Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatu Donesyn

Chlorowodorek donepezylu wymaga zachowania szczególnej ostrożności w określonych przypadkach klinicznych. Należy pamiętać, że stosowanie tego leku u pacjentów z ciężkim otępieniem w chorobie Alzheimera, innymi typami otępienia lub zaburzeniami pamięci (np. pogorszenie funkcji poznawczych związanych z wiekiem) nie zostało odpowiednio zbadane i udokumentowane w badaniach klinicznych.¹

Zagrożenia podczas znieczulenia

Podczas procedur znieczulenia ogólnego należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ donepezyl, jako inhibitor cholinesterazy, może nasilać działanie leków zwiotczających mięśnie typu pochodnych sukcynylocholiny. Mechanizm ten wynika bezpośrednio z farmakologicznego działania donepezylu i może prowadzić do znacznego nasilenia zwiotczenia mięśniowego podczas znieczulenia.²

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ze względu na działanie farmakologiczne, inhibitory cholinesterazy mogą wykazywać działanie wagotoniczne na serce, prowadząc do bradykardii. To działanie jest szczególnie istotne u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub innymi zaburzeniami przewodnictwa nadkomorowego, takimi jak blok zatokowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy.³

Należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia omdleń i drgawek u pacjentów przyjmujących donepezyl. Podczas badania przedmiotowego pacjenta należy rozważyć możliwość bloku serca lub zahamowania zatokowego.⁴

W okresie po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku leczenia pacjentów:⁵

• ze stwierdzonym wcześniej wydłużeniem odstępu QTc lub z wydłużeniem odstępu QTc w wywiadzie
• przyjmujących leki wpływające na odstęp QTc
• ze stwierdzoną wcześniej chorobą serca (np. niewyrównaną niewydolnością serca, przebytym niedawno zawałem serca, bradyarytmiami)
• z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemią, hipomagnezemią)

W takich przypadkach może być konieczne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym wykonywanie badania EKG.⁶

Choroby przewodu pokarmowego

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wrzodów trawiennych, np. z chorobą wrzodową w wywiadzie lub przyjmujący jednocześnie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), powinni być szczególnie monitorowani pod kątem objawów choroby wrzodowej. Należy jednak podkreślić, że badania kliniczne z zastosowaniem donepezylu nie wykazały zwiększenia częstości występowania choroby wrzodowej przewodu pokarmowego ani krwawień z przewodu pokarmowego w porównaniu z placebo.⁷

Wpływ na układ moczowo-płciowy

Leki o działaniu cholinomimetycznym, do których należy donepezyl, mogą teoretycznie powodować niedrożność ujścia pęcherza moczowego. Należy zaznaczyć, że efektu tego nie zaobserwowano podczas badań klinicznych z zastosowaniem donepezylu.⁸

Zaburzenia neurologiczne

Napady drgawkowe

Istnieje ryzyko, że cholinomimetyki, w tym donepezyl, mogą w pewnym stopniu wywoływać uogólnione napady drgawkowe. Warto jednak pamiętać, że drgawki mogą być również objawem samej choroby Alzheimera.⁹

Objawy pozapiramidowe

Stosowanie cholinomimetyków może prowadzić do nasilenia lub wystąpienia objawów pozapiramidowych.¹⁰

Złośliwy zespół neuroleptyczny

W związku ze stosowaniem donepezylu bardzo rzadko zgłaszano występowanie złośliwego zespołu neuroleptycznego (ang. Neuroleptic Malignant Syndrome, NMS), który jest potencjalnie zagrażającym życiu stanem charakteryzującym się:¹¹

• hipertermią (wysoką gorączką)
• sztywnością mięśni
• niestabilnością autonomicznego układu nerwowego
• zaburzeniami świadomości
• zwiększonym stężeniem fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Ryzyko wystąpienia tego zespołu jest szczególnie wysokie u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki przeciwpsychotyczne. Dodatkowymi objawami mogą być mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na NMS lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionym pochodzeniu bez dodatkowych objawów klinicznych NMS, leczenie donepezylem należy natychmiast przerwać.¹²

Choroby płuc

Ze względu na działanie cholinomimetyczne donepezylu, należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu inhibitorów cholinesterazy pacjentom z astmą lub obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie, gdyż te leki mogą potencjalnie nasilać obturację dróg oddechowych.¹³

Interakcje z innymi lekami cholinergicznymi

Produktu leczniczego Donesyn nie należy podawać jednocześnie z innymi inhibitorami acetylocholinesterazy, agonistami lub antagonistami układu cholinergicznego, ze względu na ryzyko wzajemnego wzmacniania lub osłabiania działania terapeutycznego oraz potencjalne nasilenie działań niepożądanych.¹⁴

Ciężka niewydolność wątroby

Brak jest dostępnych danych klinicznych dotyczących stosowania donepezylu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, dlatego należy zachować ostrożność w tej grupie pacjentów.¹⁵

Śmiertelność w badaniach klinicznych dotyczących otępienia naczyniopochodnego

Przeprowadzono trzy 6-miesięczne badania kliniczne z udziałem pacjentów spełniających kryteria NINDS-AIREN prawdopodobnego lub możliwego otępienia naczyniopochodnego. Kryteria te mają na celu identyfikację pacjentów, u których otępienie ma wyłącznie podłoże naczyniowe, z wykluczeniem chorych z chorobą Alzheimera.¹⁶

Średni wskaźnik śmiertelności dla wszystkich trzech badań wśród pacjentów przyjmujących chlorowodorek donepezylu był wyższy niż w grupie placebo (1,7% wobec 1,1%), jednak różnica ta nie była statystycznie znamienna. Większość zgonów u pacjentów przyjmujących donepezyl lub placebo wydaje się wynikać z różnorodnych przyczyn naczyniowych, których wystąpienia można by oczekiwać w populacji pacjentów w podeszłym wieku z chorobami naczyniowymi.¹⁷

Analiza wszystkich ciężkich naczyniowych działań niepożądanych zakończonych i niezakończonych zgonem nie wykazała różnic pod względem częstości ich występowania między grupą pacjentów otrzymujących donepezyl a grupą pacjentów otrzymujących placebo.¹⁸

Zbiorcze wyniki badań prowadzonych z udziałem pacjentów z chorobą Alzheimera (n = 4146) oraz porównanie tych badań z wynikami pochodzącymi z badań dotyczących innych form otępienia, w tym otępienia naczyniopochodnego (łącznie n = 6888), wykazały, że współczynnik śmiertelności w grupach placebo przewyższa współczynnik śmiertelności stwierdzany w grupach przyjmujących chlorowodorek donepezylu.¹⁹

Informacje o substancjach pomocniczych

Laktoza: Donesyn zawiera laktozę (5 mg tabletki zawierają 91 mg laktozy, a 10 mg tabletki zawierają 182 mg laktozy). Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁰

Sód: Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²¹