Właściwości farmakodynamiczne budezonidu

Budezonid należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki stosowane w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych podawane wziewnie, glikokortykosteroidy (kod ATC: R03B A02). Jest to glikokortykosteroid o silnym miejscowym działaniu kortykosteroidowym, wykazujący działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne, przeciwwysiękowo i przeciwobrzękowe, przy jednocześnie mniejszej częstości występowania i nasileniu działań niepożądanych w porównaniu do kortykosteroidów podawanych doustnie.¹

Mechanizm działania budezonidu

W obrębie dróg oddechowych budezonid wywiera kompleksowe działanie terapeutyczne poprzez:²

• Hamowanie tworzenia, gromadzenia i uwalniania mediatorów zapalnych z komórek tucznych, granulocytów zasadochłonnych i makrofagów³
• Zmniejszenie nadmiernej wrażliwości oskrzeli na bodźce egzogenne⁴
• Hamowanie bodźców cholinergicznych, co prowadzi do zmniejszenia wytwarzania wydzieliny⁵
• Uszczelnianie błony nabłonka i śródbłonka⁶
• Zmniejszenie objawów zapalenia (obrzęk, naciek komórkowy)⁷
• Zwiększenie skuteczności beta-2-sympatykomimetyków poprzez działanie permisywne⁸

Szczególną rolę w mechanizmie działania budezonidu przypisuje się indukcji specyficznych białek, takich jak makrokortyna. Proces ten wymaga czasu, co wyjaśnia opóźnione pojawienie się pełnej skuteczności terapeutycznej leku.⁹

Makrokortyna hamuje enzym fosfolipazę A2 uczestniczący w przemianie kwasu arachidonowego, zapobiegając syntezie mediatorów zapalnych, takich jak leukotrieny. Ze względu na szybki metabolizm wątrobowy budezonidu, który mógłby zostać nieumyślnie spożyty lub wstrzyknięty, ryzyko wystąpienia istotnych klinicznie ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest niewielkie, nawet przy długotrwałej terapii.¹⁰

Podczas długotrwałego stosowania budezonidu nie zaobserwowano zaniku błony śluzowej oskrzeli. Badania z udziałem zdrowych ochotników wykazały zależny od dawki wpływ na stężenie kortyzolu w osoczu i w moczu. W zalecanych dawkach budezonid podawany w postaci proszku do inhalacji za pomocą nebulizatora Turbuhaler wywiera znacznie mniejszy wpływ na czynność kory nadnerczy niż prednizon w dawce 10 mg, co potwierdzono w badaniach z wykorzystaniem ACTH.¹¹

Miejscowe działanie przeciwzapalne

Dokładny mechanizm działania glikokortykosteroidów w leczeniu astmy nie został w pełni poznany. Istotną rolę odgrywają prawdopodobnie reakcje przeciwzapalne, obejmujące hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych oraz hamowanie odpowiedzi immunologicznej zależnej od cytokin.¹²

Badanie kliniczne porównujące skuteczność budezonidu podawanego wziewnie i doustnie, przy zachowaniu podobnej biodostępności ogólnoustrojowej, wykazało statystycznie znaczącą skuteczność formy wziewnej w porównaniu z placebo, przy braku podobnego efektu dla formy doustnej. To sugeruje, że działanie terapeutyczne standardowych dawek budezonidu w postaci wziewnej wynika głównie z bezpośredniego oddziaływania na układ oddechowy.¹³

Wpływ na reaktywność dróg oddechowych

Wykazano, że budezonid zmniejsza reaktywność dróg oddechowych na histaminę i metacholinę u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli.¹⁴ U pacjentów nadreaktywnych budezonid również zmniejsza reaktywność dróg oddechowych na te substancje.¹⁵

Zapobieganie astmie wywołanej wysiłkiem

Leczenie budezonidem w postaci wziewnej jest skuteczne w zapobieganiu napadom astmy wywołanym przez wysiłek fizyczny w ramach przewlekłej terapii astmy.¹⁶

