Właściwości farmakodynamiczne enoksaparyny sodowej

Enoksaparyna sodowa należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych z grupy heparyn, o kodzie ATC: B01AB05. Jest to produkt leczniczy biopodobny, którego szczegółowe informacje dostępne są na stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹

Struktura i pochodzenie

Enoksaparyna jest heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej wynoszącej około 4500 daltonów. Jest otrzymywana w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń. Substancją leczniczą zawartą w produkcie Enoxaparin sodium LEK-AM jest sól sodowa enoksaparyny.²³

Mechanizm działania

Kluczową cechą enoksaparyny sodowej jest to, że wykazuje ona oddzielone aktywności przeciwzakrzepowe i przeciwkrzepliwe w porównaniu do standardowej heparyny. Oczyszczona in vitro enoksaparyna sodowa charakteryzuje się wysoką aktywnością przeciwko czynnikowi Xa krzepnięcia krwi (anty-Xa), wynoszącą około 100 j.m./mg, przy jednocześnie niskiej aktywności przeciwko czynnikowi IIa (anty-IIa) lub aktywności przeciwtrombinowej, wynoszącej około 28 j.m./mg. Stosunek tych aktywności wynosi 3,6. Te działania przeciwzakrzepowe są mediowane przez antythrombinę III (ATIII), co skutkuje działaniem przeciwzakrzepowym u ludzi.⁴

Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne

Poza podstawową aktywnością anty-Xa i anty-IIa, enoksaparyna wykazuje również inne właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne, które zostały zidentyfikowane zarówno w badaniach z udziałem zdrowych ochotników i pacjentów, jak i w modelach nieklinicznych. Do tych właściwości należą:

• Zahamowanie innych czynników krzepnięcia zależne od ATIII, w tym czynnika VIIa
• Indukcja uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI – Tissue Factor Pathway Inhibitor)
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu

Wszystkie te czynniki przyczyniają się do ogólnego działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej.⁵

Wpływ na parametry krzepnięcia

Enoksaparyna sodowa stosowana w dawkach profilaktycznych nie wpływa w istotny sposób na wartość aktywowanego częściowego czasu tromboplastyny (aPTT). Natomiast przy stosowaniu dawek terapeutycznych wartość aPTT może ulec wydłużeniu o 1,5–2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego, co jest obserwowane przy maksymalnej aktywności leku.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej po zabiegach ortopedycznych

Skuteczność enoksaparyny sodowej w rozszerzonej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacji ortopedycznej została potwierdzona w badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. W badaniu tym oceniano efekty przedłużonej profilaktyki u pacjentów poddanych operacji alloplastyki stawu biodrowego. Łącznie 179 pacjentów bez wyjściowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy początkowo podczas hospitalizacji otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie, zostało zrandomizowanych do dwóch grup po wypisaniu ze szpitala. Jedna grupa (n=90) otrzymywała enoksaparynę sodową w schemacie 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie przez 3 tygodnie, a druga grupa (n=89) otrzymywała placebo w tym samym okresie.⁷

Wyniki badania wykazały, że częstość występowania zakrzepicy żył głębokich podczas stosowania przedłużonej profilaktyki była istotnie niższa w grupie otrzymującej enoksaparynę sodową w porównaniu z grupą placebo. W trakcie badania nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej. Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa, nie zaobserwowano epizodów poważnego krwawienia w grupie otrzymującej enoksaparynę.⁸

NS – nieistotne statystycznie

Przedstawione dane potwierdzają wysoką skuteczność enoksaparyny sodowej w przedłużonej profilaktyce powikłań zakrzepowo-zatorowych po zabiegach ortopedycznych, przy zachowaniu odpowiedniego profilu bezpieczeństwa.⁹