Właściwości farmakodynamiczne
Donesyn 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Donesyn

Donepezyl, substancja czynna leku Donesyn, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciw otępieniu, działających jako inhibitory acetylocholinesterazy (kod ATC: N06DA02). Lek jest dostępny w postaci tabletek powlekanych w dawkach 5 mg i 10 mg.¹

Mechanizm działania

Chlorowodorek donepezylu działa jako wybiórczy, odwracalny inhibitor acetylocholinesterazy, która jest głównym enzymem odpowiedzialnym za rozkład acetylocholiny w mózgu. Badania in vitro wykazały, że donepezyl jest ponad 1000-krotnie silniejszym inhibitorem acetylocholinesterazy niż butyrylocholinesteraza, enzymu występującego głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.²

Działanie w chorobie Alzheimera

Badania kliniczne u pacjentów z chorobą Alzheimera wykazały, że podawanie donepezylu raz dziennie w dawkach dobowych 5 mg lub 10 mg skutkowało istotnym hamowaniem aktywności acetylocholinesterazy mierzonej w błonie erytrocytów. W stanie stacjonarnym stopień hamowania enzymu wynosił odpowiednio 63,6% dla dawki 5 mg oraz 77,3% dla dawki 10 mg.³

Istotną obserwacją kliniczną było wykazanie korelacji między hamowaniem acetylocholinesterazy w czerwonych krwinkach a zmianami w czułej skali ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale – Cognitive Subscale), która służy do pomiaru wybranych elementów aktywności poznawczej pacjentów.⁴

Należy jednak podkreślić, że wpływ chlorowodorku donepezylu na zmianę przebiegu podłoża neuropatologicznego choroby Alzheimera nie był badany. W związku z tym nie można przypisywać donepezylowi bezpośredniego wpływu na rozwój choroby lub jej modyfikację na poziomie patofizjologicznym.⁵

Badania kliniczne i skuteczność terapeutyczna

Skuteczność terapeutyczna donepezylu została potwierdzona w czterech randomizowanych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo – dwóch trwających 6 miesięcy i dwóch trwających rok.⁶

W sześciomiesięcznym badaniu klinicznym ocenę skuteczności leczenia donepezylem przeprowadzono przy użyciu trzech narzędzi diagnostycznych:⁷

• Skala ADAS-Cog – służąca do pomiaru zdolności poznawczych⁸
• Skala CIBIC (Clinician Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – skala wrażenia zmiany oparta na klinicznym wywiadzie uwzględniająca ocenę opiekuna, służąca do oceny ogólnego funkcjonowania pacjenta⁹
• Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale (Podskala Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia) – mierząca zdolność funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym oraz oceniająca zainteresowania i możliwość samodzielnego funkcjonowania¹⁰

W badaniach tych zdefiniowano kryteria oceny odpowiedzi na leczenie. Pacjent spełniający następujące warunki był zaliczany do grupy odpowiadającej na terapię:¹¹

• Poprawa o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog
• Brak pogorszenia w skali CIBIC
• Brak pogorszenia w skali Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale¹²

Wyniki badań klinicznych

Wyniki badań klinicznych wykazały, że donepezyl w sposób statystycznie istotny i zależny od dawki zwiększa odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie.¹³

Analizując powyższe dane można zauważyć wyraźną zależność farmakodynamiczną między dawką a odpowiedzią kliniczną. W porównaniu z grupą placebo, gdzie odpowiedź na leczenie wykazało 10% pacjentów, w grupach otrzymujących donepezyl odsetek ten był znacząco wyższy – 18% dla dawki 5 mg (p<0,05) oraz 21-22% dla dawki 10 mg (p<0,01 dla populacji poddanej ocenie).¹⁴