Dawkowanie i sposób podawania leku CYTOSAR

CYTOSAR (cytarabina) to lek przeciwnowotworowy, który może być podawany różnymi drogami: dożylną, podskórną i dokanałową. Lek jest nieaktywny po podaniu doustnym, dlatego ta droga podania nie jest stosowana. Sposób podawania jest uzależniony od zastosowanego schematu leczenia. Wybór metody podania wpływa na skuteczność i tolerancję leczenia u pacjenta.¹

Przy szybkim wstrzyknięciu dożylnym pacjenci zwykle lepiej tolerują większe dawki cytarabiny niż podczas powolnego wlewu. Jest to związane z szybką inaktywacją substancji aktywnej oraz krótką ekspozycją komórek (zarówno prawidłowych, jak i nowotworowych) na wysokie stężenie leku. Nie wykazano jednak wyraźnych różnic o znaczeniu klinicznym między różnymi sposobami podawania leku.²

Podanie dożylne

Dawkowanie cytarabiny podawanej dożylnie można podzielić na dwa główne schematy:³

1. Standardowe dawki: W terapii indukcyjnej ostrej białaczki nielimfocytarnej cytarabina jest zwykle podawana w dawce 100 mg/m² powierzchni ciała na dobę. Może być stosowana w ciągłym wlewie dożylnym przez 7 dni (dni 1-7) lub jako wstrzyknięcie dożylne w dawce 100 mg/m² pc. co 12 godzin przez 7 dni (dni 1-7). Lek jest zwykle podawany w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi.⁴
2. Duże dawki: Wynoszą od 2 g/m² pc. do 3 g/m² pc. Podawane są we wlewie dożylnym trwającym od 1 do 3 godzin, co 12 godzin przez 2-6 dni. Mogą być stosowane w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Ważne jest, aby przy terapii dużymi dawkami nie stosować rozpuszczalników zawierających alkohol benzylowy.⁵

Podanie podskórne

Przy podaniu podskórnym zaleca się dawkę 20-100 mg/m² pc. Dokładne dawkowanie zależy od wskazania klinicznego oraz zastosowanego schematu leczenia.⁶

W przypadku ostrej białaczki limfatycznej oraz chłoniaka nieziarniczego u dzieci, CYTOSAR należy dawkować zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.⁷

Podanie dokanałowe

Podanie dokanałowe jest stosowane w przypadku białaczki z zajęciem opon mózgowo-rdzeniowych. Przy przygotowywaniu cytarabiny do podania dokanałowego, nie wolno stosować rozpuszczalników zawierających alkohol benzylowy. Do rekonstytucji produktu należy używać wyłącznie pozbawionego konserwantów 0,9% roztworu sodu chlorku do wstrzykiwań. Przygotowany roztwór musi być podany natychmiast po przygotowaniu.⁸

W ostrej białaczce CYTOSAR podawano dokanałowo w dawkach od 5 mg/m² do 75 mg/m² pc. Częstość podawania była różna – od jednej dawki dziennie przez 4 dni do jednej dawki co 4 dni. Najczęściej stosowaną dawką jest 30 mg/m² pc. podawane co 4 dni do momentu normalizacji wyników badań płynu mózgowo-rdzeniowego, po czym podaje się jeden dodatkowy kurs leczenia. Schemat dawkowania zależy od rodzaju i nasilenia objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego oraz od odpowiedzi na wcześniejsze leczenie.⁹

Terapia skojarzona dokanałowa

CYTOSAR podawano dokanałowo w skojarzeniu z solą sodową bursztynianu hydrokortyzonu i metotreksatem w dwóch głównych wskazaniach:¹⁰

• Profilaktyka nowo rozpoznanej ostrej białaczki limfoblastycznej u dzieci – terapia skojarzona zapobiegła zajęciu przez chorobę ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i zapewniła podobną częstość wyleczeń i przeżywalność jak w przypadku pacjentów, u których zastosowano napromieniowanie OUN i dokanałowo metotreksat.
• Leczenie białaczki z zajęciem opon mózgowo-rdzeniowych – po skutecznym leczeniu początkowym można zastosować leczenie profilaktyczne z użyciem trzech wymienionych leków.

W terapii skojarzonej stosuje się następujące dawki:¹¹

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien dokładnie zapoznać się z tym schematem. Należy pamiętać, że u dzieci i młodzieży dawkowanie metotreksatu ustala się w zależności od wieku, a nie powierzchni ciała.¹²

Monitorowanie leczenia i modyfikacja dawki

Cytarabina podawana dokanałowo może powodować ogólnoustrojowe objawy toksyczności, dlatego konieczne jest staranne monitorowanie układu krwiotwórczego. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych może być konieczna modyfikacja schematu leczenia przeciwbiałaczkowego.¹³

Szczególne ryzyko wystąpienia nasilonej toksyczności szpikowej istnieje, gdy cytarabina podawana jest zarówno dokanałowo, jak i dożylnie w krótkim odstępie czasowym (kilku dni). W przypadkach ciężkiej, zagrażającej życiu choroby, decyzję o jednoczesnym stosowaniu cytarabiny dożylnie i dokanałowo podejmuje lekarz prowadzący.¹⁴

W przypadku ognisk nacieków białaczkowych w ośrodkowym układzie nerwowym, podanie dokanałowe może być nieskuteczne. W takiej sytuacji korzystniejsze jest zastosowanie radioterapii.¹⁵

Zgodność farmaceutyczna

Cytarabina wykazuje zgodność farmaceutyczną z następującymi produktami w określonych stężeniach w 5% roztworze wodnym glukozy przez 8 godzin:¹⁶

Cytarabina jest również fizycznie zgodna z metotreksatem.¹⁷

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie produktu CYTOSAR u dzieci jest podobne do zalecanego u dorosłych. Aktualne zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci i młodzieży należy zawsze sprawdzać w najnowszych standardach postępowania. Do rekonstytucji produktu należy stosować pozbawiony konserwantów 0,9% roztwór sodu chlorku do wstrzykiwań. Produkt należy podać natychmiast po przygotowaniu.¹⁸