Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Allopurynol, substancja czynna leku Dnor, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Wiele z tych interakcji ma istotne znaczenie kliniczne i wymaga szczególnej uwagi podczas prowadzenia terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji allopurynolu z różnymi grupami leków.¹

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

6-merkaptopuryna i azatiopryna – allopurynol hamuje działanie oksydazy ksantynowej, co przeciwdziała metabolicznej inaktywacji tych leków. Prowadzi to do wzrostu stężenia 6-merkaptopuryny i azatiopryny w surowicy, które mogą osiągnąć poziom toksyczny. Podczas jednoczesnego stosowania konieczne jest zmniejszenie dawki 6-merkaptopuryny lub azatiopryny do 25% zwykłej dawki.²

Cyklosporyna – dostępne doniesienia wskazują, że podczas jednoczesnego podawania allopurynolu i cyklosporyny może dojść do zwiększenia stężenia cyklosporyny w osoczu. Należy brać pod uwagę możliwość nasilenia toksyczności cyklosporyny podczas jednoczesnego stosowania obu preparatów.³

Interakcje z lekami przeciwnowotworowymi

Cytostatyki – zaburzenia składu krwi występują częściej, gdy allopurynol podawany jest jednocześnie z lekami cytostatycznymi (np. cyklofosfamid, doksorubicyna, bleomycyna, prokarbazyna, halogenki alkilowe) niż gdy substancje te są podawane osobno. Z tego powodu należy regularnie kontrolować morfologię krwi u pacjentów otrzymujących takie skojarzenie leków.⁴

Widarabina (arabinozyd adeniny) – dostępne dane wskazują, że obecność allopurynolu wydłuża okres półtrwania widarabiny. Podczas jednoczesnego podawania tych produktów leczniczych konieczna jest uważna obserwacja pacjenta w celu wykrycia objawów zwiększonego działania toksycznego.⁵

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Pochodne kumaryny – opisywano rzadkie przypadki zwiększonego działania warfaryny i innych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny podczas jednoczesnego stosowania z allopurynolem. Wszyscy pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe podczas terapii allopurynolem wymagają uważnego monitorowania.⁶

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

Fenytoina – allopurynol może hamować utlenianie fenytoiny w wątrobie, jednak kliniczne znaczenie tej interakcji nie zostało w pełni wykazane.⁷

Interakcje z lekami hipoglikemizującymi

Chlorpropamid – u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, otrzymujących jednocześnie allopurynol i chlorpropamid, występuje zwiększone ryzyko przedłużonego działania hipoglikemizującego. Mechanizm tej interakcji może wynikać z konkurowania obu substancji podczas wydalania w cewkach nerkowych.⁸

Interakcje z lekami przeciwastmatycznymi

Teofilina – istnieją doniesienia o hamowaniu metabolizmu teofiliny przez allopurynol. Mechanizm tej interakcji wynika z faktu, że oksydaza ksantynowa bierze udział w metabolizmie teofiliny. U pacjentów rozpoczynających leczenie allopurynolem lub przy zwiększaniu jego dawki należy monitorować stężenie teofiliny.⁹

Interakcje z antybiotykami

Ampicylina lub amoksycylina – obserwowano zwiększoną częstość występowania wysypek skórnych u pacjentów jednocześnie przyjmujących ampicylinę lub amoksycylinę i allopurynol, w porównaniu z pacjentami nie stosującymi tego skojarzenia. Przyczyna tej zależności nie została ustalona. Zaleca się, o ile to możliwe, stosowanie innych antybiotyków niż ampicylina czy amoksycylina u pacjentów leczonych allopurynolem.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Dydanozyna – jednoczesne stosowanie allopurynolu (w dawce 300 mg na dobę) u zdrowych ochotników oraz pacjentów zakażonych wirusem HIV otrzymujących dydanozynę prowadzi do podwojenia wartości Cmax oraz AUC dydanozyny w osoczu, bez wpływu na okres półtrwania w fazie eliminacji. Ogólnie nie zaleca się jednoczesnego podawania tych dwóch leków. Jeśli nie można uniknąć takiego skojarzenia, może być konieczne zmniejszenie dawki dydanozyny, a pacjenci wymagają dokładnego monitorowania.¹¹

Interakcje z lekami hipotensyjnymi

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE) – zgłaszano zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości związanych z jednoczesnym podawaniem allopurynolu i inhibitorów ACE, głównie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Na przykład, jednoczesne stosowanie allopurynolu i kaptoprylu może zwiększać ryzyko wystąpienia reakcji skórnych, zwłaszcza w przypadku przewlekłej niewydolności nerek.¹²

Interakcje z lekami moczopędnymi

Leki moczopędne – odnotowano interakcję między allopurynolem i furosemidem, prowadzącą do zwiększenia stężenia moczanu i osoczowego stężenia oksypurynolu w surowicy. Zwiększone ryzyko nadwrażliwości zgłaszano również w przypadku podawania allopurynolu z lekami moczopędnymi, zwłaszcza tiazydami, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹³

Interakcje z lekami wpływającymi na wydalanie kwasu moczowego

Salicylany i leki zwiększające wydalanie kwasu moczowego – oksypurynol, główny metabolit allopurynolu wykazujący działanie terapeutyczne, jest wydalany przez nerki w sposób podobny do moczanów. Leki zwiększające wydalanie kwasu moczowego, takie jak probenecyd, lub salicylany stosowane w dużych dawkach mogą przyspieszyć wydalanie oksypurynolu. Może to prowadzić do zmniejszenia działania terapeutycznego allopurynolu. Kliniczne znaczenie tej interakcji należy oceniać indywidualnie w każdym przypadku.¹⁴

Inne interakcje

Wodorotlenek glinu – jednoczesne przyjmowanie wodorotlenku glinu może prowadzić do zmniejszenia działania allopurynolu. Zaleca się zachowanie odstępu co najmniej 3 godzin między przyjmowaniem obu produktów leczniczych.¹⁵

Interakcje z alkoholem

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego Dnor nie opisano bezpośrednich interakcji między allopurynolem a alkoholem, warto podkreślić kilka ważnych aspektów tej potencjalnej interakcji:

• Metabolizm wątrobowy – zarówno alkohol, jak i allopurynol są metabolizowane w wątrobie, co teoretycznie może prowadzić do konkurencji o enzymy metabolizujące
• Wpływ na stężenie kwasu moczowego – spożycie alkoholu, szczególnie piwa, może zwiększać stężenie kwasu moczowego w organizmie, co może częściowo zmniejszać skuteczność terapii allopurynolem
• Odwodnienie – alkohol ma działanie moczopędne i może prowadzić do odwodnienia, co zwiększa ryzyko krystalizacji kwasu moczowego w nerkach
• Nefrotoksyczność – u pacjentów z chorobami nerek jednoczesne stosowanie alkoholu może nasilać działanie nefrotoksyczne

Ze względów bezpieczeństwa zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii allopurynolem, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.

Tabela interakcji leku Dnor (allopurynol)