Właściwości farmakodynamiczne sytagliptyny

Sytagliptyna, substancja czynna produktu leczniczego Adimuplan, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory peptydazy dipeptydylowej 4 (DPP-4), oznaczonej kodem ATC: A10BH01. Jest to doustny lek hipoglikemizujący, którego skuteczność w kontroli glikemii wynika z mechanizmu pośredniczenia w zwiększaniu stężenia aktywnych hormonów inkretynowych.¹

Mechanizm działania

Hormony inkretynowe (GLP-1 i GIP) są wydzielane w przewodzie pokarmowym w ciągu całego dnia, a ich stężenie znacząco wzrasta po spożyciu posiłku. Stanowią one integralną część endogennego systemu kontrolującego homeostazę glukozy w organizmie.²

Przy prawidłowym lub podwyższonym stężeniu glukozy we krwi, glukagonopodobny peptyd-1 (GLP-1) oraz zależny od glukozy polipeptyd insulinotropowy (GIP) nasilają syntezę insuliny i jej uwalnianie z komórek beta trzustki poprzez wewnątrzkomórkowe szlaki sygnalizacyjne z udziałem cyklicznego AMP. Badania na zwierzęcych modelach cukrzycy typu 2 wykazały, że zarówno terapia GLP-1, jak i inhibitorami DPP-4 prowadzi do zwiększenia reaktywności komórek beta trzustki oraz do stymulacji biosyntezy i wydzielania insuliny. Zwiększone stężenie insuliny nasila wychwyt glukozy przez tkanki obwodowe.³

Dodatkowo GLP-1 zmniejsza sekrecję glukagonu z komórek alfa trzustki. Redukcja stężenia glukagonu przy jednoczesnym wzroście stężenia insuliny prowadzi do ograniczenia produkcji glukozy w wątrobie, co skutkuje obniżeniem stężenia glukozy we krwi.⁴

Działanie zależne od stężenia glukozy

Istotną cechą mechanizmu działania hormonów inkretynowych jest ich zależność od stężenia glukozy. Przy niskim stężeniu glukozy we krwi nie obserwuje się stymulacji wydzielania insuliny ani hamowania sekrecji glukagonu przez GLP-1. Zarówno dla GLP-1, jak i GIP, stymulacja uwalniania insuliny nasila się wraz ze wzrostem stężenia glukozy powyżej wartości fizjologicznych. Co ważne, GLP-1 nie zaburza fizjologicznej odpowiedzi glukagonu na hipoglikemię, co stanowi mechanizm zabezpieczający przed nadmiernym spadkiem glikemii.⁵

Ten glukozozależny mechanizm działania sytagliptyny odróżnia ją od pochodnych sulfonylomocznika, które zwiększają wydzielanie insuliny nawet przy niskim stężeniu glukozy, co może prowadzić do hipoglikemii zarówno u pacjentów z cukrzycą typu 2, jak i u osób zdrowych.⁶

Rola enzymu DPP-4 i działanie sytagliptyny

Aktywność hormonów inkretynowych jest fizjologicznie ograniczana przez enzym dipeptydylopeptydazę 4 (DPP-4), który powoduje szybką hydrolizę GLP-1 i GIP z wytworzeniem nieaktywnych metabolitów. Sytagliptyna jako silny i wysoce selektywny inhibitor DPP-4 zapobiega tej hydrolizie, zwiększając tym samym stężenie aktywnych form GLP-1 i GIP w osoczu krwi.⁷

Poprzez zwiększenie stężenia aktywnych hormonów inkretynowych, sytagliptyna wpływa na dwa kluczowe procesy regulacji glikemii:⁸

• Zwiększa uwalnianie insuliny z komórek beta trzustki
• Zmniejsza stężenie glukagonu wydzielanego przez komórki alfa trzustki

U pacjentów z cukrzycą typu 2 i hiperglikemią, te zmiany stężeń insuliny i glukagonu prowadzą do klinicznie istotnych efektów metabolicznych:⁹

• Zmniejszenie wartości hemoglobiny glikowanej (HbA1c)
• Redukcja stężenia glukozy na czczo
• Obniżenie stężenia glukozy poposiłkowej

Selektywność działania

Warto podkreślić wysoką selektywność sytagliptyny w stosunku do enzymu DPP-4. W stężeniach terapeutycznych lek nie powoduje zahamowania blisko spokrewnionych enzymów DPP-8 czy DPP-9, co ma znaczenie dla profilu bezpieczeństwa terapii.¹⁰

Dostępne dawkowanie produktu leczniczego Adimuplan

Produkt leczniczy Adimuplan zawierający sytagliptynę jest dostępny w trzech mocach dawkowania w postaci tabletek powlekanych:¹¹

Każda z dostępnych dawek umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta z cukrzycą typu 2, zgodnie z zaleceniami klinicznymi i charakterystyką produktu leczniczego.¹²