Specjalne ostrzeżenia
Axia Forte Plus

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Axia Forte Plus

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Axia Forte Plus należy przeprowadzić szczegółową ocenę stanu pacjentki, biorąc pod uwagę potencjalne czynniki ryzyka i przeciwwskazania. W przypadku wystąpienia lub pogorszenia któregokolwiek z wymienionych stanów lub czynników ryzyka, pacjentka powinna skonsultować się z lekarzem prowadzącym, który oceni zasadność kontynuacji terapii.¹

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE)

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym produktu Axia Forte Plus, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu do sytuacji, gdy pacjentka nie stosuje takiej terapii. Szczególnie istotne jest to, że produkty zawierające drospirenon, takie jak Axia Forte Plus, mogą zwiększać to ryzyko dwukrotnie w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, norgestimat lub noretisteron, które charakteryzują się najniższym ryzykiem VTE.²

Szacuje się, że u kobiet niestosujących złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i niebędących w ciąży, w ciągu roku VTE rozwinie się u około 2 na 10 000 kobiet. Natomiast wśród kobiet stosujących Axia Forte Plus, zawierający drospirenon, ryzyko to wzrasta do około 9-12 przypadków na 10 000 kobiet w ciągu roku. W obu sytuacjach liczba przypadków VTE jest niższa niż oczekiwana liczba u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym.³

Decyzja o zastosowaniu produktu Axia Forte Plus, zamiast preparatu o niższym ryzyku VTE, powinna zostać podjęta po dokładnej rozmowie z pacjentką, aby upewnić się, że rozumie ona związane z tym ryzyko oraz wpływ indywidualnych czynników ryzyka na prawdopodobieństwo wystąpienia VTE.⁴

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne może znacząco wzrosnąć, jeśli występują dodatkowe czynniki ryzyka, zwłaszcza gdy występuje kilka czynników jednocześnie. Stosowanie produktu Axia Forte Plus jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka zakrzepicy żylnej.⁵

Do głównych czynników ryzyka VTE należą:

• Otyłość (BMI powyżej 30 kg/m²) – ryzyko znacząco wzrasta wraz ze wzrostem BMI
• Długotrwałe unieruchomienie, rozległy zabieg operacyjny, szczególnie w obrębie kończyn dolnych lub miednicy
• Dodatni wywiad rodzinny w kierunku VTE (u rodzeństwa lub rodziców, zwłaszcza w stosunkowo młodym wieku)
• Inne schorzenia związane z VTE: nowotwory, toczeń rumieniowaty układowy, zespół hemolityczno-mocznicowy, przewlekłe zapalne choroby jelit oraz niedokrwistość sierpowatokrwinkowa
• Wiek – szczególnie powyżej 35 lat⁶

W przypadku planowanego zabiegu chirurgicznego zaleca się przerwanie stosowania produktu Axia Forte Plus na co najmniej 4 tygodnie przed zabiegiem i niewznawianie stosowania przez co najmniej 2 tygodnie po powrocie do pełnej sprawności ruchowej. W tym czasie należy stosować alternatywną metodę antykoncepcji.⁷

Objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Należy poinstruować pacjentkę, aby w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów zakrzepicy natychmiast zgłosiła się do lekarza i poinformowała o stosowaniu złożonej antykoncepcji hormonalnej.⁸

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT) mogą obejmować:

• obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• ból lub tkliwość w nodze, odczuwane szczególnie podczas stania lub chodzenia
• zwiększona ciepłota zmienionej chorobowo nogi
• zaczerwienienie lub przebarwienie skóry nogi⁹

Objawy zatorowości płucnej (PE) mogą obejmować:

• nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• nagły napad kaszlu, często z krwiopluciem
• ostry ból w klatce piersiowej
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁰

Niektóre z tych objawów (np. spłycenie oddechu, kaszel) są niespecyficzne i mogą być mylnie interpretowane jako objawy innych, mniej poważnych stanów.¹¹

Inne objawy zamknięcia naczyń mogą obejmować nagły ból, obrzęk i lekko niebieskie przebarwienie kończyn. Jeżeli zamknięcie naczynia wystąpi w oku, objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą prowadzić do utraty widzenia, czasem występującej niemal natychmiastowo.¹²

Ryzyko tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (ATE)

Badania epidemiologiczne wykazały związek między stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i incydenty naczyniowo-mózgowe (np. przemijający napad niedokrwienny, udar). Przypadki tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych mogą prowadzić do zgonu.¹³

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych w obrębie tętnic lub incydentów naczyniowo-mózgowych wzrasta u pacjentek z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Stosowanie produktu Axia Forte Plus jest przeciwwskazane, jeżeli u pacjentki występuje jeden poważny lub jednocześnie kilka czynników ryzyka ATE.¹⁴

