Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Donepezyl, jako inhibitor cholinesterazy, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania u pacjentów z określonymi schorzeniami współistniejącymi. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące bezpiecznego stosowania preparatu Aricept, które należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do leczenia.¹

Stosowanie w różnych typach otępień

Należy zaznaczyć, że stosowanie produktu Aricept nie zostało przebadane u pacjentów z ciężkim otępieniem w chorobie Alzheimera, innymi rodzajami otępienia lub innymi rodzajami zaburzeń pamięci, takimi jak pogorszenie funkcji poznawczych związane z wiekiem. Z tego względu stosowanie leku poza zarejestrowanymi wskazaniami powinno być rozważane ze szczególną ostrożnością.²

Znieczulenie ogólne

Donepezyl, jako inhibitor cholinesterazy, może nasilać zwiotczenie mięśni wywoływane przez pochodne sukcynylocholiny stosowane podczas znieczulenia ogólnego. Należy uprzedzić anestezjologa o przyjmowaniu donepezylu przez pacjenta przed planowanymi zabiegami operacyjnymi wymagającymi znieczulenia ogólnego.³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ze względu na działanie farmakologiczne, inhibitory cholinesterazy mogą wywierać działanie wagotoniczne na częstość akcji serca, co może prowadzić do bradykardii. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub innymi zaburzeniami przewodnictwa nadkomorowego, takimi jak blok zatokowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy.⁴

Ponadto istnieją doniesienia o występowaniu omdleń i drgawek podczas terapii donepezylem. Dlatego badając pacjenta należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia bloku serca lub zahamowania zatokowego.⁵

W okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku leczenia pacjentów z:⁶

• Stwierdzonym wcześniej wydłużeniem odstępu QTc lub z wydłużeniem odstępu QTc w wywiadzie
• Przyjmujących leki wpływające na odstęp QTc
• Ze stwierdzoną wcześniej chorobą serca (np. niewyrównaną niewydolnością serca, przebytym niedawno zawałem serca, bradyarytmiami)
• Z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemią, hipomagnezemią)

W takich przypadkach może być wymagane monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym wykonywanie badań EKG.⁷

Choroby przewodu pokarmowego

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wrzodów trawiennych, np. z chorobą wrzodową w wywiadzie lub przyjmujący jednocześnie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), powinni być monitorowani pod kątem wystąpienia objawów choroby wrzodowej. Należy jednak zaznaczyć, że badania kliniczne donepezylu nie wykazały zwiększenia częstości występowania choroby wrzodowej przewodu pokarmowego lub krwawień z przewodu pokarmowego w porównaniu z placebo.⁸

Układ moczowo-płciowy

Cholinomimetyki mogą powodować niedrożność ujścia pęcherza moczowego, chociaż nie zaobserwowano takiego działania w badaniach klinicznych donepezylu. Niemniej jednak należy zachować ostrożność u pacjentów z rozrostem prostaty lub innymi schorzeniami mogącymi predysponować do zaburzeń odpływu moczu.⁹

Schorzenia neurologiczne

Napady drgawkowe: Cholinomimetyki mogą w pewnym stopniu przyczyniać się do występowania uogólnionych napadów drgawkowych, jakkolwiek drgawki mogą być również objawem samej choroby Alzheimera. Należy zatem zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z padaczką w wywiadzie.¹⁰

Donepezyl, podobnie jak inne cholinomimetyki, może nasilać lub wywoływać objawy pozapiramidowe. Należy obserwować pacjentów pod kątem wystąpienia lub nasilenia sztywności, drżenia lub innych objawów pozapiramidowych.¹¹

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS): W związku ze stosowaniem donepezylu bardzo rzadko zgłaszano występowanie złośliwego zespołu neuroleptycznego – potencjalnie zagrażającego życiu stanu charakteryzującego się:¹²

• Hipertermią (wysoką gorączką)
• Sztywnością mięśni
• Niestabilnością autonomicznego układu nerwowego
• Zaburzeniami świadomości
• Zwiększonym stężeniem fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Ryzyko wystąpienia NMS jest większe u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwpsychotyczne. Dodatkowymi objawami mogą być mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek.¹³

Jeśli u pacjenta wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe wskazujące na NMS, lub pacjent ma wysoką gorączkę o niewyjaśnionym pochodzeniu bez dodatkowych objawów klinicznych NMS, należy natychmiast przerwać leczenie donepezylem.¹⁴

Choroby układu oddechowego

Z uwagi na działanie cholinomimetyczne, należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu inhibitorów cholinesterazy pacjentom z astmą lub obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie. Leki te mogą nasilać objawy chorób obturacyjnych układu oddechowego.¹⁵

Interakcje z innymi lekami cholinergicznymi

Nie należy stosować produktu Aricept jednocześnie z innymi inhibitorami acetylocholinesterazy, agonistami lub antagonistami układu cholinergicznego. Takie połączenia mogą nasilać działania niepożądane związane z mechanizmem cholinergicznym lub osłabiać skuteczność terapeutyczną.¹⁶

Niewydolność wątroby

Nie ma danych dotyczących stosowania donepezylu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu produktu Aricept u tych pacjentów lub rozważyć alternatywne metody leczenia.¹⁷