Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Donesyn

Stosowanie chlorowodorku donepezylu nie zostało dostatecznie przebadane u pacjentów z ciężkim otępieniem w chorobie Alzheimera, innymi rodzajami otępienia lub innymi zaburzeniami pamięci, takimi jak pogorszenie funkcji poznawczych związane z wiekiem. W związku z tym należy zachować ostrożność przy zalecaniu leku Donesyn takim pacjentom.¹

Wpływ na znieczulenie ogólne

Należy pamiętać, że Donesyn jako inhibitor cholinesterazy może nasilać zwiotczenie mięśni wywołane przez pochodne sukcynylocholiny stosowane podczas znieczulenia ogólnego. Lekarz anestezjolog powinien zostać poinformowany o stosowaniu donepezylu przed planowanym zabiegiem operacyjnym.²

Choroby sercowo-naczyniowe

Ze względu na działanie farmakologiczne, inhibitory cholinesterazy mogą wykazywać działanie wagotoniczne na częstość akcji serca, prowadząc do bradykardii. Ta właściwość może mieć szczególne znaczenie kliniczne u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub innymi zaburzeniami przewodnictwa nadkomorowego, takimi jak blok zatokowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy.³

W literaturze medycznej znajdują się doniesienia o występowaniu omdleń i drgawek u pacjentów leczonych donepezylem. Podczas badania klinicznego pacjentów należy uwzględnić możliwość wystąpienia bloku serca lub zahamowania zatokowego.⁴

W okresie po wprowadzeniu produktu leczniczego Donesyn do obrotu odnotowano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas leczenia następujących grup pacjentów:

• pacjentów z wcześniej stwierdzonym wydłużeniem odstępu QTc lub z wydłużeniem odstępu QTc w wywiadzie
• pacjentów leczonych lekami wpływającymi na odstęp QTc
• pacjentów z wcześniej stwierdzoną chorobą serca (np. niewyrównaną niewydolnością serca, przebytym niedawno zawałem mięśnia sercowego, bradyarytmiami)
• pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia)

W powyższych przypadkach może być wymagane monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym wykonywanie badań EKG.⁵

Choroby przewodu pokarmowego

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wrzodów trawiennych, np. z chorobą wrzodową w wywiadzie lub jednocześnie przyjmujący niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), powinni być monitorowani pod kątem objawów choroby wrzodowej. Należy jednak podkreślić, że badania kliniczne z zastosowaniem donepezylu nie wykazały zwiększonej, w porównaniu z placebo, częstości występowania choroby wrzodowej przewodu pokarmowego lub krwawień z przewodu pokarmowego.⁶

Choroby układu moczowo-płciowego

Cholinomimetyki mogą powodować niedrożność ujścia pęcherza moczowego, choć efektu tego nie obserwowano w badaniach klinicznych z zastosowaniem donepezylu. Niemniej jednak, należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami oddawania moczu.⁷

Choroby neurologiczne

Napady drgawkowe: Istnieje przekonanie, że cholinomimetyki mogą w pewnym stopniu przyczyniać się do występowania uogólnionych napadów drgawkowych. Należy jednak pamiętać, że drgawki mogą być również objawem samej choroby Alzheimera.⁸

Objawy pozapiramidowe: Cholinomimetyki mogą nasilać lub wywoływać objawy pozapiramidowe. Należy obserwować pacjentów pod kątem wystąpienia takich objawów.⁹

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS): W związku ze stosowaniem donepezylu bardzo rzadko zgłaszano występowanie złośliwego zespołu neuroleptycznego, potencjalnie zagrażającego życiu. Zespół ten charakteryzuje się następującymi objawami:

• hipertermia (wysoka gorączka)
• sztywność mięśni
• niestabilność autonomicznego układu nerwowego
• zaburzenia świadomości
• zwiększone stężenie fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Ryzyko wystąpienia NMS jest szczególnie podwyższone u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki przeciwpsychotyczne. Dodatkowymi objawami mogą być mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. Jeśli u pacjenta wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe wskazujące na NMS lub pacjent ma wysoką gorączkę o niewyjaśnionym pochodzeniu bez dodatkowych objawów klinicznych NMS, leczenie należy bezzwłocznie przerwać.¹⁰

Choroby płuc

Z uwagi na działanie cholinomimetyczne należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu inhibitorów cholinesterazy pacjentom z astmą lub obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie. U tych pacjentów może wystąpić nasilenie objawów oddechowych.¹¹

Interakcje cholinergiczne

Nie należy podawać leku Donesyn jednocześnie z innymi inhibitorami acetylocholinesterazy, agonistami lub antagonistami układu cholinergicznego ze względu na możliwość wystąpienia niepożądanych interakcji.¹²

Ciężka niewydolność wątroby

Brak jest danych dotyczących stosowania produktu Donesyn u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność podczas przepisywania leku tej grupie pacjentów.¹³

Śmiertelność w badaniach klinicznych dotyczących otępienia naczyniopochodnego

Przeprowadzono trzy 6-miesięczne badania kliniczne z udziałem pacjentów spełniających kryteria NINDS-AIREN prawdopodobnego lub możliwego otępienia naczyniopochodnego. Kryteria te mają na celu identyfikację pacjentów z otępieniem wyłącznie o podłożu naczyniowym, z wykluczeniem pacjentów z chorobą Alzheimera. Poniżej przedstawiono współczynniki śmiertelności z poszczególnych badań:¹⁴

Średni wskaźnik śmiertelności dla wszystkich trzech badań wśród pacjentów przyjmujących donepezylu chlorowodorek był wyższy niż w grupie placebo (1,7% wobec 1,1%), jednak różnica ta nie była statystycznie istotna. Większość zgonów u pacjentów przyjmujących donepezylu chlorowodorek lub placebo wydaje się wynikać z różnorodnych przyczyn naczyniowych, których wystąpienia należałoby się spodziewać w populacji pacjentów w podeszłym wieku z chorobami naczyniowymi.¹⁵

Analiza wszystkich ciężkich naczyniowych działań niepożądanych zakończonych i niezakończonych zgonem nie wykazała różnic pod względem częstości ich występowania pomiędzy grupą pacjentów otrzymujących donepezylu chlorowodorek a grupą pacjentów otrzymujących placebo.¹⁶

Zbiorcze wyniki badań prowadzonych z udziałem pacjentów z chorobą Alzheimera (n = 4146) oraz porównanie tych badań z wynikami pochodzącymi z badań dotyczących innych form otępienia, w tym otępienia naczyniopochodnego (łącznie n = 6888), wykazały, że współczynnik śmiertelności w grupach placebo był wyższy niż współczynnik śmiertelności stwierdzany w grupach przyjmujących donepezylu chlorowodorek.¹⁷