Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Finasterid Stada 5 mg tabletki powlekane 5 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania finasterydu

Finasteryd został poddany szeregowi badań przedklinicznych, mających na celu ocenę jego bezpieczeństwa przed wprowadzeniem do stosowania klinicznego. Badania te obejmowały standardowe testy toksykologiczne, analizę potencjału genotoksycznego i kancerogennego oraz szczegółową ocenę wpływu na rozrodczość. Konwencjonalne badania nie wskazały na szczególne zagrożenia dla ludzi stosujących ten lek w dawkach terapeutycznych.¹

Toksyczność po podaniu wielokrotnej dawki

W standardowych badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnych dawek finasterydu nie zaobserwowano efektów toksycznych, które mogłyby stanowić istotne ryzyko kliniczne dla człowieka. Profil bezpieczeństwa leku oceniono w testach obejmujących długotrwałe podawanie substancji badanym zwierzętom, które nie wykazały znaczących patologicznych zmian narządowych poza tymi, które można przypisać podstawowemu działaniu farmakologicznemu leku.²

Genotoksyczność i potencjał rakotwórczy

Przeprowadzone badania genotoksyczności i potencjału rakotwórczego finasterydu nie wykazały niepokojących właściwości, które mogłyby świadczyć o mutagennym lub kancerogennym działaniu substancji. Wyniki tych badań nie wskazują na zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów u pacjentów stosujących finasteryd zgodnie z zaleceniami terapeutycznymi.³

Toksyczność reprodukcyjna

Badania toksyczności reprodukcyjnej przeprowadzone na samcach szczurów wykazały szereg zmian wynikających z farmakologicznego mechanizmu działania finasterydu jako inhibitora 5α-reduktazy. Zaobserwowano następujące efekty:⁴

• Zmniejszenie masy gruczołu krokowego – bezpośredni efekt blokowania konwersji testosteronu do dihydrotestosteronu
• Redukcja masy pęcherzyków nasiennych – związana z hamowaniem 5α-reduktazy
• Zmniejszone wydzielanie dodatkowych gruczołów płciowych – konsekwencja działania antyandrogennego
• Obniżony wskaźnik płodności – wynikający z podstawowego mechanizmu działania leku

Istotne jest podkreślenie, że kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje niejasne w kontekście stosowania leku u ludzi.⁵

Wpływ na rozwijające się płody

Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów 5α-reduktazy, podawanie finasterydu samicom w ciąży prowadziło do feminizacji płodów płci męskiej u szczurów.⁶ Ten efekt teratogenny jest ściśle związany z mechanizmem działania finasterydu, który hamuje przekształcanie testosteronu do dihydrotestosteronu – hormonu kluczowego dla prawidłowego rozwoju męskich narządów płciowych w okresie płodowym.

Przeprowadzono szczegółowe badania na małpach rezus, które stanowią właściwy model dla oceny rozwoju ludzkiego płodu. W badaniach tych:⁷

• Dożylne podawanie finasterydu ciężarnym małpom w dawkach do 800 ng/dobę przez cały okres rozwoju zarodkowego i płodowego
• Nie zaobserwowano żadnych nieprawidłowości u płodów płci męskiej
• Zastosowana dawka była 60-120 razy większa niż ilość finasterydu oceniana w nasieniu mężczyzn przyjmujących 5 mg leku
• Dawka znacznie przekraczała potencjalne narażenie kobiet, które mogłyby być eksponowane na finasteryd poprzez kontakt z nasieniem partnera przyjmującego lek

Jako potwierdzenie adekwatności modelu małp rezus dla badania wpływu na ludzki rozwój płodowy, przeprowadzono dodatkowe badania z doustnym podawaniem finasterydu ciężarnym małpom.⁸

W badaniach tych doustne podawanie finasterydu w dawce 2 mg/kg m.c./dobę prowadziło do nieprawidłowości zewnętrznych narządów płciowych u płodów płci męskiej. Istotne jest, że nie zaobserwowano żadnych innych nieprawidłowości rozwojowych u płodów męskich, a u płodów żeńskich nie stwierdzono jakichkolwiek anomalii związanych z podawaniem finasterydu, niezależnie od zastosowanej dawki.⁹

Implikacje kliniczne danych przedklinicznych

Dane z badań przedklinicznych wskazują, że finasteryd może wykazywać działanie teratogenne wobec męskich płodów, gdy jest podawany bezpośrednio kobietom w ciąży. Jednocześnie badania na małpach rezus sugerują istnienie bardzo szerokiego marginesu bezpieczeństwa dla ewentualnej ekspozycji kobiet na finasteryd poprzez kontakt z nasieniem partnera przyjmującego lek, gdyż dawki powodujące nieprawidłowości rozwojowe były wielokrotnie wyższe od możliwej ekspozycji w takiej sytuacji.¹⁰

Ze względu na mechanizm działania finasterydu jako inhibitora 5α-reduktazy i jego potencjalny wpływ na rozwój płciowy męskich płodów, lek ten jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę, a kobiety w wieku rozrodczym nie powinny mieć kontaktu z tabletkami finasterydu, szczególnie jeśli są one pokruszone lub złamane.