Działania niepożądane
Axonalgin 1000 mg

Działania niepożądane leku Axonalgin 1000 mg

Działania niepożądane są istotnym elementem profilu bezpieczeństwa leku Axonalgin zawierającego 1000 mg metamizolu sodowego jednowodnego. Podczas stosowania tego produktu leczniczego mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Niektóre z nich mogą mieć poważny, a nawet zagrażający życiu charakter.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest według następujących kategorii:²

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Ciężkie niepożądane reakcje skórne (SCAR)

W związku z leczeniem metamizolem zgłaszano przypadki ciężkich niepożądanych reakcji skórnych, w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczną nekrolizę naskórka (TEN) oraz reakcję polekową z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS). Te reakcje mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne i stanowić zagrożenie dla życia pacjenta.³

Spektrum działań niepożądanych leku Axonalgin

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych metamizolu jest jego wpływ na układ krwiotwórczy. Zaburzenia te obejmują:⁴

• Leukopenię (rzadko) – zmniejszenie liczby białych krwinek
• Agranulocytozę (bardzo rzadko) – drastyczne zmniejszenie liczby granulocytów obojętnochłonnych, w tym przypadki śmiertelne
• Trombocytopenię (bardzo rzadko) – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Niedokrwistość aplastyczną (częstość nieznana) – zahamowanie czynności szpiku kostnego
• Pancytopenię (częstość nieznana) – zmniejszenie liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi, w tym przypadki śmiertelne

Warto podkreślić, że reakcje te mogą wystąpić nawet wtedy, gdy wcześniejsze podanie metamizolu przebiegało bez powikłań. Badania wskazują, że ryzyko wystąpienia agranulocytozy zwiększa się przy stosowaniu metamizolu przez okres dłuższy niż jeden tydzień. Reakcja ta nie zależy od wielkości dawki i może wystąpić w dowolnym momencie terapii.⁵

Objawy kliniczne agranulocytozy

Agranulocytoza charakteryzuje się specyficznymi objawami klinicznymi, które obejmują:⁶

• Wysoką gorączkę
• Dreszcze
• Ból gardła
• Trudności w połykaniu
• Stany zapalne w okolicy ust, nosa, gardła
• Stany zapalne w okolicy narządów płciowych lub odbytu

Należy zaznaczyć, że u pacjentów otrzymujących antybiotyki, objawy te mogą być minimalne. Obrzęk węzłów chłonnych lub śledziony zwykle jest niewielki lub nie występuje wcale. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się znacznie przyspieszoną szybkość opadania erytrocytów (ESR), znacznie zmniejszoną liczbę granulocytów lub ich całkowity brak. Wartości hemoglobiny, erytrocytów i płytek krwi są zazwyczaj prawidłowe, choć nie zawsze.⁷

W przypadku podejrzenia agranulocytozy kluczowe jest natychmiastowe przerwanie stosowania metamizolu, bez oczekiwania na wyniki badań laboratoryjnych. Dotyczy to sytuacji nieoczekiwanego pogorszenia stanu ogólnego, utrzymywania się lub ponownego pojawienia się gorączki, lub pojawienia się bolesnych zmian na błonach śluzowych (głównie w okolicy jamy ustnej, nosa i gardła).⁸

Typowe objawy trombocytopenii obejmują zwiększoną skłonność do krwawień i/lub wybroczyn na skórze i błonach śluzowych. W przypadku wystąpienia pancytopenii należy natychmiast przerwać leczenie i kontrolować morfologię krwi do momentu normalizacji parametrów.⁹

Zaburzenia układu immunologicznego

Metamizol może wywoływać różnorodne reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu:¹⁰

• Reakcje anafilaktoidalne lub anafilaktyczne (rzadko)
• Zespół astmy analgetycznej (bardzo rzadko) – reakcje nietolerancji zazwyczaj przybierają postać napadów astmy
• Wstrząs anafilaktyczny (częstość nieznana)

