Działania niepożądane
Alpraxil 1 mg

Alpraxil (alprazolam) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie jest zależne od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz dawki leku. Najczęściej obserwuje się objawy takie jak nadmierne uspokojenie, senność, ataksja, zaburzenia koordynacji i mowy, szczególnie na początku terapii lub przy stosowaniu dużych dawek. Rzadziej występują zmiany nastroju, zaburzenia pamięci, funkcji płciowych, a także reakcje skórne i zaburzenia poznawcze. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rozwoju zależności fizycznej i psychicznej, nawet przy dawkach terapeutycznych, co może prowadzić do zespołu odstawienia objawiającego się m.in. bólami głowy, nasilonym lękiem, zaburzeniami percepcji, napadami padaczkowymi oraz objawami psychotycznymi. Pacjenci z zaburzeniami osobowości typu borderline, nadużywający substancji psychoaktywnych lub z zespołem stresu pourazowego są szczególnie narażeni na nasilenie działań niepożądanych.

Działania niepożądane leku Alpraxil – Szczegółowa charakterystyka

Lek Alpraxil (alprazolam) może wywoływać szereg działań niepożądanych wynikających głównie z jego działania farmakologicznego. Występowanie takich reakcji jest ściśle związane z indywidualną wrażliwością pacjenta oraz zastosowaną dawką leku. Warto zaznaczyć, że największe nasilenie działań niepożądanych obserwuje się zazwyczaj na początku terapii, a z czasem ulegają one zmniejszeniu w miarę kontynuowania leczenia lub po redukcji dawki.1

Czynniki ryzyka wystąpienia działań niepożądanych

Ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych może być zwiększone u określonych grup pacjentów. Szczególnie dotyczy to osób z zaburzeniami osobowości typu „borderline”, z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie, nadużywających alkoholu lub leków oraz pacjentów chorujących na zespół stresu pourazowego.2

Warto zauważyć, że w wielu przypadkach pacjenci doświadczający działań niepożądanych przyjmowali również inne leki o działaniu ośrodkowym lub cierpieli na zaburzenia psychiczne, co mogło nasilać objawy.3

Działania niepożądane związane z dawkowaniem

Podczas leczenia dużymi dawkami Alpraxilu częściej niż w grupie placebo obserwuje się: nadmierne uspokojenie, senność, zmęczenie, ataksję, zaburzoną koordynację oraz zaburzenia mowy. Rzadziej występują: zmiany nastroju, objawy ze strony układu pokarmowego, zapalenie skóry, zaburzenia pamięci, zaburzenia czynności płciowych, zaburzenia poznawcze i dezorientacja.4

Zespół odstawienia i uzależnienie

Istotnym aspektem stosowania alprazolamu jest możliwość wytworzenia się zależności fizycznej i psychicznej. Nawet przy terapeutycznych dawkach leku może dojść do wytworzenia zależności fizycznej, co przy nagłym przerwaniu terapii może prowadzić do wystąpienia zespołu odstawienia.5

Objawy odstawienia mogą obejmować:

  • Bóle głowy i mięśni – mogą być pierwszymi sygnałami zaprzestania przyjmowania leku6
  • Nasilony lęk i uczucie napięcia – częste objawy po odstawieniu benzodiazepin7
  • Zaburzenia percepcji – derealizacja, depersonalizacja, zaburzenia słuchu8
  • Zaburzenia somatyczne – sztywność i mrowienie kończyn, nadwrażliwość na bodźce9
  • Zaburzenia psychotyczne – omamy10
  • Zaburzenia neurologiczne – napady padaczkowe11
  • Zaburzenia nastroju i zmiany psychiczne – drażliwość, pobudzenie psychoruchowe12

Szczególnie nasilone objawy odstawienia obserwuje się u pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami leku, zwłaszcza gdy leczenie jest wycofywane szybko lub przerywane nagle.13

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem alprazolamu, zaobserwowanych zarówno w kontrolowanych badaniach klinicznych, jak i po wprowadzeniu produktu do obrotu.14

Klasyfikacja układów i narządów Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Częstość nieznana
(nie może być określona)
Zaburzenia endokrynologiczne Hiperprolaktynemia*
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Zmniejszenie apetytu
Zaburzenia psychiczne Depresja Stan splątania, dezorientacja, zmniejszenie libido, lęk, bezsenność, nerwowość, zwiększenie libido* Mania*, omamy*, gniew*, pobudzenie*, uzależnienie Hipomania*, agresywne zachowanie*, wrogie zachowanie*, zaburzenia myślenia*, zwiększona aktywność psychoruchowa*, nadużywanie leku*
Zaburzenia układu nerwowego Uspokojenie, senność, ataksja, zaburzenia pamięci, zaburzenia mowy, zawroty głowy, ból głowy Zaburzenia równowagi, nieprawidłowa koordynacja, zaburzenia koncentracji uwagi, nadmierna potrzeba snu, letarg, drżenie Niepamięć Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego*, dystonia*
Zaburzenia oka Nieostre widzenie
Zaburzenia żołądka i jelit Zaparcia, suchość w jamie ustnej Nudności Zaburzenia żołądkowo-jelitowe*
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zapalenie wątroby*, czynnościowe zaburzenia wątroby*, żółtaczka*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Zapalenie skóry* Obrzęk naczynioruchowy*, reakcje nadwrażliwości na światło*
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Osłabienie siły mięśniowej
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Nietrzymanie moczu*, zatrzymanie moczu*
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Zaburzenia czynności płciowych* Nieregularne miesiączkowanie*
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Zmęczenie, drażliwość Zespół odstawienia leku*, obrzęki obwodowe*
Badania diagnostyczne Zmniejszenie masy ciała, zwiększenie masy ciała Zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego*

* Działanie niepożądane stwierdzone po wprowadzeniu alprazolamu do obrotu15

Rzadkie działania niepożądane związane z benzodiazepinami

Oprócz działań niepożądanych specyficznych dla alprazolamu, przy stosowaniu leków z grupy benzodiazepin obserwowano również rzadkie lub bardzo rzadkie reakcje, takie jak:16

  • Zaburzenia neurologiczne – zaburzenia motoryki, padaczka
  • Zaburzenia psychiczne – objawy paranoi, depersonalizacja
  • Zaburzenia hematologiczneagranulocytoza
  • Zaburzenia immunologiczne – reakcje alergiczne, anafilaksja

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.17

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl) lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.18

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl