Właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Preparat Escitalopram LEK-AM, zawierający substancję czynną escytalopram w postaci szczawianu, wykazuje określone właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego działanie w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych tego leku, z uwzględnieniem różnych populacji pacjentów.¹

Wchłanianie

Escytalopram charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, które nie zależy od spożycia pokarmu. Po podaniu dawki wielokrotnej maksymalne stężenie w osoczu (Tmax) osiągane jest średnio po 4 godzinach. Biodostępność bezwzględna escytalopramu szacowana jest na około 80%, co jest wartością zbliżoną do biodostępności racemicznego cytalopramu.²

Dystrybucja

Po podaniu doustnym, pozorna objętość dystrybucji (Vd,β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 L/kg masy ciała. Wiązanie escytalopramu i jego głównych metabolitów z białkami osocza jest stosunkowo niskie i wynosi mniej niż 80%.³

Metabolizm

Biotransformacja escytalopramu odbywa się głównie w wątrobie, gdzie powstają dwa główne metabolity: metabolit demetylowany oraz didemetylowany. Oba te metabolity zachowują aktywność farmakologiczną. Dodatkowo możliwe jest utlenienie azotu, prowadzące do powstania metabolitu w postaci N-tlenku. Zarówno lek macierzysty, jak i jego metabolity są częściowo wydalane w formie glukuronidów.⁴

Po podaniu wielokrotnym, średnie stężenia metabolitu demetylowanego wynoszą zwykle 28-31% stężenia escytalopramu, natomiast stężenia metabolitu didemetylowanego stanowią mniej niż 5% stężenia leku macierzystego. W procesie demetylacji escytalopramu główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19. W mniejszym stopniu w metabolizmie uczestniczą również izoenzymy CYP3A4 oraz CYP2D6.⁵

Eliminacja

Po wielokrotnym podaniu escytalopramu okres półtrwania w fazie eliminacji (t½ β) wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) osiąga wartość około 0,6 L/min. Metabolity główne charakteryzują się znacząco dłuższym okresem półtrwania niż związek macierzysty.⁶

Escytalopram i jego główne metabolity są eliminowane zarówno drogą wątrobową (metaboliczną), jak i nerkową. Przeważająca część podanej dawki wydalana jest w moczu w postaci metabolitów.⁷

Liniowa farmakokinetyka

Farmakokinetyka escytalopramu ma charakter liniowy, co oznacza, że stężenia leku w osoczu są proporcjonalne do podanej dawki. Stan stacjonarny stężenia w osoczu osiągany jest po około tygodniu regularnego podawania leku. Po zastosowaniu dawki dobowej wynoszącej 10 mg, średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą 50 nmol/L (zakres od 20 do 125 nmol/L).⁸

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 65 lat obserwuje się wolniejszą eliminację escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest u osób starszych o około 50% większa niż u młodych zdrowych ochotników. Ta różnica w farmakokinetyce może wymagać dostosowania dawkowania w tej grupie wiekowej.⁹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (według klasyfikacji Childa i Pugha – kategoria A i B) obserwuje się istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych escytalopramu. Okres półtrwania leku jest w przybliżeniu dwukrotnie dłuższy, a ekspozycja około 60% większa w porównaniu z osobami o prawidłowej funkcji wątroby. Te zmiany wskazują na konieczność modyfikacji dawkowania w tej grupie pacjentów.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

Badania przeprowadzone u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 mL/min) z zastosowaniem racemicznego cytalopramu wykazały dłuższy okres półtrwania oraz niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek. Chociaż nie badano bezpośrednio stężeń metabolitów escytalopramu w osoczu u pacjentów z niewydolnością nerek, można się spodziewać, że będą one podwyższone.¹¹

Polimorfizm genetyczny

Istotny wpływ na farmakokinetykę escytalopramu ma polimorfizm genetyczny dotyczący izoenzymów cytochromu P450. U osób wolno metabolizujących leki przy udziale izoenzymu CYP2C19 stężenie escytalopramu w osoczu jest około dwukrotnie wyższe w porównaniu z osobami o szybkim metabolizmie. Natomiast polimorfizm dotyczący izoenzymu CYP2D6 nie prowadzi do istotnych zmian w ekspozycji na escytalopram.¹²