Właściwości farmakodynamiczne
Aricept 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Donepezyl, substancja czynna produktu leczniczego Aricept, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciw otępieniu, działających jako inhibitory acetylocholinesterazy (kod ATC: N06DA02). Charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania oraz udokumentowaną skutecznością kliniczną w terapii choroby Alzheimera.¹

Mechanizm działania

Chlorowodorek donepezylu wykazuje wysoce selektywne działanie jako odwracalny inhibitor acetylocholinesterazy (AChE), głównego enzymu odpowiedzialnego za rozkład acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym. Badania in vitro wykazały, że donepezyl hamuje acetylocholinesterazę ponad 1000-krotnie silniej niż butyrylocholinesterazę, enzym występujący głównie poza układem nerwowym. Ta selektywność działania stanowi o wyjątkowych właściwościach farmakologicznych donepezylu.²

Działanie w chorobie Alzheimera

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z chorobą Alzheimera, podawanie produktu Aricept raz na dobę w dawkach 5 mg lub 10 mg prowadziło do znaczącego hamowania aktywności acetylocholinesterazy. Efekt ten, mierzony w błonie erytrocytów w stanie stacjonarnym, wynosił odpowiednio 63,6% dla dawki 5 mg oraz 77,3% dla dawki 10 mg. Co istotne, stopień hamowania AChE w czerwonych krwinkach wykazywał korelację ze zmianami w czułej skali ADAS-Cog, która służy do pomiaru wybranych aspektów funkcji poznawczych.³

Należy podkreślić, że wpływ donepezylu na zmianę przebiegu procesów neuropatologicznych leżących u podłoża choroby Alzheimera nie został zbadany. W związku z tym, produktowi Aricept nie można przypisywać bezpośredniego wpływu na postęp choroby.⁴

Skuteczność kliniczna

Skuteczność terapeutyczna produktu Aricept została poddana ocenie w czterech badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, z których dwa trwały 6 miesięcy, a dwa kolejne – rok. W badaniach sześciomiesięcznych zastosowano trzy metody oceny skuteczności:⁵

• Skala ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale-Cognitive) – oceniająca zdolności poznawcze
• Skala CIBIC (Clinician Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – skala wrażenia zmiany oparta na wywiadzie klinicznym uwzględniającym ocenę opiekuna, służąca do oceny ogólnego funkcjonowania pacjenta
• Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale (Podskala Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia) – mierząca zdolność funkcjonowania w środowisku społecznym i rodzinnym oraz oceniająca zainteresowania i możliwość samodzielnego funkcjonowania⁶

W badaniach klinicznych zdefiniowano kryteria odpowiedzi na leczenie. Pacjenci byli klasyfikowani jako odpowiadający na terapię, jeśli spełniali łącznie następujące warunki:⁷

• Poprawa o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog
• Brak pogorszenia w skali CIBIC
• Brak pogorszenia w skali Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale⁸

Wyniki badań klinicznych

Wyniki badań klinicznych wykazały, że donepezyl w sposób statystycznie istotny i zależny od dawki zwiększał odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie w porównaniu z placebo.⁹ Szczegółowe dane przedstawia poniższa tabela:

Powyższe wyniki wskazują na wyraźną zależność odpowiedzi od dawki, z najwyższym odsetkiem pacjentów odpowiadających na leczenie w grupie otrzymującej donepezyl w dawce 10 mg (odpowiednio 21% i 22% w zależności od analizowanej populacji).¹⁰ Różnice między grupami otrzymującymi aktywne leczenie a grupą placebo były statystycznie istotne, osiągając poziom istotności p<0,05 dla dawki 5 mg oraz p<0,01 dla dawki 10 mg w populacji poddanej ocenie.¹¹