Właściwości farmakodynamiczne
Alventa 37,5 mg

Właściwości farmakodynamiczne wenlafaksyny

Wenlafaksyna, substancja czynna produktu leczniczego Alventa (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde), należy do grupy farmakoterapeutycznej innych leków przeciwdepresyjnych, określanych również jako neuroanaleptyki. Według klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) wenlafaksyna oznaczona jest kodem N06AX16.¹

Mechanizm działania

Działanie przeciwdepresyjne wenlafaksyny u ludzi związane jest przede wszystkim ze wzmocnieniem aktywności neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. Badania niekliniczne wykazały, że zarówno wenlafaksyna, jak i jej główny metabolit O-demetylowenlafaksyna (ODV), są silnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Dodatkowo wenlafaksyna słabo hamuje wychwyt dopaminy.²

Charakterystyczną cechą wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu jest ich zdolność do zmniejszania odpowiedzi ß-adrenergicznej. Efekt ten obserwuje się zarówno po podaniu jednorazowym (pojedyncza dawka), jak i po przewlekłym stosowaniu leku. Warto podkreślić, że wenlafaksyna i ODV wykazują bardzo podobny profil działania w zakresie hamowania wychwytu zwrotnego neuroprzekaźników oraz wiązania się z receptorami.³

Profil receptorowy

Istotną cechą farmakodynamiczną wenlafaksyny jest brak powinowactwa do receptorów muskarynowych cholinergicznych, H1-histaminergicznych oraz α1-adrenergicznych w mózgu szczurów w badaniach in vitro. Ta właściwość ma znaczenie kliniczne, ponieważ działanie farmakologiczne na wymienione receptory często wiąże się z występowaniem niepożądanych efektów, obserwowanych w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych. Do takich działań niepożądanych zalicza się efekty antycholinergiczne, uspokajające oraz sercowo-naczyniowe.⁴

Wenlafaksyna charakteryzuje się również brakiem aktywności hamującej monoaminooksydazę (MAO), co odróżnia ją od inhibitorów MAO stosowanych w leczeniu depresji.⁵

Badania in vitro wykazały dodatkowo, że wenlafaksyna nie wykazuje powinowactwa do receptorów opioidowych ani benzodiazepinowych, co może mieć znaczenie w kontekście potencjału uzależniającego i interakcji farmakodynamicznych.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Epizody dużej depresji

Skuteczność wenlafaksyny w leczeniu epizodów dużej depresji została potwierdzona w szeregu badań klinicznych o różnym czasie trwania. W przypadku formy o natychmiastowym uwalnianiu, efektywność terapeutyczną potwierdzono w pięciu randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach z podwójnie ślepą próbą, trwających od 4 do 6 tygodni. W badaniach tych stosowano zmienne dawki, sięgające do 375 mg na dobę.⁷

Skuteczność wenlafaksyny w postaci o przedłużonym uwalnianiu, która występuje w produkcie Alventa, potwierdzono w dwóch kontrolowanych placebo, krótkoterminowych badaniach klinicznych trwających odpowiednio 8 i 12 tygodni. W badaniach tych stosowano różne dawki w zakresie od 75 do 225 mg na dobę.⁸

Długoterminowa skuteczność wenlafaksyny została oceniona w badaniu, w którym pacjenci ambulatoryjni, którzy zareagowali pozytywnie na leczenie wenlafaksyną o przedłużonym uwalnianiu (w dawkach 75, 150 lub 225 mg) w 8-tygodniowym otwartym badaniu, zostali następnie zrandomizowani. Kontynuowali przyjmowanie tej samej dawki wenlafaksyny o przedłużonym uwalnianiu lub placebo przez okres do 26 tygodni. Celem badania była obserwacja występowania nawrotów choroby.⁹

