Przeciwwskazania stosowania diklofenaku sodowego

Lek Diclofenac sodium Nutra Essential w postaci aerozolu na skórę (roztwór 40 mg/ml) nie powinien być stosowany u niektórych grup pacjentów ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Znajomość przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na diklofenak sodowy lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów uczulonych na składniki wymienione w charakterystyce produktu, w tym glikol propylenowy (E 1520), lecytynę sojową oraz etanol.²

Uczulenie na soję i orzeszki ziemne

Ze względu na zawartość lecytyny sojowej w składzie leku, pacjenci z nadwrażliwością na orzeszki ziemne lub soję nie mogą stosować tego produktu leczniczego. Reakcje krzyżowe między alergenami soi i orzeszków ziemnych są dobrze udokumentowane w literaturze medycznej, dlatego bezwzględnie należy odradzić stosowanie tego preparatu osobom z potwierdzoną alergią na te produkty.³

Reakcje nadwrażliwości na NLPZ

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów, u których w przeszłości wystąpiły reakcje nadwrażliwości po zastosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) lub kwasu acetylosalicylowego. Do objawów takich reakcji należą:

• Skurcz oskrzeli – nagłe zwężenie dróg oddechowych powodujące trudności w oddychaniu
• Astma oskrzelowa – zaostrzenie objawów choroby u pacjentów z astmą
• Nieżyt błony śluzowej nosa – objawy podobne do alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa
• Pokrzywka – swędząca wysypka skórna z charakterystycznymi bąblami
• Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk tkanek podskórnych, często dotyczący twarzy i krtani

Reakcje te mogą mieć charakter anafilaktyczny i potencjalnie zagrażać życiu pacjenta, dlatego stosowanie leku u osób z takimi reakcjami w wywiadzie jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁴

Stany chorobowe skóry

Preparat Diclofenac sodium Nutra Essential nie powinien być stosowany na:

• Otwarte rany – może powodować podrażnienie i nasilać stan zapalny
• Skórę ze stanem zapalnym – aplikacja leku może nasilić istniejący proces zapalny
• Zakażenia skóry – może maskować objawy zakażenia lub pogarszać przebieg infekcji
• Egzema – może powodować nasilenie objawów choroby
• Błony śluzowe – ze względu na ryzyko podrażnienia i absorpcji systemowej

Stosowanie leku na uszkodzoną skórę może prowadzić do zwiększonej absorpcji systemowej diklofenaku, a w konsekwencji zwiększać ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych.⁵

Ciąża – trzeci trymestr

Stosowanie leku Diclofenac sodium Nutra Essential jest przeciwwskazane u kobiet w trzecim trymestrze ciąży. Wynika to z potencjalnego ryzyka dla płodu związanego z ekspozycją na NLPZ w tym okresie, które może prowadzić do:

• Przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu
• Zaburzeń czynności nerek płodu
• Zahamowania agregacji płytek krwi
• Wydłużenia czasu krwawienia u matki i noworodka
• Zahamowania czynności skurczowej macicy, co może opóźniać lub przedłużać poród

Nawet przy stosowaniu miejscowym diklofenaku w postaci aerozolu na skórę, istnieje ryzyko wchłaniania systemowego, które może być szkodliwe dla rozwijającego się płodu w zaawansowanej ciąży.⁶

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Uszkodzenia i stany chorobowe skóry

Należy odradzić stosowanie leku Diclofenac sodium Nutra Essential pacjentom z jakimikolwiek uszkodzeniami skóry w miejscu planowanej aplikacji. Obejmuje to nie tylko stany wymienione jako bezwzględne przeciwwskazania, ale również:

• Poparzenia skóry – zarówno termiczne, jak i chemiczne
• Uszkodzenia mechaniczne naskórka – otarcia, zadrapania
• Zmiany skórne o nieznanej etiologii – wymagające diagnostyki dermatologicznej
• Skórę bezpośrednio po zabiegach dermatologicznych (np. po peelingach chemicznych)

W takich przypadkach aplikacja leku może nasilać stan zapalny, opóźniać gojenie lub prowadzić do nadmiernej absorpcji systemowej.⁷

Wywiad alergiczny

Stosowanie leku należy odradzić pacjentom z:

• Wywiadem alergicznym, szczególnie na leki z grupy NLPZ
• Astmą oskrzelową indukowaną przez aspirynę lub inne NLPZ
• Pokrzywką lub obrzękiem naczynioruchowym w odpowiedzi na NLPZ
• Wieloważną alergią na leki
• Alergią na soję, orzeszki ziemne lub produkty pochodne

U tych pacjentów ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości po aplikacji leku zawierającego diklofenak jest znacząco podwyższone.⁸

Stosowanie na błony śluzowe

Należy odradzić aplikację leku na błony śluzowe lub w ich pobliżu, w tym:

• Okolice oczu, ust, nosa
• Okolice narządów płciowych
• Okolice odbytu

Aplikacja w tych miejscach może prowadzić do silnego podrażnienia, a także zwiększonej absorpcji systemowej leku przez dobrze unaczynione błony śluzowe.⁹

Ciąża i karmienie piersią

Oprócz bezwzględnego przeciwwskazania w trzecim trymestrze ciąży, stosowanie leku należy odradzić:

• Kobietom planującym ciążę – ze względu na potencjalny wpływ na implantację
• Kobietom w pierwszym i drugim trymestrze ciąży – chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko
• Kobietom karmiącym piersią – ze względu na możliwość przenikania diklofenaku do mleka

W tych przypadkach decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.¹⁰

Wrażliwe grupy pacjentów

Ostrożność i rozważenie alternatlywnych metod leczenia zaleca się u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci pediatryczni – ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa
• Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na większe ryzyko absorpcji systemowej i działań niepożądanych
• Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby – nawet przy stosowaniu miejscowym
• Pacjenci z czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy
• Pacjenci z chorobami układu krążenia – ze względu na potencjalne ryzyko sercowo-naczyniowe NLPZ

W tych przypadkach, mimo że nie stanowią bezwzględnych przeciwwskazań dla preparatu stosowanego miejscowo, należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i omówić to z pacjentem.¹¹

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Lek zawiera substancje pomocnicze, które mogą powodować działania niepożądane u osób wrażliwych:

Należy odradzić stosowanie leku pacjentom z rozpoznaną nadwrażliwością na którykolwiek z tych składników.¹²

Pacjentom z wrażliwą skórą lub skłonnością do reakcji alergicznych skórnych należy również zalecić szczególną ostrożność przy pierwszych aplikacjach leku, obserwację ewentualnych reakcji miejscowych i natychmiastowe przerwanie stosowania w przypadku wystąpienia podrażnienia.¹³