Wymienione reakcje mogą wystąpić głównie podczas pozajelitowego podawania metamizolu i mogą mieć ciężkie lub zagrażające życiu nasilenie, a w niektórych przypadkach prowadzić do zgonu. Mogą wystąpić nawet u pacjentów, którzy wcześniej dobrze tolerowali metamizol.¹¹

Reakcje te mogą wystąpić bezpośrednio podczas wstrzyknięcia, natychmiast po podaniu lub rozwinąć się kilka godzin później. Jednak większość z nich pojawia się w ciągu pierwszej godziny od podania leku.¹²

Spektrum reakcji nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na metamizol mogą przybierać różne formy, od łagodnych do zagrażających życiu:¹³

1. Reakcje łagodne:
   • Zmiany skórne i w obrębie błon śluzowych (świąd, uczucie pieczenia, zaczerwienienie, pokrzywka, obrzęk)
   • Duszność
   • Zaburzenia żołądka i jelit (nudności, niestrawność, wymioty)
2. Reakcje ciężkie:
   • Uogólniona pokrzywka
   • Ciężki obrzęk naczynioruchowy (w tym obrzęk krtani)
   • Ciężki skurcz oskrzeli
   • Zaburzenia rytmu serca
   • Spadek ciśnienia tętniczego (niekiedy poprzedzony jego wzrostem)
   • Wstrząs krążeniowy

Przy pierwszych oznakach wstrząsu, takich jak zimny pot, zawroty głowy, uczucie pustki w głowie, bladość skóry, uczucie dyskomfortu wokół serca, należy natychmiast podjąć środki stosowane w stanach zagrożenia. W przypadku wystąpienia reakcji skórnych, leczenie metamizolem musi zostać przerwane.¹⁴

Zaburzenia sercowe

Z nieznaną częstością może wystąpić zespół Kounisa – ostry zespół wieńcowy spowodowany reakcją alergiczną.¹⁵

Zaburzenia naczyniowe

Niezbyt często mogą wystąpić reakcje hipotensyjne podczas lub po podaniu metamizolu, które mogą być uwarunkowane farmakologicznie i nie towarzyszą im objawy reakcji anafilaktoidalnych lub anafilaktycznych. Takie reakcje mogą prowadzić do ciężkiego spadku ciśnienia krwi.¹⁶

Warto zaznaczyć, że w przypadku gorączki wysokiej, ciężki spadek ciśnienia krwi może wystąpić w zależności od wielkości dawki, nawet bez dodatkowych objawów nadwrażliwości.¹⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Z nieznaną częstością zgłaszano przypadki krwawienia z przewodu pokarmowego po zastosowaniu metamizolu.¹⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Z nieznaną częstością mogą wystąpić następujące zaburzenia:¹⁹

• Polekowe uszkodzenie wątroby, w tym ostre zapalenie wątroby
• Żółtaczka
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Stosowanie metamizolu może wywołać różnorodne reakcje skórne:²⁰

• Wysypka polekowa (niezbyt często)
• Wysypka (osutka plamisto-grudkowa) (bardzo rzadko)
• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) (bardzo rzadko) – ciężka reakcja skórna charakteryzująca się pęcherzami i nadżerkami na błonach śluzowych
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) (bardzo rzadko) – najcięższa postać reakcji skórnej z rozległym oddzielaniem się naskórka
• Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS) (częstość nieznana) – ciężka reakcja polekowa z objawami ogólnoustrojowymi i eozynofilią

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo rzadko może wystąpić:²¹

• Ostre pogorszenie czynności nerek, które może rozwinąć się w:
  • Białkomocz
  • Skąpomocz lub bezmocz
  • Ostrą niewydolność nerek
• Ostre śródmiąższowe zapalenie nerek

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Zgłaszano czerwone zabarwienie moczu. Jest to efekt nieszkodliwego metabolitu metamizolu – kwasu rubazonowego, który występuje w niskim stężeniu.²²

Tabela działań niepożądanych leku Axonalgin 1000 mg

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²³

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49-21-301
• Fax: +48 22 49-21-309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.²⁴