Wpływ na wzrost

W początkowym okresie leczenia budezonidem może wystąpić niewielkie, zazwyczaj przemijające zmniejszenie wzrostu (około 1 cm), które najczęściej obserwuje się w pierwszym roku terapii. Dane z długoterminowych badań klinicznych wskazują, że dzieci i młodzież leczone budezonidem w postaci wziewnej ostatecznie osiągają przewidywany wzrost docelowy w wieku dorosłym.¹⁷

Jednak wyniki długotrwałego badania klinicznego z podwójnie ślepą próbą, w którym dawka budezonidu nie była stopniowo zmniejszana do najmniejszej dawki skutecznej, pokazały, że dzieci i młodzież leczone budezonidem w postaci wziewnej byli średnio o 1,2 cm niżsi w wieku dorosłym w porównaniu do osób otrzymujących placebo.¹⁸

Wpływ na stężenie kortyzolu w osoczu

Badania budezonidu podawanego w formie proszku do inhalacji u zdrowych ochotników wykazały zależną od dawki zmianę stężenia kortyzolu w osoczu i w moczu. Przy stosowaniu w zalecanych dawkach, budezonid w postaci proszku do inhalacji wywołuje znacząco mniejszy wpływ na czynność kory nadnerczy niż prednizon w dawce 10 mg, co potwierdzono w badaniu z wykorzystaniem ACTH.¹⁹

Badania kliniczne

Astma u dzieci i młodzieży

Skuteczność budezonidu została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Wykazano, że jest on efektywny zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci, przy podawaniu raz lub dwa razy na dobę w leczeniu profilaktycznym przewlekłej astmy.²⁰

Zespół krupu u dzieci

Przeprowadzono szereg badań klinicznych porównujących budezonid z placebo u dzieci z zespołem krupu. Poniżej przedstawiono wyniki reprezentatywnych badań oceniających skuteczność budezonidu w leczeniu tego schorzenia.²¹

Skuteczność u dzieci z zespołem krupu o przebiegu łagodnym

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo oceniono wpływ budezonidu na łagodzenie objawów zespołu krupu oraz skrócenie czasu hospitalizacji u 87 dzieci (w wieku od 7 miesięcy do 9 lat) z klinicznym rozpoznaniem tej choroby. Pacjenci otrzymywali początkową dawkę budezonidu (2 mg) lub placebo, a następnie co 12 godzin podawano budezonid w dawce 1 mg lub placebo.²²

Wyniki wykazały, że budezonid spowodował statystycznie znamienną poprawę punktacji objawów zespołu krupu po 12 i 24 godzinach od podania. Istotną poprawę zaobserwowano już po 2 godzinach od podania u pacjentów z początkową oceną objawów zespołu krupu wynoszącą powyżej 3. Co istotne, odnotowano również skrócenie czasu hospitalizacji o 33% w grupie otrzymującej budezonid.²³

Skuteczność u dzieci z zespołem krupu o przebiegu umiarkowanym do ciężkiego

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo porównano skuteczność budezonidu i placebo w leczeniu zespołu krupu u 83 niemowląt i dzieci (w wieku od 6 miesięcy do 8 lat) hospitalizowanych z powodu tego schorzenia. Pacjenci otrzymywali budezonid w dawce 2 mg lub placebo co 12 godzin przez maksymalnie 36 godzin lub do momentu wypisania ze szpitala.²⁴

Łączna punktacja objawów zespołu krupu była oceniana po 0, 2, 6, 12, 24, 36 i 48 godzinach od podania pierwszej dawki. Po 2 godzinach zarówno grupa leczona budezonidem, jak i grupa otrzymująca placebo wykazały podobną poprawę w zakresie punktacji objawów, bez statystycznie znamiennej różnicy między grupami. Istotne różnice zaobserwowano po 6 godzinach od podania leku – punktacja objawów zespołu krupu w grupie otrzymującej budezonid uległa statystycznie znamiennej poprawie w porównaniu z grupą placebo. Podobną przewagę budezonidu nad placebo odnotowano w pomiarach po 12 i 24 godzinach.²⁵

Charakterystyka aerozolu

Poniżej przedstawiono dane dotyczące charakterystyki aerozolu dla produktu leczniczego BDS N podanego za pomocą nebulizatora PARI LC Plus połączonego ze sprężarką powietrza PARI Boy SX:²⁶