Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania dekslanzoprazolu

Stosowanie dekslanzoprazolu (Dexilant) wymaga uwzględnienia szeregu ważnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które zapewnią bezpieczne i skuteczne leczenie pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków zapobiegawczych.¹

Nowotwór żołądka

Przed rozpoczęciem terapii produktem Dexilant konieczne jest wykluczenie obecności złośliwego nowotworu żołądka. Dekslanzoprazol może maskować objawy nowotworu, prowadząc do opóźnienia w postawieniu prawidłowej diagnozy. Dlatego niezbędna jest dokładna diagnostyka przed włączeniem leczenia.²

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Dekslanzoprazol nie powinien być stosowany jednocześnie z inhibitorami proteazy wirusa HIV, których wchłanianie zależy od kwaśnego pH w żołądku (np. atazanawir, nelfinawir). Takie połączenie może prowadzić do istotnego zmniejszenia biodostępności tych leków przeciwwirusowych, co może skutkować nieskutecznością terapii antyretrowirusowej.³

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby dekslanzoprazol należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności. Natomiast u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby stosowanie tego leku nie jest zalecane ze względu na potencjalne ryzyko kumulacji leku i nasilonych działań niepożądanych.⁴

Infekcje żołądkowo-jelitowe

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, będąca efektem działania inhibitorów pompy protonowej (PPI) takich jak dekslanzoprazol, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii fizjologicznie występujących w przewodzie pokarmowym. Leczenie inhibitorami pompy protonowej może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez bakterie takie jak:⁵

• Salmonella – powodująca salmonellozę, której objawami są biegunka, gorączka i bóle brzucha
• Campylobacter – wywołująca kampylobakteriozę, objawiającą się biegunką, często z domieszką krwi
• Clostridium difficile – powodujące rzekomobłoniaste zapalenie jelit, szczególnie u osób hospitalizowanych

Długotrwałe stosowanie

Ze względu na ograniczoną liczbę danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania dekslanzoprazolu u pacjentów leczonych dłużej niż 1 rok, należy regularnie przeprowadzać analizy skuteczności terapii oraz dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka. Długotrwała terapia powinna być kontynuowana tylko wtedy, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko.⁶

Hipomagnezemia

U pacjentów leczonych PPI, w tym dekslanzoprazolem, przez co najmniej trzy miesiące, a szczególnie u pacjentów przyjmujących te leki przez rok, rzadko odnotowywano przypadki występowania ciężkiej hipomagnezemii. Może ona manifestować się poważnymi objawami klinicznymi, takimi jak:⁷

• Zmęczenie – przewlekłe osłabienie i brak energii
• Tężyczka – bolesne skurcze mięśni, szczególnie rąk i stóp
• Majaczenie – zaburzenia świadomości z dezorientacją i pobudzeniem
• Drgawki – napady padaczkopodobne
• Zawroty głowy – zaburzenia równowagi i koordynacji
• Arytmie komorowe – groźne zaburzenia rytmu serca

Hipomagnezemia może również prowadzić do hipokalcemii (niedoboru wapnia) i/lub hipokaliemii (niedoboru potasu), co dodatkowo pogarsza stan kliniczny pacjenta. Warto podkreślić, że objawy hipomagnezemii mogą rozwijać się niepostrzeżenie i pozostać niezauważone przez dłuższy czas.⁸

U pacjentów z najcięższą hipomagnezemią (lub hipomagnezemią połączoną z hipokalcemią i/lub hipokaliemią) zaburzenia elektrolitowe ustępowały po suplementacji magnezu i odstawieniu PPI. W przypadku pacjentów, u których przewiduje się długotrwałe leczenie lub przyjmujących PPI wraz z digoksyną bądź innymi lekami mogącymi wywołać hipomagnezemię (np. diuretyki), należy rozważyć oznaczenie stężenia magnezu przed rozpoczęciem terapii dekslanzoprazolem oraz okresowe kontrole podczas leczenia.⁹

Wpływ na wchłanianie witaminy B12

Dekslanzoprazol, podobnie jak inne leki hamujące wydzielanie kwasu solnego, może zmniejszać wchłanianie witaminy B12 (cyjanokobalaminy) z powodu niedoboru kwasu solnego w soku żołądkowym lub bezkwaśności soku żołądkowego. Należy wziąć to pod uwagę podczas długotrwałego leczenia pacjentów z rozpoznanym niedoborem witaminy B12 lub obciążonych czynnikami ryzyka zaburzonego jej wchłaniania, a także w przypadku wystąpienia objawów klinicznych sugerujących niedobór tej witaminy.¹⁰

