Interakcje leku
Biseptol 480 400 mg + 80 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Biseptol (sulfametoksazol + trimetoprim) wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Interakcje te wynikają z właściwości farmakokinetycznych i farmakodynamicznych obu składników aktywnych. Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania Biseptolu z innymi lekami, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek.¹

Interakcje farmakokinetyczne

Trimetoprim jest inhibitorem organicznego transportera kationów 2 (OCT2) oraz słabym inhibitorem CYP2C8, natomiast sulfametoksazol jest słabym inhibitorem CYP2C9. Te właściwości wpływają na metabolizm i eliminację wielu leków, powodując potencjalnie klinicznie istotne interakcje.²

Interakcje z lekami transportowanymi przez OCT2

Ogólnoustrojowa ekspozycja na leki transportowane przez OCT2 może wzrastać przy jednoczesnym podawaniu z kotrimoksazolem (sulfametoksazol + trimetoprim). Do tej grupy leków należą:³

• Dofetylid – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Trimetoprim hamuje nerkowe wydzielanie dofetylidu, co prowadzi do znacznego zwiększenia jego stężenia w osoczu (Cmax zwiększa się o 93%, a AUC o 103%). Może to prowadzić do ciężkich arytmii komorowych związanych z wydłużeniem odstępu QT, w tym torsades de pointes.⁴
• Amantadyna i memantyna – jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko zdarzeń neurologicznych, takich jak majaczenie (delirium) i mioklonie.⁵
• Lamiwudyna – możliwe zwiększenie ekspozycji ogólnoustrojowej.⁶

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP2C8

Ekspozycja ogólnoustrojowa na leki metabolizowane głównie przez CYP2C8 może się zwiększać przy jednoczesnym podawaniu kotrimoksazolu. Dotyczy to następujących leków:⁷

• Paklitaksel i amiodaron – ze względu na wąski indeks terapeutyczny, nie zaleca się ich jednoczesnego stosowania z kotrimoksazolem.⁸
• Dapson – zarówno dapson, jak i kotrimoksazol mogą powodować methemoglobinemię, co stwarza możliwość interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Pacjentów należy kontrolować w kierunku methemoglobinemii. Jeśli możliwe, należy rozważyć alternatywne terapie.⁹
• Repaglinid, rozyglitazon, pioglitazon – u pacjentów otrzymujących te leki należy regularnie kontrolować poziom glukozy we krwi ze względu na zwiększone ryzyko hipoglikemii.¹⁰

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP2C9

Ogólnoustrojowa ekspozycja na leki metabolizowane głównie przez CYP2C9 może wzrastać przy jednoczesnym podawaniu kotrimoksazolu. Dotyczy to:¹¹

• Kumaryny (warfaryna, acenokumarol, fenprokumon) – kotrimoksazol może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych w stopniu wymagającym modyfikacji dawkowania. Należy regularnie kontrolować parametry krzepnięcia.¹²
• Fenytoina – kotrimoksazol hamuje metabolizm fenytoiny; u osób zażywających oba leki okres półtrwania fenytoiny wydłuża się o około 39%, a klirens fenytoiny zmniejsza się o około 27%.¹³
• Pochodne sulfonylomocznika (glibenklamid, gliklazyd, glipizyd, chlorpropamid, tolbutamid) – kotrimoksazol może zwiększać ich działanie przeciwcukrzycowe, powodując ryzyko hipoglikemii. Należy regularnie kontrolować poziom glukozy we krwi.¹⁴

Inne interakcje farmakokinetyczne

Digoksyna – kotrimoksazol może zwiększać stężenie digoksyny w osoczu u niektórych pacjentów w podeszłym wieku. Zaleca się kontrolowanie stężenia digoksyny w surowicy krwi.¹⁵

Interakcje farmakodynamiczne oraz interakcje o niezdefiniowanym mechanizmie

Częstość występowania i nasilenie mielotoksycznych i nefrotoksycznych działań niepożądanych może zwiększyć się, gdy kotrimoksazol jest podawany jednocześnie z innymi lekami o potwierdzonym działaniu mielosupresyjnym lub nefrotoksycznym, takimi jak:¹⁶

• Analogi nukleozydów
• Takrolimus
• Azatiopryna
• Merkaptopuryna

Pacjenci przyjmujący kotrimoksazol jednocześnie z tymi lekami powinni być monitorowani z powodu możliwości wystąpienia mielo- i/lub nefrotoksyczności.¹⁷

Klozapina – należy unikać jednoczesnego stosowania z kotrimoksazolem, gdyż oba leki mogą powodować wystąpienie agranulocytozy.¹⁸

