Właściwości farmakokinetyczne metamizolu

Właściwości farmakokinetyczne metamizolu sodowego jednowodnego, substancji czynnej produktu leczniczego Axonalgin 1000 mg, obejmują szereg procesów zachodzących w organizmie po podaniu leku, w tym wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz eliminację. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę tych procesów.¹

Wchłanianie i biodostępność

Po podaniu doustnym metamizol ulega całkowitej hydrolizie do farmakologicznie aktywnego metabolitu 4-metyloaminoantypiryny (MAA). Biodostępność MAA jest wysoka i wynosi około 90%, przy czym jest ona nieznacznie większa po podaniu doustnym w porównaniu do podania pozajelitowego. Istotne jest, że równoczesne przyjmowanie pokarmu nie ma znaczącego wpływu na parametry farmakokinetyczne metamizolu.²

Metabolizm

Metabolizm metamizolu przebiega wieloetapowo. Główny metabolit metamizolu, 4-metyloaminoantypiryna (MAA), podlega dalszym przemianom w wątrobie. Procesy te obejmują utlenianie i demetylację, a następnie acetylację, prowadząc do powstania kolejnych metabolitów.³

W wyniku przemian metabolicznych metamizolu powstają następujące metabolity:

• 4-metyloaminoantypiryna (MAA) – główny metabolit o działaniu farmakologicznym
• 4-aminoantypiryna (AA) – metabolit wykazujący pewne działanie kliniczne
• 4-N-acetyloaminoantypiryna (AAA) – metabolit prawdopodobnie nieaktywny farmakologicznie
• 4-N-formyloaminoantypiryna (FAA) – metabolit prawdopodobnie nieaktywny farmakologicznie

Z klinicznego punktu widzenia, działanie terapeutyczne wykazuje głównie MAA, a w pewnym stopniu także AA. Wartości pola pod krzywą (AUC) dla AA stanowią około 25% wartości AUC dla MAA, co wskazuje na mniejszy udział tego metabolitu w działaniu leczniczym.⁴

Należy podkreślić, że farmakokinetyka wszystkich metabolitów metamizolu ma charakter nieliniowy. Chociaż kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało w pełni wyjaśnione, wiadomo, że podczas krótkotrwałego leczenia kumulacja metabolitów jest nieznaczna.⁵

Dystrybucja

Metamizol charakteryzuje się zdolnością do przenikania przez barierę łożyska, co ma istotne znaczenie w kontekście stosowania leku u kobiet w ciąży. Wszystkie metabolity metamizolu są wydzielane do mleka kobiecego, co należy uwzględnić podczas leczenia kobiet karmiących piersią.⁶

Poszczególne metabolity metamizolu wykazują zróżnicowany stopień wiązania z białkami osocza:

⁷

Eliminacja

Metamizol charakteryzuje się stosunkowo szybką eliminacją z organizmu. Po podaniu dożylnym okres półtrwania metamizolu w surowicy krwi wynosi około 14 minut. Drogi eliminacji metamizolu i jego metabolitów obejmują głównie wydalanie przez nerki oraz, w mniejszym stopniu, przez przewód pokarmowy. Około 96% oznakowanej radioaktywnie dawki dożylnej wydalane jest z moczem, a około 6% z kałem.⁸

Po doustnym podaniu pojedynczej dawki metamizolu, z 85% metabolitów wydalonych z moczem:

• 3±1% stanowi MAA
• 6±3% stanowi AA
• 26±8% stanowi AAA
• 23±4% stanowi FAA

⁹

Klirens nerkowy po pojedynczej doustnej dawce 1 g metamizolu wynosi:

• dla MAA: 5±2 ml/min
• dla AA: 38±13 ml/min
• dla AAA: 61±8 ml/min
• dla FAA: 49±5 ml/min

¹⁰

Okres półtrwania w fazie eliminacji z surowicy dla poszczególnych metabolitów metamizolu wynosi:

¹¹