Do głównych czynników ryzyka ATE należą:

• Wiek – szczególnie powyżej 35 lat
• Palenie tytoniu – kobiety powyżej 35 lat, które nie zaprzestały palenia, powinny stosować inną metodę antykoncepcji
• Nadciśnienie tętnicze
• Otyłość (BMI powyżej 30 kg/m²) – ryzyko rośnie znacząco wraz ze wzrostem BMI
• Dodatni wywiad rodzinny w kierunku zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic
• Migrena – zwłaszcza z aurą lub gdy częstość lub nasilenie migreny wzrasta w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej
• Inne schorzenia: cukrzyca, hiperhomocysteinemia, wady zastawkowe serca, migotanie przedsionków, dyslipoproteinemia, toczeń rumieniowaty układowy¹⁵

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

W przypadku wystąpienia objawów tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, pacjentka powinna niezwłocznie zgłosić się do lekarza.¹⁶

Objawy zdarzenia naczyniowo-mózgowego mogą obejmować:

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, rąk lub nóg, szczególnie po jednej stronie ciała
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utratę równowagi lub koordynacji
• nagłe splątanie, trudności z mówieniem lub rozumieniem
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez znanej przyczyny
• utratę przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek¹⁷

Przejściowe objawy wskazują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).¹⁸

Objawy zawału mięśnia sercowego (MI) mogą obejmować:

• ból, uczucie dyskomfortu, ociężałości, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• skrajne osłabienie, niepokój lub spłycenie oddechu
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁹

Ryzyko nowotworów związane ze stosowaniem produktu Axia Forte Plus

W niektórych badaniach epidemiologicznych wykazano zwiększone ryzyko raka szyjki macicy u kobiet długotrwale (powyżej 5 lat) stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Związek ten może jednak wynikać również z innych czynników, takich jak zachowania seksualne oraz zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).²⁰

Metaanaliza 54 badań epidemiologicznych wykazała nieznacznie zwiększone względne ryzyko raka piersi (RR = 1,24) u kobiet aktualnie stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. To zwiększone ryzyko stopniowo zanika w ciągu 10 lat po zaprzestaniu stosowania tych środków. Ponieważ rak piersi występuje rzadko u kobiet poniżej 40 lat, zwiększenie liczby rozpoznanych przypadków raka piersi u kobiet aktualnie i niedawno stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne jest niewielkie w porównaniu z całkowitym ryzykiem wystąpienia tej choroby.²¹

Co istotne, rozpoznane przypadki raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne wykazują zwykle mniejszy stopień zaawansowania klinicznego niż u kobiet nigdy niestosujących tych środków.²²

U kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne bardzo rzadko zgłaszano przypadki łagodnych nowotworów wątroby, a jeszcze rzadziej – złośliwych nowotworów wątroby. W pojedynczych przypadkach nowotwory te prowadziły do zagrażających życiu krwawień do jamy brzusznej. U kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, u których wystąpi silny ból w nadbrzuszu, powiększenie wątroby lub objawy wskazujące na krwawienie do jamy brzusznej, w diagnostyce różnicowej należy wziąć pod uwagę nowotwór wątroby.²³

Inne zaburzenia występujące podczas stosowania produktu Axia Forte Plus

Wpływ na gospodarkę potasową

Drospirenon, składnik progestagenowy produktu Axia Forte Plus, jest antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas. W większości przypadków nie należy spodziewać się wzrostu stężenia potasu w surowicy. Jednak u pacjentek z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, stosujących jednocześnie leki oszczędzające potas, może wystąpić nieznaczny wzrost stężenia potasu. Dlatego zaleca się kontrolę stężenia potasu w surowicy podczas pierwszego cyklu leczenia u pacjentek z niewydolnością nerek i stężeniem potasu przed rozpoczęciem leczenia w górnej granicy wartości referencyjnych, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania leków oszczędzających potas.²⁴

Zaburzenia metaboliczne i naczyniowe

U kobiet z hipertriglicerydemią lub dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku hipertriglicerydemii może występować zwiększone ryzyko zapalenia trzustki podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.²⁵

Chociaż u wielu kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne obserwuje się niewielki wzrost ciśnienia tętniczego, istotne klinicznie zwiększenie ciśnienia występuje rzadko. Jeżeli jednak podczas stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego rozwinie się utrwalone nadciśnienie tętnicze lub znaczny wzrost ciśnienia tętniczego, który nie reaguje na leczenie przeciwnadciśnieniowe, konieczne jest odstawienie złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego.²⁶

W uzasadnionych przypadkach, po uzyskaniu prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego wskutek leczenia przeciwnadciśnieniowego, można ponownie rozważyć stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.²⁷