Tiazydowe leki moczopędne – u pacjentów w podeszłym wieku jednoczesne stosowanie kotrimoksazolu z niektórymi lekami moczopędnymi, zwłaszcza tiazydowymi, zwiększa ryzyko trombocytopenii. U pacjentów przyjmujących diuretyki należy regularnie kontrolować liczbę płytek krwi.¹⁹

Metotreksat – kotrimoksazol zwiększa stężenie wolnej frakcji metotreksatu w surowicy na skutek wypierania z połączeń z białkami, zwiększając tym samym całkowity wpływ metotreksatu na organizm. Zgłaszano przypadki pancytopenii u pacjentów przyjmujących jednocześnie trimetoprim i metotreksat. Trimetoprim wykazuje niskie powinowactwo do ludzkiej reduktazy dehydrofolianowej, może natomiast zwiększać toksyczność metotreksatu, szczególnie w obecności czynników ryzyka, takich jak: podeszły wiek, hipoalbuminemia, nieprawidłowa czynność nerek, zmniejszenie rezerwy szpiku kostnego oraz przy stosowaniu wysokich dawek metotreksatu. Pacjentów z grupy ryzyka należy leczyć kwasem foliowym lub folinianem wapnia w celu przeciwdziałania niekorzystnemu wpływowi metotreksatu na hemopoezę.²⁰

Pirymetamina – kotrimoksazol stosowany jednocześnie z pirymetaminą w dawkach przekraczających 25 mg może wywołać niedokrwistość megaloblastyczną.²¹

Leki oszczędzające potas – wskutek działania oszczędzającego potas przez kotrimoksazol, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami, które zwiększają poziom potasu w surowicy, np.:²²

• Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-inhibitory)
• Blokery receptora angiotensyny (ARB)
• Leki moczopędne oszczędzające potas (np. spironolakton)
• Prednizolon

Jednoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do istotnej klinicznie hiperkaliemii.²³

Cyklosporyna – u pacjentów po przeszczepieniu nerki, leczonych kotrimoksazolem i cyklosporyną, obserwuje się przemijające zaburzenia czynności przeszczepionej nerki, objawiające się zwiększeniem stężenia kreatyniny w surowicy, co prawdopodobnie jest wywołane działaniem trimetoprimu.²⁴

Leki hipoglikemizujące – rzadko może wystąpić ciężka hipoglikemia. Należy ostrzec pacjenta i zalecić częstsze kontrolowanie stężenia glukozy we krwi. Może zaistnieć konieczność zmiany dawki doustnych leków przeciwcukrzycowych w trakcie i po zakończeniu stosowania leku Biseptol.²⁵

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – kotrimoksazol może zmniejszać skuteczność trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych.²⁶

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Trimetoprim może modyfikować wyniki oznaczania stężenia metotreksatu w surowicy metodą enzymatyczną, nie wpływa zaś na oznaczenia wykonywane metodami radioimmunologicznymi. Kotrimoksazol może zawyżać o około 10% wyniki próby Jaffego z zasadowym pikrynianem na kreatyninę.²⁷

Interakcje z alkoholem

Chociaż bezpośrednie interakcje pomiędzy kotrimoksazolem (sulfametoksazol + trimetoprim) a alkoholem nie zostały szczegółowo opisane w dostępnych materiałach, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu podczas terapii Biseptolem z kilku powodów:

• Reakcja disulfiramopodobna – sulfametoksazol, jako substancja zawierająca grupę sulfonamidową, teoretycznie może wywołać reakcję podobną do disulfiramu przy jednoczesnym spożyciu alkoholu, objawiającą się zaczerwienieniem, bólem głowy, nudnościami, wymiotami, tachykardią i spadkiem ciśnienia krwi.
• Nasilenie działań niepożądanych – alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane Biseptolu, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, senność).
• Wpływ na metabolizm wątrobowy – zarówno Biseptol, jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co może prowadzić do zwiększonego obciążenia tego narządu i potencjalnie wpływać na metabolizm obu substancji.
• Potencjalne nasilenie działania hepatotoksycznego – u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby, jednoczesne stosowanie alkoholu i Biseptolu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby.
• Odwodnienie – alkohol ma działanie diuretyczne, które może przyczyniać się do odwodnienia organizmu, co z kolei może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony nerek podczas stosowania Biseptolu.

Z powyższych powodów zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii Biseptolem, a jeśli jest to niemożliwe, należy ograniczyć jego ilość do minimum i obserwować, czy nie występują objawy interakcji.

Tabela interakcji leku Biseptol z innymi produktami leczniczymi