Działania niepożądane leku Fingolimod MSN

Fingolimod MSN to produkt leczniczy zawierający 0,5 mg fingolimodu (w postaci chlorowodorku) w każdej kapsułce twardej. Stosowanie tego leku wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które zostały szczegółowo zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu. Właściwe rozpoznanie i zarządzanie tymi działaniami niepożądanymi jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjentów.¹

Profil bezpieczeństwa – najczęstsze działania niepożądane

Podczas stosowania fingolimodu w dawce 0,5 mg najczęściej zgłaszane działania niepożądane (występujące u ≥10% pacjentów) obejmują: ból głowy (24,5%), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (15,2%), biegunkę (12,6%), kaszel (12,3%), grypę (11,4%), zapalenie zatok (10,9%) i ból pleców (10,0%).²

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Zakażenia są istotnym działaniem niepożądanym podczas leczenia fingolimodem. W badaniach klinicznych całkowita częstość zakażeń (65,1%) po podaniu dawki 0,5 mg była podobna jak po podaniu placebo. U pacjentów leczonych fingolimodem częściej występowały zakażenia dolnych dróg oddechowych, głównie zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc, a także zakażenia herpeswirusami.³

Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki zakażeń oportunistycznych, które zgłaszano po wprowadzeniu leku do obrotu. Obejmują one zakażenia wirusami (np. wirusem ospy wietrznej i półpaśca, wirusem JC powodującym postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię, wirusem opryszczki pospolitej), grzybami (np. kryptokokami, w tym kryptokokowym zapaleniem opon mózgowych) lub bakteriami (np. atypowymi mykobakteriami), z których część zakończyła się zgonem.⁴

Odnotowano również przypadki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), w tym występowanie brodawczaka, dysplazji, brodawek i nowotworów złośliwych zależnych od HPV. Z uwagi na immunosupresyjne właściwości fingolimodu, należy rozważyć szczepienie przeciwko HPV przed rozpoczęciem leczenia.⁵

Nowotwory

Podczas leczenia fingolimodem zgłaszano różne typy nowotworów, w tym rak podstawnokomórkowy, czerniak złośliwy, chłoniak, rak kolczystokomórkowy, mięsak Kaposiego oraz rak z komórek Merkla. Częstość występowania chłoniaków nieziarniczych (z komórek B i T) po zastosowaniu fingolimodu była większa w badaniach klinicznych niż spodziewana w populacji ogólnej.⁶

Obrzęk plamki

W badaniach klinicznych w stwardnieniu rozsianym obrzęk plamki występował u 0,5% pacjentów leczonych zalecanymi dawkami 0,5 mg. Większość przypadków miała miejsce w ciągu pierwszych 3-4 miesięcy leczenia. Niektórzy pacjenci zgłaszali objawy takie jak nieostre widzenie lub pogorszenie ostrości wzroku, natomiast u innych pacjentów obrzęk plamki był bezobjawowy i został rozpoznany podczas rutynowego badania okulistycznego.⁷

Częstość występowania obrzęku plamki jest zwiększona u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i zapaleniem błony naczyniowej oka w wywiadzie (17% u pacjentów z dodatnim wywiadem vs 0,6% bez takiego wywiadu). Leczenie fingolimodem u pacjentów z cukrzycą również wiąże się ze zwiększonym ryzykiem obrzęku plamki.⁸

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Rozpoczęcie leczenia fingolimodem powoduje przemijające spowolnienie częstości akcji serca i może być również związane ze zwolnieniem przewodzenia przedsionkowo-komorowego. W badaniach klinicznych maksymalne spowolnienie częstości akcji serca obserwowano w ciągu 6 godzin od rozpoczęcia leczenia, ze zmniejszeniem średniej częstości akcji serca o 12-13 uderzeń na minutę po podaniu fingolimodu w dawce 0,5 mg.⁹