Wpływ na inne stany chorobowe

Następujące stany chorobowe mogą wystąpić lub ulec pogorszeniu zarówno podczas ciąży, jak i podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, chociaż dowody na związek ze stosowaniem tych środków nie są jednoznaczne:

• żółtaczka i/lub świąd związany z cholestazą
• kamica żółciowa
• porfiria
• toczeń rumieniowaty układowy
• zespół hemolityczno-mocznicowy
• pląsawica Sydenhama
• opryszczka ciężarnych
• utrata słuchu związana z otosklerozą²⁸

U kobiet z dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym, egzogenne estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy tej choroby.²⁹

W przypadku ostrych lub przewlekłych zaburzeń czynności wątroby może być konieczne przerwanie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych do czasu normalizacji wskaźników czynności wątroby. Podobnie, nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanego z cholestazą, które wcześniej wystąpiły w czasie ciąży lub podczas poprzedniego stosowania hormonów płciowych, wymaga zaprzestania stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.³⁰

Wpływ na metabolizm glukozy

Złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na insulinooporność tkanek obwodowych i tolerancję glukozy, jednak nie ma dowodów na konieczność zmiany schematu leczenia u diabetyczek stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne o niskiej zawartości estrogenów (<0,05 mg etynyloestradiolu). Niemniej jednak, należy starannie monitorować stan diabetyczek, szczególnie w początkowym okresie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.³¹

Wpływ na inne schorzenia

W trakcie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych opisywano pogorszenie przebiegu następujących chorób:

• depresja endogenna
• padaczka
• choroba Leśniowskiego-Crohna
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego³²

U niektórych kobiet może wystąpić ostuda, zwłaszcza jeśli występowała ona w czasie ciąży. Kobiety ze skłonnością do ostudy powinny unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne i ultrafioletowe podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.³³

Stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych może wiązać się z obniżeniem nastroju i depresją. Depresja może mieć ciężki przebieg i stanowi czynnik ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się pilną konsultację z lekarzem.³⁴

Wymagane badania lekarskie przed i w trakcie stosowania produktu Axia Forte Plus

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu Axia Forte Plus należy przeprowadzić dokładny wywiad medyczny (włącznie z wywiadem rodzinnym) oraz wykluczyć ciążę. Ponadto, należy wykonać pomiar ciśnienia tętniczego i badanie fizykalne, z uwzględnieniem przeciwwskazań i ostrzeżeń dotyczących stosowania produktu. Kluczowe jest przekazanie pacjentce informacji o ryzyku zakrzepicy żylnej i tętniczej związanej ze stosowaniem produktu, w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.³⁵

Należy zalecić pacjentce dokładne zapoznanie się z ulotką i stosowanie się do zawartych w niej zaleceń. Częstość i zakres badań powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentki, zgodnie z przyjętymi wytycznymi praktyki klinicznej.³⁶

Należy poinformować kobiety, że hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV (AIDS) ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.³⁷

Czynniki wpływające na skuteczność produktu Axia Forte Plus

Zmniejszona skuteczność antykoncepcyjna

Skuteczność złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych może być zmniejszona w przypadku:

• pominięcia przyjęcia tabletek
• zaburzeń żołądkowo-jelitowych
• jednoczesnego stosowania innych leków³⁸

Zaburzenia kontroli cyklu

Podczas stosowania wszystkich złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych mogą wystąpić nieregularne krwawienia (plamienia lub krwawienia śródcykliczne), szczególnie w pierwszych miesiącach stosowania. Dlatego ocena nieregularnych krwawień jest miarodajna dopiero po upływie okresu adaptacyjnego trwającego około 3 miesiące.³⁹

Jeśli nieregularne krwawienia utrzymują się lub występują po wcześniej regularnych cyklach, należy rozważyć przyczyny niehormonalne i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę, aby wykluczyć nowotwory złośliwe lub ciążę. Może to wymagać wykonania wyłyżeczkowania jamy macicy.⁴⁰

U niektórych kobiet może nie wystąpić krwawienie z odstawienia podczas przyjmowania tabletek placebo. Jeżeli złożony doustny środek antykoncepcyjny był przyjmowany zgodnie z zaleceniami, prawdopodobieństwo ciąży jest niskie. Jeśli jednak środek nie był przyjmowany zgodnie z zaleceniami przed pierwszym brakiem krwawienia z odstawienia lub gdy nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia, przed kontynuowaniem stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego należy wykluczyć ciążę.⁴¹

Informacje dotyczące zawartości laktozy w produkcie Axia Forte Plus

Każda różowa (aktywna) tabletka produktu Axia Forte Plus zawiera 62 mg laktozy jednowodnej, a każda biała tabletka (placebo) zawiera 89,5 mg laktozy bezwodnej. Pacjentki z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny przyjmować tego leku.⁴²