświadczeniach postmarketingowych. Ocena częstości występowania działań niepożądanych opiera się na danych literaturowych z badań obejmujących 1387 pacjentów leczonych różnymi dawkami furosemidu w różnych wskazaniach.¹

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Wpływ furosemidu na układ krwiotwórczy może manifestować się w różnych postaciach. Hemokoncentracja jest często występującym działaniem niepożądanym, szczególnie w przypadku nadmiernej diurezy. Rzadziej obserwuje się zaburzenia hematologiczne takie jak małopłytkowość (niezbyt często) czy eozynofilia i leukopenia (rzadko). Bardzo rzadko, ale z potencjalnie poważnymi konsekwencjami klinicznymi, mogą wystąpić niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość aplastyczna oraz agranulocytoza. Ta ostatnia może objawiać się gorączką z dreszczami, zmianami w błonie śluzowej i bólem gardła.²

Zaburzenia układu immunologicznego

Furosemid może powodować różnego rodzaju reakcje immunologiczne. Niezbyt często występują alergiczne reakcje skórne i błon śluzowych. Rzadko mogą pojawić się ciężkie reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym. Początkowe objawy wstrząsu obejmują reakcje skórne (zaczerwienienie, pokrzywka), niepokój, ból głowy, pocenie się, nudności i sinicę. Z częstością nieznaną obserwowano przypadki zaostrzenia lub aktywacji tocznia rumieniowatego.³

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Zaburzenia elektrolitowe należą do najczęstszych działań niepożądanych furosemidu. Bardzo często występują zaburzenia równowagi elektrolitowej, odwodnienie, hipowolemia (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku) oraz zwiększenie stężenia triglicerydów we krwi. Często obserwuje się hiponatremię i hipochloremię (zwłaszcza przy ograniczonej podaży chlorku sodu) oraz hipokalemię (szczególnie w sytuacjach zmniejszonej podaży potasu lub zwiększonej jego utraty, np. wskutek wymiotów lub przewlekłej biegunki). Często dochodzi również do zwiększenia stężenia cholesterolu i kwasu moczowego we krwi, co może prowadzić do napadów dny moczanowej.⁴

Typowe objawy hiponatremii to apatia, skurcze łydek, utrata apetytu, osłabienie, senność, wymioty i dezorientacja. Hipokalemia może przejawiać się objawami nerwowo-mięśniowymi (osłabienie mięśni, parestezje, niedowład), jelitowymi (wymioty, zaparcia, meteoryzm), nerkowymi (wielomocz, polidypsja) oraz sercowymi (zaburzenia powstawania i przewodzenia impulsów). Znaczne niedobory potasu mogą prowadzić do porażennej niedrożności jelit, zaburzeń świadomości, a nawet śpiączki.⁵

Niezbyt często furosemid powoduje obniżoną tolerancję glukozy i hiperglikemię. U pacjentów z cukrzycą może to prowadzić do pogorszenia kontroli metabolicznej, a u innych – do ujawnienia utajonej cukrzycy.⁶

Z nieznaną częstotliwością występowania mogą pojawić się hipokalcemia, hipomagnezemia, kwasica metaboliczna oraz zespół pseudo-Barttera (związany z nadużywaniem i/lub długotrwałym stosowaniem furosemidu). Hipokalcemia może w rzadkich przypadkach wywołać tężyczkę, zaś hipomagnezemia – tężyczkę lub zaburzenia rytmu serca.⁷

Zaburzenia układu nerwowego

Wśród neurologicznych działań niepożądanych furosemidu często obserwuje się encefalopatię wątrobową u pacjentów z niewydolnością wątroby. Rzadko występują parestezje. Z nieznaną częstością mogą pojawić się zawroty głowy, omdlenia, utrata przytomności oraz bóle głowy.⁸

Zaburzenia ucha i błędnika

Furosemid może powodować zaburzenia słuchu, głównie odwracalne, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub hipoproteinemią (np. zespołem nerczycowym) i/lub w przypadku zbyt szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (niezbyt często). W niektórych przypadkach może rozwinąć się głuchota, niekiedy nieodwracalna. Rzadko występują szumy uszne.⁹

Zaburzenia naczyniowe

Bardzo często, zwłaszcza po podaniu dożylnym, występuje niedociśnienie, w tym zespół ortostatyczny. Rzadko może rozwinąć się zapalenie naczyń krwionośnych. Z nieznaną częstością obserwowano zakrzepicę (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku). W przypadku nadmiernej diurezy mogą wystąpić problemy z krążeniem (włącznie z zapaścią krążeniową), szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku i u dzieci. Objawiają się one głównie bólem głowy, zawrotami głowy, niewyraźnym widzeniem, suchością w jamie ustnej, niedociśnieniem i zaburzeniami regulacji ortostatycznej.¹⁰

Zaburzenia żołądka i jelit

W obrębie przewodu pokarmowego niezbyt często występują nudności, rzadko wymioty i biegunka, a bardzo rzadko ostre zapalenie trzustki.¹¹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko furosemid może powodować cholestazę wewnątrzwątrobową oraz zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych.¹²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Niezbyt często występują świąd, pokrzywka, wysypki, zmiany pęcherzowe, rumień wielopostaciowy, pemfigoid, złuszczające zapalenie skóry, plamica oraz nadwrażliwość na światło. Z nieznaną częstością mogą pojawić się ciężkie zaburzenia skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, ostra uogólniona osutka krostowa (AGEP), osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (zespół DRESS) oraz reakcje lichenoidne.¹³

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Z nieznaną częstością zgłaszano przypadki rabdomiolizy, często związane z ciężką hipokalemią.¹⁴

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo często obserwuje się zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi. Często występuje zwiększona objętość moczu. Rzadko może rozwinąć się cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek. Z nieznaną częstością notuje się zwiększenie stężenia sodu w moczu, zwiększenie stężenia chloru w moczu, zwiększenie stężenia mocznika we krwi, objawy niedrożności dróg moczowych (np. u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego, wodonerczem, zwężeniem cewki moczowej) mogące prowadzić do zatrzymania moczu z powikłaniami wtórnymi. Ponadto może dochodzić do rozwoju wapnicy nerek i/lub kamicy nerkowej u wcześniaków oraz niewydolności nerek.¹⁵

Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne

Z nieznaną częstością stwierdzano zwiększone ryzyko wystąpienia przetrwałego przewodu tętniczego u wcześniaków leczonych furosemidem w pierwszych tygodniach życia.¹⁶

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Rzadko występuje gorączka. Z nieznaną częstością, po wstrzyknięciu domięśniowym, mogą pojawić się reakcje miejscowe, takie jak ból.¹⁷

Tabela działań niepożądanych furosemidu

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku Furosemide Kalceks. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