Wpływ escytalopramu na płodność, ciążę i laktację

Escytalopram należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W praktyce klinicznej niezbędne jest świadome zarządzanie terapią u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych dotyczących produktu leczniczego Escitalopram LEK-AM.^[1]

Stosowanie escytalopramu w okresie ciąży

Dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu w okresie ciąży są ograniczone. Badania na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ leku na reprodukcję. Z tego powodu produktu leczniczego Escitalopram LEK-AM nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne oraz jedynie po dokładnym rozważeniu stosunku potencjalnych zagrożeń do korzyści terapeutycznych.^[2]

Ryzyko wystąpienia powikłań u noworodków

Jeśli matka kontynuuje stosowanie escytalopramu w późniejszych stadiach ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, noworodek powinien zostać poddany szczegółowej obserwacji. Należy bezwzględnie unikać nagłego odstawienia leku w okresie ciąży ze względu na ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych zarówno u matki, jak i płodu.^[3]

Po stosowaniu przez matkę leku z grupy SSRI/SNRI w późniejszych stadiach ciąży, u noworodka mogą wystąpić następujące objawy niepożądane:

• Zaburzenia oddechowe, w tym sinica i bezdech
• Napady drgawek
• Wahania temperatury ciała
• Trudności w pobieraniu pokarmu
• Wymioty
• Hipoglikemia
• Zaburzenia napięcia mięśniowego (zarówno wzmożone, jak i zmniejszone)
• Hiperrefleksja
• Drżenia i drżączka
• Drażliwość
• Letarg
• Ciągły płacz
• Senność
• Trudności w zasypianiu

Wymienione objawy mogą wynikać zarówno z działania serotoninergicznego, jak i stanowić reakcję odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub wkrótce po porodzie (w czasie krótszym niż 24 godziny).<sup data-drug="Escitalopram LEK-AM" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Po stosowaniu przez matkę leku z grupy SSRI/SNRI w późniejszych stadiach ciąży, u noworodka mogą wystąpić następujące objawy: zaburzenia oddechowe, sinica, bezdech, napady drgawek, wahania temperatury ciała, trudności w pobieraniu pokarmu, wymioty, hipoglikemia, wzmożone napięcie mięśniowe, zmniejszone napięcie mięśniowe, hiperrefleksja, drżenia, drżączka, drażliwość, letarg, ciągły płacz, senność i trudności w zasypianiu. Objawy te mogą być wynikiem działania serotoninergicznego lub reakcji odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub wkrótce ([4]

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) w okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, może zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (ang. PPHN, Persistent Pulmonary Hypertension of the Newborn). Zaobserwowano około 5 przypadków PPHN na 1000 ciąż u kobiet stosujących SSRI, podczas gdy w populacji ogólnej występowanie tego zespołu szacuje się na 1-2 przypadki na 1000 ciąż. Jest to istotna informacja, którą należy uwzględnić przy ocenie ryzyka i korzyści terapii escytalopramem u kobiet w ciąży.^[5]

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po ekspozycji na leki z grupy SSRI lub SNRI w okresie miesiąca poprzedzającego poród. Jest to kolejny czynnik, który lekarz musi wziąć pod uwagę przy kontynuowaniu terapii escytalopramem u kobiet w zaawansowanej ciąży.^[6]

Stosowanie escytalopramu podczas karmienia piersią

Przypuszcza się, że escytalopram przenika do mleka ludzkiego. Z tego powodu nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania produktu leczniczego Escitalopram LEK-AM. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między kontynuacją leczenia a karmieniem piersią, biorąc pod uwagę zarówno korzyści z leczenia dla matki, jak i korzyści z karmienia piersią dla dziecka.^[7]

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że cytalopram (związek chemiczny, z którego wywodzi się escytalopram) może wpływać na jakość nasienia. Z opisów przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI wynika, że wpływ na jakość nasienia jest przemijający. Do tej pory nie zaobserwowano trwałego wpływu na płodność u ludzi.^[8]

Zalecenia dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

Lekarz prowadzący terapię escytalopramem u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią, powinien przedstawić następujące informacje:

1. Szczegółowo omówić stosunek potencjalnych korzyści z terapii do możliwych zagrożeń, zwłaszcza dla płodu i noworodka
2. Poinformować o konsekwencjach stosowania escytalopramu w trzecim trymestrze ciąży, w tym o ryzyku wystąpienia zespołu odstawienia u noworodka oraz zwiększonym ryzyku przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków
3. Wyjaśnić konieczność ścisłej obserwacji noworodka, jeśli matka przyjmowała escytalopram w późnym okresie ciąży
4. Przestrzec przed nagłym odstawieniem leku w trakcie ciąży
5. Poinformować o zwiększonym ryzyku krwotoku poporodowego przy stosowaniu escytalopramu w okresie miesiąca przed porodem
6. Wyjaśnić, że karmienie piersią nie jest zalecane podczas terapii escytalopramem
7. U pacjentów płci męskiej, w razie potrzeby, przedstawić informacje dotyczące potencjalnego, przemijającego wpływu leku na jakość nasienia

W przypadku konieczności stosowania escytalopramu u kobiety w ciąży, należy zastosować najniższą skuteczną dawkę i regularnie monitorować stan pacjentki oraz płodu. Po porodzie konieczna jest dokładna obserwacja noworodka pod kątem potencjalnych objawów niepożądanych, zwłaszcza w przypadku, gdy matka przyjmowała lek w trzecim trymestrze ciąży.^[9]