Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Alpraxil

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa stosowania alprazolamu, substancji czynnej preparatu Alpraxil, dostarczają istotnych informacji dotyczących potencjalnego ryzyka dla pacjentów. Dane te obejmują wyniki badań mutagenności, rakotwórczości, wpływu na płodność oraz oddziaływania na narządy i układy organizmu.¹

Potencjał mutagenny

Przeprowadzone badania potencjału mutagennego alprazolamu nie wykazały zdolności tego związku do wywoływania mutacji genetycznych. W teście Amesa in vitro, standardowym badaniu przesiewowym oceniającym potencjał mutagenny substancji, alprazolam nie wykazał właściwości mutagennych. Dodatkowo, w teście mikrojąder in vitro u szczurów nie zaobserwowano aberracji chromosomowych nawet przy zastosowaniu bardzo wysokich dawek – do 100 mg/kg masy ciała, co stanowi 500-krotność maksymalnej zalecanej dawki terapeutycznej u ludzi (10 mg na dobę).²

Potencjał rakotwórczy

Długoterminowe badania biologiczne trwające 2 lata, przeprowadzone zarówno na szczurach, jak i na myszach, nie dostarczyły dowodów na działanie rakotwórcze alprazolamu. W badaniach tych stosowano dawki wielokrotnie przewyższające maksymalną dawkę zalecaną u ludzi:

• U szczurów – dawki do 30 mg/kg masy ciała na dobę (150-krotność maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi)
• U myszy – dawki do 10 mg/kg masy ciała na dobę (50-krotność maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi)

W żadnej z tych grup badanych zwierząt nie zaobserwowano zwiększonej częstości występowania nowotworów w porównaniu z grupami kontrolnymi.³

Wpływ na płodność

Badania na szczurach dotyczące wpływu alprazolamu na płodność wykazały, że substancja ta nie zaburza zdolności do rozrodu nawet przy zastosowaniu dawek 5 mg/kg masy ciała na dobę, co odpowiada 25-krotności maksymalnej zalecanej dawki dobowej u człowieka (10 mg). W badanych grupach zwierząt nie zaobserwowano istotnych zmian w parametrach płodności zarówno u samców, jak i samic szczurów.⁴

Wpływ na narząd wzroku

Interesujące obserwacje dotyczyły wpływu alprazolamu na narząd wzroku u gryzoni. W dwuletnich badaniach na szczurach stwierdzono zależny od dawki wzrost częstości występowania zmian ocznych po podawaniu alprazolamu w dawkach 3, 10 i 30 mg/kg masy ciała na dobę (15-150 razy większych od maksymalnych dawek terapeutycznych u ludzi). Zaobserwowane zmiany obejmowały:

• Zaćmę – występującą głównie u samic szczurów
• Wrastanie naczyń w rogówkę – obserwowane głównie u samców szczurów

Warto podkreślić, że zmiany te pojawiały się dopiero po długotrwałej ekspozycji (po 11 miesiącach leczenia).⁵

Inne obserwacje toksykologiczne

W badaniach toksyczności przewlekłej prowadzonych przez 12 miesięcy na psach zaobserwowano występowanie napadów drgawkowych (w niektórych przypadkach ze skutkiem śmiertelnym) po podaniu alprazolamu w dawce 3 mg/kg masy ciała na dobę, co stanowi 15-krotność maksymalnej dawki zalecanej u ludzi. Analiza wyników wykazała zależność między dawką leku a czasem trwania oraz częstością występowania napadów. Należy zaznaczyć, że nie ma pewności co do możliwości odniesienia tych wyników do stosowania leku u ludzi.⁶

Znaczenie kliniczne danych przedklinicznych

Przedstawione dane przedkliniczne pochodzą z badań na zwierzętach z zastosowaniem dawek wielokrotnie przewyższających dawki stosowane u ludzi. W dawkach terapeutycznych stosowanych u pacjentów, alprazolam (Alpraxil) w dostępnych dawkach 0,25 mg, 0,5 mg i 1 mg, nie wykazał działania mutagennego ani rakotwórczego. Nie stwierdzono również negatywnego wpływu na płodność. Obserwowane zmiany w narządzie wzroku oraz napady drgawkowe występowały jedynie przy bardzo wysokich dawkach, znacznie przekraczających dawki stosowane w praktyce klinicznej, i po długotrwałej ekspozycji.⁷