Przedawkowanie leku Donesyn

Przedawkowanie chlorowodorku donepezylu stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Zgodnie z danymi przedklinicznymi, szacowana mediana dawki śmiertelnej donepezylu chlorowodorku po jednokrotnym podaniu doustnym wynosi 45 mg/kg u myszy i 32 mg/kg u szczurów, co odpowiada około 225- i 160-krotności maksymalnej zalecanej dawki dla ludzi (10 mg na dobę). ¹

Mechanizm przedawkowania

Przedawkowanie inhibitorów cholinesterazy, do których należy donepezyl, prowadzi do rozwoju przełomu cholinergicznego. Stan ten wynika z nadmiernej stymulacji układu cholinergicznego wskutek zahamowania rozkładu acetylocholiny. Zwiększone stężenie acetylocholiny w synapsach nerwowych prowadzi do szeregu objawów klinicznych, które mogą zagrażać życiu pacjenta. ²

Objawy przedawkowania

Na podstawie danych z badań na zwierzętach oraz wiedzy klinicznej na temat przedawkowania inhibitorów cholinesterazy, można wyróżnić charakterystyczne objawy nadmiernej aktywności cholinergicznej. U zwierząt doświadczalnych obserwowano zależne od dawki objawy pobudzenia cholinergicznego, takie jak: zmniejszenie spontanicznej ruchliwości, leżenie na brzuchu, chwiejny chód, łzawienie, drgawki kloniczne, zapaść oddechowa, ślinienie, zwężenie źrenic, drżenie pęczkowe mięśni oraz obniżona temperatura powierzchni ciała. ³

U ludzi, przedawkowanie donepezylu może manifestować się jako zespół objawów cholinergicznych, na który składają się: silne nudności, wymioty, ślinienie, pocenie, bradykardia, niedociśnienie tętnicze, depresja oddechowa, zapaść oraz drgawki. Szczególnie niebezpiecznym objawem jest postępujące osłabienie mięśni, które w przypadku zajęcia mięśni oddechowych może prowadzić do zgonu. ⁴

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania produktu leczniczego Donesyn, podobnie jak w każdym innym przypadku przedawkowania, należy w pierwszej kolejności wdrożyć leczenie podtrzymujące funkcje życiowe. Specyficznym antidotum na przedawkowanie chlorowodorku donepezylu są leki antycholinergiczne, w szczególności aminy trzeciorzędowe, takie jak atropina. ⁵

Zalecany schemat podawania atropiny obejmuje stopniowe dożylne podawanie siarczanu atropiny, rozpoczynając od dawki początkowej 1,0 do 2,0 mg dożylnie, a następnie modyfikując kolejne dawki w zależności od odpowiedzi klinicznej pacjenta. ⁶

Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków cholinomimetycznych i czwartorzędowych leków antycholinergicznych, takich jak glikopirolan, ze względu na obserwowane nietypowe zmiany ciśnienia tętniczego krwi i częstości pracy serca. ⁷

Istotną informacją jest fakt, że nie przeprowadzono badań oceniających możliwość usuwania donepezylu i/lub jego metabolitów metodami dializacyjnymi, takimi jak hemodializa, dializa otrzewnowa czy hemofiltracja. ⁸

Tabela objawów przedawkowania

Rola monitorowania klinicznego

Pacjenci z przedawkowaniem donepezylu wymagają intensywnego monitorowania parametrów życiowych, w tym ciągłego monitorowania EKG, pomiarów ciśnienia tętniczego, tętna, saturacji, częstości oddechów oraz stanu świadomości. W przypadku wystąpienia niewydolności oddechowej może być konieczna intubacja i wentylacja mechaniczna. ⁹

Ze względu na ryzyko postępującego osłabienia mięśni oddechowych i potencjalny zgon pacjenta, szczególnie istotne jest monitorowanie parametrów oddechowych oraz gotowość do wprowadzenia wspomagania oddychania w razie potrzeby. ¹⁰