U pacjentów stosujących fingolimod w dawce 0,5 mg częstość akcji serca poniżej 40 uderzeń na minutę u osób dorosłych i poniżej 50 uderzeń na minutę u dzieci i młodzieży obserwowano rzadko. Bradykardia była na ogół bezobjawowa, jednak u niektórych pacjentów występowały objawy takie jak niedociśnienie, zawroty głowy, uczucie zmęczenia i/lub kołatania serca.¹⁰

W badaniach klinicznych wykryto blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia (wydłużenie odstępu PR w EKG) u 4,7% pacjentów przyjmujących fingolimod w dawce 0,5 mg. Blok przedsionkowo-komorowy drugiego stopnia wystąpił u mniej niż 0,2% pacjentów dorosłych stosujących fingolimod w dawce 0,5 mg. Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano pojedyncze zgłoszenia przemijającego, samoistnie ustępującego, pełnego bloku przedsionkowo-komorowego.¹¹

Po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano pojedyncze zdarzenia występujące z opóźnieniem w ciągu pierwszych 24 godzin od rozpoczęcia leczenia, w tym przemijającą asystolię i zgon z niewyjaśnionej przyczyny.¹²

Wpływ na ciśnienie krwi

Stosowanie fingolimodu w dawce 0,5 mg wiąże się ze średnim zwiększeniem o około 3 mmHg skurczowego ciśnienia krwi oraz o około 1 mmHg rozkurczowego ciśnienia krwi, obserwowanym około 1 miesiąc po rozpoczęciu leczenia. Nadciśnienie zgłaszano u 6,5% pacjentów leczonych fingolimodem w dawce 0,5 mg oraz u 3,3% pacjentów otrzymujących placebo.¹³

Wpływ na czynność wątroby

U pacjentów leczonych fingolimodem zgłaszano wzrost aktywności enzymów wątrobowych. W badaniach klinicznych u 8,0% oraz 1,8% dorosłych pacjentów leczonych fingolimodem w dawce 0,5 mg wystąpiło bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy odpowiednio o ≥ 3x GGN (górna granica normy) i ≥ 5x GGN. U niektórych pacjentów ponowne zwiększenie aktywności transaminaz wątrobowych miało miejsce po wznowieniu leczenia.¹⁴

Zwiększenie aktywności ALT odnotowywano w całym okresie leczenia, chociaż większość przypadków występowała w ciągu pierwszych 12 miesięcy. Aktywność ALT w surowicy powracała do normy w ciągu około 2 miesięcy po odstawieniu fingolimodu.¹⁵

Wpływ na układ oddechowy

Podczas leczenia fingolimodem obserwowano nieznaczne, zależne od dawki zmniejszenie wartości natężonej objętości wydechowej (FEV1) i zdolności dyfuzyjnej płuc dla tlenku węgla (DLCO). W 24. miesiącu, procentowe zmniejszenie przewidywanej FEV1 względem wartości wyjściowych wynosiło 2,7% dla fingolimodu w dawce 0,5 mg oraz 1,2% dla placebo. Zmniejszenie DLCO w miesiącu 24. wyniosło 3,3% dla fingolimodu w dawce 0,5 mg oraz 2,7% dla placebo.¹⁶

Zespół hemofagocytarny

Zgłaszano bardzo rzadkie przypadki zespołu hemofagocytarnego zakończone zgonem w przebiegu zakażeń u pacjentów leczonych fingolimodem. Jest to rzadka choroba, opisywana w związku z zakażeniami oraz różnymi chorobami autoimmunologicznymi.¹⁷

Tabela działań niepożądanych fingolimodu

Wyjaśnienie kategorii częstości występowania działań niepożądanych

• Bardzo często (≥1/10) – działanie niepożądane występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów
• Często (≥1/100 do <1/10) – działanie niepożądane występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) – działanie niepożądane występuje u 1 do 10 na 1 000 pacjentów
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) – działanie niepożądane występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów
• Bardzo rzadko (<1/10 000) – działanie niepożądane występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych<sup data-drug="Fingolimod MSN" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość ich występowania przedstawiono według następującej konwencji: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko (18

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku Fingolimod MSN.²⁰