Dodatkowe potwierdzenie skuteczności wenlafaksyny w zapobieganiu nawrotom epizodów depresyjnych uzyskano w innym długoterminowym badaniu kontrolowanym placebo z podwójnie ślepą próbą. Badanie trwało 12 miesięcy i objęło dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z nawracającymi zaburzeniami depresyjnymi, którzy zareagowali na leczenie wenlafaksyną (w dawkach od 100 do 200 mg na dobę, stosowaną w schemacie dwa razy na dobę) podczas ostatniego epizodu depresji.¹⁰

Uogólnione zaburzenia lękowe

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych (ang. Generalized Anxiety Disorder, GAD) została potwierdzona w kilku kontrolowanych badaniach klinicznych:¹¹

• dwa 8-tygodniowe badania kontrolowane placebo ze stałymi dawkami (od 75 do 225 mg na dobę)
• jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze stałymi dawkami (od 75 do 225 mg na dobę)
• jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze zmiennymi dawkami (37,5, 75 i 150 mg na dobę)

Wszystkie wymienione badania przeprowadzono z udziałem dorosłych pacjentów ambulatoryjnych. Należy zauważyć, że pomimo istnienia dowodów na wyższość dawki 37,5 mg na dobę w porównaniu z placebo, dawka ta nie była zawsze tak skuteczna jak dawki wyższe.¹²

Fobia społeczna

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w terapii fobii społecznej została potwierdzona w czterech 12-tygodniowych, wieloośrodkowych badaniach kontrolowanych placebo z podwójnie ślepą próbą, ze zmiennymi dawkami. Dodatkowo przeprowadzono jedno 6-miesięczne kontrolowane placebo badanie z podwójnie ślepą próbą z zastosowaniem stałych/zmiennych dawek. Wszystkie badania przeprowadzono u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych, którzy otrzymywali dawki w zakresie od 75 do 225 mg na dobę.¹³

Warto podkreślić, że 6-miesięczne badanie nie wykazało wyższej skuteczności w grupie pacjentów stosujących dawki od 150 do 225 mg na dobę w porównaniu z grupą przyjmującą dawkę 75 mg na dobę. Sugeruje to, że niższa dawka może być wystarczająca w długoterminowej terapii fobii społecznej.¹⁴

Lęk napadowy

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu lęku napadowego została potwierdzona w dwóch 12-tygodniowych, wieloośrodkowych badaniach kontrolowanych placebo z podwójnie ślepą próbą. Badania przeprowadzono u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z lękiem napadowym, z towarzyszącą agorafobią lub bez niej.¹⁵

W badaniach tych stosowano specyficzny schemat dawkowania, rozpoczynając od dawki 37,5 mg na dobę przez pierwsze 7 dni. Następnie pacjenci otrzymywali stałe dawki w zakresie od 75 do 150 mg na dobę w jednym badaniu oraz od 75 do 225 mg na dobę w drugim badaniu.¹⁶

Długoterminowa skuteczność, bezpieczeństwo stosowania oraz właściwości wenlafaksyny w zapobieganiu nawrotom zostały dodatkowo potwierdzone w długoterminowym badaniu z podwójnie ślepą próbą kontrolowanym placebo. W badaniu tym uczestniczyli dorośli pacjenci ambulatoryjni, którzy wcześniej zareagowali na leczenie w fazie open-label. Pacjenci ci kontynuowali przyjmowanie takich samych dawek wenlafaksyny o przedłużonym uwalnianiu, jakie otrzymywali na koniec fazy open-label (75, 150 lub 225 mg).¹⁷

Elektrofizjologia serca

Wpływ wenlafaksyny na parametry elektrofizjologiczne serca, szczególnie na odstęp QTc, został zbadany w szczegółowym badaniu klinicznym z udziałem zdrowych ochotników. Wykazano, że wenlafaksyna stosowana w ponadterapeutycznej dawce dobowej 450 mg (podawana w dawce po 225 mg dwa razy na dobę) nie powodowała klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QT.¹⁸

Należy jednak zaznaczyć, że po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i/lub częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP) oraz arytmii komorowej. Powikłania te obserwowano zwłaszcza po przedawkowaniu leku lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc/TdP.¹⁹