Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Produkt leczniczy Axyven (wenlafaksyna) może wchodzić w interakcje z różnymi grupami produktów leczniczych. Z uwagi na mechanizm działania wenlafaksyny jako inhibitora zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI), szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia potencjalnie niebezpiecznych interakcji z innymi substancjami działającymi na układ serotoninergiczny.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z inhibitorami monoaminooksydazy jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. W zależności od rodzaju inhibitora MAO należy stosować odpowiednie przerwy w leczeniu:²

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – wenlafaksyny nie wolno stosować jednocześnie z tą grupą leków. Leczenie wenlafaksyną można rozpocząć nie wcześniej niż po 14 dniach od zakończenia terapii nieodwracalnymi IMAO. Przyjmowanie wenlafaksyny należy przerwać co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnymi IMAO.³
• Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – nie zaleca się jednoczesnego stosowania ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO przerwa przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną może być krótsza niż 14 dni. Należy odstawić wenlafaksynę na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem terapii nieodwracalnymi IMAO.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid będący słabym odwracalnym i nieselektywnym IMAO nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁵

Opisywano ciężkie działania niepożądane, a nawet przypadki zgonów u pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto zbyt szybko po zakończeniu leczenia IMAO (lub odwrotnie). Objawy te obejmowały: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, nadmierne pocenie się, nudności, wymioty, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię z objawami podobnymi do złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz drgawki.⁶

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, szczególnie gdy lek jest stosowany jednocześnie z innymi substancjami wpływającymi na przekaźnictwo serotoninergiczne, takimi jak:⁷

• Tryptany
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inne inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sibutramina
• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum)
• Opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

Jeśli jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptanem) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się ścisłą obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia oraz przy zwiększaniu dawki. Nie zaleca się łączenia wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu).⁸

Interakcje z alkoholem

Pacjenci przyjmujący wenlafaksynę powinni unikać spożywania alkoholu etylowego ze względu na kilka istotnych czynników:⁹

• Nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) – połączenie wenlafaksyny z alkoholem może prowadzić do zwiększonego efektu sedacyjnego, pogorszenia funkcji poznawczych i psychomotorycznych
• Nasilenie zaburzeń psychicznych – alkohol może pogorszyć objawy depresji i lęku, co obniża skuteczność leczenia wenlafaksyną
• Ryzyko niepożądanych interakcji – jednoczesne stosowanie może spowodować nieprzewidywalne efekty niepożądane, w tym nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego czy zaburzenia świadomości

Należy zdecydowanie poinformować pacjenta o konieczności całkowitej abstynencji alkoholowej podczas terapii wenlafaksyną.¹⁰

Produkty lecznicze wydłużające odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z lekami wydłużającymi odstęp QTc zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT oraz wystąpienia groźnych arytmii komorowych, w tym torsade de pointes. Należy unikać jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z takimi produktami leczniczymi jak:¹¹

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)

Powyższa lista nie jest wyczerpująca, dlatego należy zachować ostrożność przy stosowaniu innych leków o znanym działaniu wydłużającym odstęp QTc.¹²

Interakcje farmakokinetyczne związane z metabolizmem

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4 – badania farmakokinetyczne wykazały, że ketokonazol zwiększa wartość AUC wenlafaksyny (o 70% u osób intensywnie metabolizujących i o 21% u osób słabo metabolizujących z udziałem CYP2D6) oraz O-demetylowenlafaksyny (o 33% i 23% odpowiednio). Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) z wenlafaksyną może prowadzić do zwiększenia stężenia wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu w organizmie, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas takiego leczenia skojarzonego.¹³

Wpływ wenlafaksyny na działanie innych produktów leczniczych

Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.¹⁴

Diazepam – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę ani farmakodynamikę diazepamu i jego aktywnego metabolitu (demetylodiazepamu). Diazepam również nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo, czy występują interakcje farmakokinetyczne lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁵

Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, natomiast powoduje zależne od dawki zwiększenie wartości AUC 2-hydroksydezypraminy o 2,5 do 4,5 razy przy dawkach od 75 mg do 150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane, jednak należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków.¹⁶

Haloperydol – badania farmakokinetyczne wykazały, że wenlafaksyna powoduje zmniejszenie całkowitego doustnego klirensu haloperydolu o 42%, zwiększenie wartości AUC o 70% i wartości Cmax o 88%, bez wpływu na okres półtrwania haloperydolu. Należy wziąć to pod uwagę u pacjentów leczonych jednocześnie haloperydolem i wenlafaksyną, choć kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane.¹⁷

Rysperydon – wenlafaksyna zwiększa wartość AUC rysperydonu o 50%, ale jedynie nieznacznie wpływa na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Znaczenie kliniczne tej interakcji nie jest ustalone.¹⁸

Metoprolol – jednoczesne podawanie wenlafaksyny i metoprololu u zdrowych ochotników prowadzi do zwiększenia stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu (α-hydroksymetoprololu) pozostaje niezmienione. Kliniczne znaczenie tej obserwacji dla pacjentów z nadciśnieniem nie jest ustalone. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu. Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁹

Indynawir – badania farmakokinetyczne wykazały, że wenlafaksyna powoduje zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest określone.²⁰

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450 – badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna stosunkowo słabo hamuje aktywność enzymu CYP2D6, natomiast nie hamuje aktywności enzymów CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) ani CYP2C19 (diazepam).²¹

Doustne środki antykoncepcyjne – po wprowadzeniu wenlafaksyny do obrotu zgłaszano przypadki nieplanowanych ciąż u pacjentek przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów potwierdzających, że ciąże te były wynikiem interakcji lekowej z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²²

Substancje oddziaływujące na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny jednocześnie z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie było systematycznie oceniane. Dlatego zaleca się zachowanie ostrożności przy stosowaniu wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi lekami wpływającymi na OUN, szczególnie ze względu na możliwość nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy.²³

Tabela interakcji wenlafaksyny z innymi produktami leczniczymi