Dawkowanie i sposób podawania leku Biodacyna

Biodacyna (amikacyna) dostępna jest w postaci roztworu do wstrzykiwań i infuzji w dwóch stężeniach: 125 mg/ml oraz 250 mg/ml. Prawidłowe dawkowanie i sposób podania tego antybiotyku aminoglikozydowego mają kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii i minimalizacji działań niepożądanych.¹

Drogi podania

Biodacyna może być podawana następującymi drogami:

• Domięśniowo – zalecana droga podania w większości zakażeń
• Dożylnie – stosowana w zakażeniach zagrażających życiu lub gdy podanie domięśniowe jest niemożliwe:
  • W formie krótkiego wstrzyknięcia (bolus) trwającego 2-3 minuty
  • W formie infuzji 0,25% roztworu przez 30 minut

²

Ogólne zasady dawkowania

Przed rozpoczęciem terapii należy określić masę ciała pacjenta, co jest podstawą do wyliczenia właściwej dawki. Skuteczność leczenia niepowikłanych zakażeń wywołanych przez wrażliwe drobnoustroje powinna być widoczna w ciągu 24-48 godzin. Jeśli reakcja na leczenie nie wystąpi w ciągu 3-5 dni, należy rozważyć alternatywną terapię.³

Całkowita dopuszczalna dawka dobowa amikacyny dla wszystkich dróg podania wynosi 15-20 mg/kg mc./dobę i nie należy jej przekraczać. Standardowy czas leczenia wynosi 7-10 dni. W przypadku ciężkich i powikłanych zakażeń, gdy czas leczenia przekracza 10 dni, należy ponownie ocenić zasadność kontynuacji terapii amikacyną.⁴

Monitorowanie terapii

Podczas leczenia amikacyną konieczne jest monitorowanie:

• Czynności nerek – poprzez badanie stężenia kreatyniny w surowicy lub obliczenie klirensu endogennej kreatyniny (bardziej wiarygodny parametr niż BUN)
• Stężenia amikacyny w surowicy – zaleca się oznaczanie zarówno stężenia maksymalnego (30-90 minut po wstrzyknięciu), jak i minimalnego (tuż przed podaniem kolejnej dawki)

⁵

Rekomendowane wartości stężeń amikacyny w surowicy:

• Stężenie maksymalne: poniżej 35 μg/ml (z wyjątkiem dawkowania raz na dobę)
• Stężenie minimalne: poniżej 10 μg/ml

⁶

Dawkowanie w poszczególnych grupach wiekowych

Wcześniaki

Zalecana dawka dla wcześniaków wynosi 7,5 mg/kg mc. co 12 godzin.⁷

Noworodki

Zalecana nasycająca dawka początkowa wynosi 10 mg/kg mc., następnie stosuje się 7,5 mg/kg mc. co 12 godzin.⁸

Niemowlęta (od 4 tygodnia życia) i dzieci do 12 lat

Zalecana dawka domięśniowa lub dożylna (powolna infuzja) u dzieci z prawidłową czynnością nerek wynosi 15-20 mg/kg mc./dobę, podawana:

• Raz na dobę w jednej dawce, lub
• Po 7,5 mg/kg mc. co 12 godzin

W przypadku leczenia zapalenia wsierdzia oraz u pacjentów z neutropenią przebiegającą z gorączką produkt należy podawać dwa razy na dobę (brak wystarczających danych potwierdzających skuteczność dawkowania raz na dobę).⁹

Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat

Zalecana dawka domięśniowa lub dożylna dla dorosłych i młodzieży z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny ≥50 ml/min) wynosi 15 mg/kg mc./dobę i można ją podawać jako:

• Jednorazową dawkę dobową, lub
• Dwie równe dawki podzielone, po 7,5 mg/kg mc., podawane co 12 godzin

Nie należy przekraczać całkowitej dawki dobowej wynoszącej 1,5 g. W leczeniu zapalenia wsierdzia i u pacjentów z neutropenią przebiegającą z gorączką produkt należy podawać dwa razy na dobę.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

