Właściwości farmakodynamiczne leku Azimycin

Azimycin, zawierający azytromycynę w postaci azytromycyny dwuwodnej, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbakteryjnych do stosowania ogólnego, podgrupy makrolidów. Produkt został sklasyfikowany według kodu ATC jako J 01 FA 10. Dostępny jest w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej w dwóch stężeniach: 100 mg/5 ml oraz 200 mg/5 ml.¹

Mechanizm działania

Azytromycyna jest antybiotykiem makrolidowym zaliczanym do podgrupy azalidów. Jej struktura chemiczna została opracowana poprzez modyfikację erytromycyny A, polegającą na dodaniu atomu azotu do pierścienia laktonowego. Pełna nazwa chemiczna azytromycyny to 9-deoksy-9a-aza-9a-metylo-9a-homoerytromycyna A, a jej masa cząsteczkowa wynosi 749,0. Mechanizm działania przeciwbakteryjnego azytromycyny polega na hamowaniu syntezy białek w komórkach bakteryjnych. Proces ten zachodzi w wyniku specyficznego przyłączenia się cząsteczki antybiotyku do podjednostki 50S rybosomu bakteryjnego, co uniemożliwia prawidłową syntezę białek niezbędnych do funkcjonowania i namnażania się bakterii.²

Mechanizm powstawania oporności

Oporność drobnoustrojów na azytromycynę może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Wyróżnia się trzy główne mechanizmy powstawania oporności u bakterii:

• Zmiana miejsca docelowego działania – modyfikacja struktury rybosomu bakteryjnego uniemożliwiająca wiązanie antybiotyku
• Zmiana w transporcie antybiotyku – zaburzenie przenikania leku do wnętrza komórki bakteryjnej
• Modyfikacja antybiotyku – enzymatyczna inaktywacja cząsteczki leku

Istotnym zjawiskiem klinicznym jest występowanie całkowitej oporności krzyżowej między azytromycyną, erytromycyną, innymi makrolidami oraz linkozamidami. Zjawisko to dotyczy takich patogenów jak Streptococcus pneumoniae, paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A, Enterococcus faecalis oraz Staphylococcus aureus, w tym szczepy oporne na metycylinę (MRSA).³

Wartości graniczne wrażliwości

Wartości graniczne (breakpoints) określające wrażliwość drobnoustrojów na azytromycynę zostały ustalone przez międzynarodowe organizacje standaryzacyjne. Poniżej przedstawiono wartości według dwóch głównych systemów:

Wartości według NCCLS (National Committee on Clinical Laboratory Standards):

• Wrażliwość ogólna: ≤2 mg/L (wrażliwe); ≥8 mg/L (oporne)
• Haemophilus spp.: ≤4 mg/L (wrażliwe)
• Streptococcus pneumoniae i S. pyogenes: ≤0,5 mg/L (wrażliwe); ≥2 mg/L (oporne)

Wartości według EUCAST (European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing):

• Haemophilus influenzae i H. parainfluenzae: ≤0,125 mg/L (wrażliwe); >4 mg/L (oporne)
• Streptococcus pneumoniae i S. pyogenes: ≤0,25 mg/L (wrażliwe); >0,5 mg/L (oporne)
• Staphylococcus aureus: ≤1 mg/L (wrażliwe); >2 mg/L (oporne)
• Neisseria gonorrhoeae: ≤0,25 mg/L (wrażliwe); >0,5 mg/L (oporne)

Powyższe dane stanowią podstawę do interpretacji wyników badań mikrobiologicznych i podejmowania decyzji terapeutycznych.⁴

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Częstość występowania oporności nabytej na azytromycynę może być zróżnicowana geograficznie oraz zmienna w czasie, co jest szczególnie istotne podczas leczenia ciężkich zakażeń. W razie wątpliwości zaleca się konsultację z ekspertem dotyczącą lokalnych danych na temat oporności drobnoustrojów.⁵

Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę spektrum przeciwbakteryjnego azytromycyny:

Należy zaznaczyć, że gronkowce oporne na metycylinę (MRSA i MRSE) powszechnie wykazują oporność nabytą na makrolidy. Pomimo tego zostały umieszczone w kategorii drobnoustrojów o oporności naturalnej, gdyż rzadko wykazują wrażliwość na azytromycynę.⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży w leczeniu malarii

Na podstawie przeprowadzonych badań klinicznych z udziałem dzieci i młodzieży, nie zaleca się stosowania azytromycyny w leczeniu malarii. Lek nie powinien być stosowany ani w monoterapii, ani w terapii skojarzonej z preparatami zawierającymi chlorochinę lub artemizyninę. Powodem takiego stanowiska jest fakt, że nie ustalono non-inferiority (nie gorszej skuteczności) azytromycyny w stosunku do standardowo zalecanych leków przeciwmalarycznych stosowanych w leczeniu niepowikłanej malarii.⁷