Zaburzenia żołądka i jelit

U pacjentów przyjmujących lanzoprazol zaobserwowano bardzo rzadkie przypadki zapalenia okrężnicy. Można oczekiwać wystąpienia podobnych efektów podczas stosowania dekslanzoprazolu. W przypadku wystąpienia ciężkiej i/lub utrzymującej się biegunki należy rozważyć przerwanie leczenia i wdrożyć odpowiednią diagnostykę.¹¹

Złamania kości

Stosowanie inhibitorów pompy protonowej, szczególnie w dużych dawkach oraz w terapii długoterminowej (dłużej niż 1 rok), może nieznacznie zwiększać ryzyko złamań kości. Dotyczy to przede wszystkim:¹²

• Złamań kości biodrowej – stanowiących poważne zagrożenie dla pacjentów w wieku podeszłym
• Złamań kości nadgarstka – najczęściej występujących u osób aktywnych
• Złamań kręgosłupa – mogących prowadzić do przewlekłego bólu i ograniczenia sprawności

Ryzyko to jest szczególnie podwyższone u pacjentów w podeszłym wieku oraz osób z innymi czynnikami ryzyka osteoporozy. Badania obserwacyjne wskazują, że inhibitory pompy protonowej mogą zwiększać ogólne ryzyko złamań o 10-40%. Warto zauważyć, że wzrost ryzyka może być spowodowany również innymi czynnikami. Pacjenci obciążeni ryzykiem osteoporozy powinni być leczeni zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi, z zapewnieniem odpowiedniej suplementacji witaminy D i wapnia.¹³

Interakcje z metotreksatem

U niektórych pacjentów zaobserwowano, że równoczesne stosowanie metotreksatu z inhibitorami pompy protonowej prowadziło do zwiększenia stężenia metotreksatu w organizmie. Z tego powodu u pacjentów przyjmujących duże dawki metotreksatu należy rozważyć czasowe przerwanie podawania dekslanzoprazolu, aby uniknąć potencjalnego nasilenia toksyczności metotreksatu.¹⁴

Ciężkie skórne działania niepożądane

W związku ze stosowaniem inhibitorów pompy protonowej zgłaszano przypadki ciężkich skórnych działań niepożądanych, takich jak:¹⁵

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka reakcja skórna z tworzeniem pęcherzy i nadżerek na błonach śluzowych
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – najcięższa postać reakcji skórnej z rozległym złuszczaniem naskórka
• Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS) – wielonarządowa reakcja z wysypką skórną i eozynofilią
• Rumień wielopostaciowy – charakteryzujący się typowymi zmianami tarczowatymi na skórze

W przypadku pojawienia się pierwszych objawów przedmiotowych i podmiotowych ciężkich skórnych działań niepożądanych lub innych oznak nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie dekslanzoprazolu i rozważyć dalszą diagnostykę przyczyny tych objawów.¹⁶

Podostra postać skórna tocznia rumieniowatego (SCLE)

Stosowanie inhibitorów pompy protonowej może być związane ze sporadycznym występowaniem podostrej postaci skórnej tocznia rumieniowatego (SCLE). W przypadku pojawienia się zmian skórnych, szczególnie w miejscach narażonych na działanie promieni słonecznych, z jednoczesnym bólem stawów, pacjent powinien natychmiast zgłosić się do lekarza. W takiej sytuacji lekarz powinien rozważyć możliwość przerwania terapii produktem Dexilant. Wystąpienie SCLE w trakcie wcześniejszego leczenia inhibitorem pompy protonowej zwiększa ryzyko pojawienia się tego powikłania podczas stosowania innych leków z tej grupy.¹⁷

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów przyjmujących dekslanzoprazol obserwowano ostre cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek (CŚZN), które może wystąpić w dowolnym momencie leczenia. Ostre cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek może prowadzić do niewydolności nerek, co stanowi poważne powikłanie. W przypadku podejrzenia CŚZN należy natychmiast odstawić dekslanzoprazol i niezwłocznie wdrożyć odpowiednie leczenie nefrologiczne.¹⁸

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Dekslanzoprazol może zwiększać stężenie chromatograniny A (CgA), co z kolei może zakłócać badania wykrywające obecność guzów neuroendokrynnych. Aby uniknąć tego efektu, należy przerwać leczenie produktem Dexilant na co najmniej 5 dni przed planowanym pomiarem stężenia CgA. Jeżeli po pomiarze wstępnym wartości stężenia CgA i gastryny nadal wykraczają poza zakres referencyjny, pomiary należy powtórzyć po 14 dniach od zaprzestania leczenia inhibitorami pompy protonowej.¹⁹

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy Dexilant zawiera sacharozę, dlatego pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego leku. Każda kapsułka o dawce 30 mg zawiera 68 mg sacharozy, a kapsułka o dawce 60 mg zawiera 76 mg sacharozy.^{20 21}

Dexilant zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, co oznacza, że produkt można uznać za „wolny od sodu”.²²