Amikacyna jest wydalana przez nerki. U pacjentów w podeszłym wieku należy określić czynność nerek i dostosować dawkowanie zgodnie z zaleceniami dla pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹¹

Dawkowanie w specjalnych wskazaniach

Zakażenia zagrażające życiu i/lub zakażenia wywołane przez Pseudomonas

U dorosłych dawkę można zwiększyć do 500 mg co osiem godzin, jednak nie powinna ona przekraczać 1,5 g/dobę i nie powinna być podawana dłużej niż 10 dni. Maksymalna całkowita dawka dla dorosłych wynosi 15 g.¹²

Zakażenia dróg moczowych (inne niż zakażenia wywołane przez Pseudomonas)

Podaje się 7,5 mg/kg mc./dobę w dwóch równych dawkach podzielonych (odpowiadających 250 mg dwa razy na dobę u dorosłych). Ponieważ aktywność amikacyny zwiększa się wraz z pH, można jednocześnie podawać środki alkalizujące.¹³

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdy klirens kreatyniny jest mniejszy niż 50 ml/min, nie zaleca się podawania całkowitej dawki dobowej amikacyny w pojedynczej dawce ze względu na ryzyko długotrwałego narażenia na wysokie stężenie minimalne leku.¹⁴

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dostosowanie dawki można przeprowadzić na dwa sposoby:

1. Podawanie zwykłej dawki z wydłużeniem przerw między dawkami
2. Podawanie zmniejszonej dawki przy zachowaniu standardowych przerw między dawkami

¹⁵

Obie metody opierają się na wartościach klirensu kreatyniny lub stężenia kreatyniny w surowicy. Zaleca się monitorowanie stężenia amikacyny w surowicy za pomocą odpowiednich metod oznaczania.¹⁶

Metoda 1: Zwykłe dawki podawane rzadziej

Jeśli klirens kreatyniny nie jest znany, a stan pacjenta jest stabilny, przerwy (w godzinach) pomiędzy zwykłymi pojedynczymi dawkami można wyliczyć, mnożąc stężenie kreatyniny w surowicy pacjenta (w mg/100 ml) przez dziewięć.¹⁷

¹⁸

Metoda 2: Zmniejszone dawki podawane ze zwykłymi przerwami

W przypadku stosowania zmniejszonych dawek podawanych w standardowych odstępach czasu, leczenie należy rozpocząć od zwykłej dawki nasycającej 7,5 mg/kg mc.¹⁹

Następnie wielkość dawki podtrzymującej podawanej co 12 godzin należy obliczyć według wzoru:

Dawka podtrzymująca podawana co 12 godzin = (obserwowany klirens kreatyniny pacjenta [ml/min] × wyliczona dawka nasycająca [mg]) / prawidłowy klirens kreatyniny [ml/min]²⁰

Alternatywny sposób określania zmniejszonych dawek podawanych co 12 godzin (gdy znane są wartości stężenia stacjonarnego kreatyniny w surowicy) polega na podzieleniu zwykłej dawki przez stężenie kreatyniny w surowicy pacjenta.²¹

Powyższe schematy dawkowania należy traktować jako wskazówki, które mogą być modyfikowane w zależności od indywidualnej sytuacji klinicznej. Ze względu na możliwość znacznych zmian czynności nerek w trakcie terapii, należy często monitorować stężenie kreatyniny w surowicy i w razie potrzeby dostosowywać dawkowanie.²²

Sposób podania

Amikacynę można podawać domięśniowo lub dożylnie.²³

Podanie dożylne

Zalecenia dla dorosłych: produkt należy podawać po odpowiednim rozcieńczeniu, w powolnej infuzji trwającej od 30 do 60 minut.²⁴

Zalecenia dla dzieci: objętość używanego rozpuszczalnika zależy od dawki amikacyny tolerowanej przez pacjenta. Roztwór zwykle podaje się w ciągu 30-60 minut. Niemowlętom infuzję należy podawać przez 1-2 godziny.²⁵

Ważne: Amikacyny nie należy mieszać z innymi lekami. Powinna być podawana oddzielnie, zgodnie z zalecaną dawką i drogą podania.²⁶