Właściwości farmakokinetyczne epinefryny

Epinefryna (adrenalina) jest substancją naturalnie występującą w organizmie człowieka, produkowaną przez rdzeń nadnerczy i uwalnianą w odpowiedzi na wysiłek fizyczny lub stres. W preparacie EpiPen Jr. stanowi główną substancję czynną w dawce 150 mikrogramów (0,15 mg) na pojedyncze wstrzyknięcie o objętości 0,3 ml, przy stężeniu 500 mikrogramów/ml.¹

Metabolizm i eliminacja

Epinefryna podlega szybkiej inaktywacji w organizmie. Proces ten zachodzi głównie za pośrednictwem dwóch enzymów: katecholo-O-metylotransferazy (COMT) oraz monoaminooksydazy (MAO). Wątroba, zawierająca znaczne ilości tych enzymów, odgrywa istotną rolę w procesie degradacji epinefryny, chociaż nie jest narządem niezbędnym w tym procesie. Znaczna część podanej dawki epinefryny jest wydalana z moczem w postaci metabolitów.²

Parametry farmakokinetyczne

Okres półtrwania epinefryny w osoczu jest stosunkowo krótki i wynosi około 2,5 minuty. Jednakże faktyczny czas działania leku po podaniu podskórnym lub domięśniowym jest dłuższy niż wskazywałby na to okres półtrwania. Wynika to z miejscowego skurczu naczyń, który opóźnia wchłanianie substancji czynnej. W celu przyspieszenia wchłaniania zaleca się delikatne rozmasowanie miejsca wstrzyknięcia.³

Badania farmakokinetyczne

Przeprowadzono badanie farmakokinetyczne z udziałem 35 zdrowych osób, które podzielono na grupy uwzględniające stopień grubości warstwy podskórnej tkanki tłuszczowej uda oraz płeć. Uczestnikom podano pojedyncze wstrzyknięcie epinefryny w dawce 0,3 mg/0,3 ml w przednio-boczną środkową część uda przy użyciu wstrzykiwacza automatycznego EpiPen. Następnie porównano krzyżowo wyniki z dawką podaną manualnie za pomocą strzykawki i igieł przeznaczonych do podawania domięśniowego.⁴

Czynniki wpływające na farmakokinetykę

Wyniki badania wykazały, że u kobiet z grubą warstwą podskórnej tkanki tłuszczowej (powyżej 20 mm odległości od skóry do mięśnia podczas maksymalnego ucisku) szybkość wchłaniania epinefryny była zmniejszona. Obserwowano tendencję do występowania mniejszego stężenia epinefryny w osoczu u takich osób w ciągu pierwszych dziesięciu minut po wstrzyknięciu. ^{20 mm odległości od skóry do mięśnia podczas maksymalnego ucisku) szybkość wchłaniania epinefryny była mniejsza, co miało swoje odzwierciedlenie w tendencji do mniejszego stężenia w osoczu u takich osób w ciągu pierwszych dziesięciu minut po wstrzyknięciu (patrz punkt 4.4).”>5}

Istotnym aspektem badania było stwierdzenie, że we wszystkich grupach osób otrzymujących EpiPen całkowite narażenie na epinefrynę w okresie od 0 do 30 minut (parametr AUC 0-30 min) było większe niż narażenie po dawce podanej za pomocą strzykawki. Tendencja do większych stężeń epinefryny w osoczu po podaniu automatycznym wstrzykiwaczem EpiPen w porównaniu z manualnym wstrzyknięciem domięśniowym została zaobserwowana u zdrowych osób z dobrze ukrwioną tkanką podskórną.⁶

Ważne aspekty kliniczne

Należy podkreślić, że wyniki uzyskane u zdrowych uczestników badania niekoniecznie mogą być ekstrapolowane na pacjentów z potwierdzonym wstrząsem anafilaktycznym. U takich pacjentów może nastąpić zmiana kierunku przepływu krwi ze skóry do mięśni nóg. Dodatkowo, podczas wstrzyknięcia należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia skurczu naczyń krwionośnych skóry.⁷

W analizowanym badaniu farmakokinetycznym zaobserwowano dużą zmienność międzyosobniczą, jak również zmienność wewnątrzosobniczą w zakresie parametrów farmakokinetycznych epinefryny. Z tego powodu nie można wyciągnąć jednoznacznych wniosków dotyczących farmakokinetyki epinefryny, które byłyby uniwersalne dla wszystkich pacjentów.⁸