Właściwości farmakodynamiczne leku Abelcet

Abelcet (5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji) zawiera jako substancję czynną amfoterycynę B w kompleksach lipidowych. Produkt należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwgrzybiczych do stosowania ogólnego, a dokładniej – antybiotyków przeciwgrzybiczych. Lek został sklasyfikowany według kodu ATC jako J 02 AA 01.¹

Struktura i skład leku

Każdy mililitr koncentratu do sporządzania zawiesiny Abelcet zawiera 5 mg amfoterycyny B w kompleksach z dwoma fosfolipidami. Produkt ma postać zawiesiny o charakterystycznej żółtej barwie. Warto zaznaczyć, że lek zawiera 3,6 mg sodu (0,156 mmol) w każdym mililitrze koncentratu, co przekłada się na 72 mg sodu (3,128 mmol) w fiolce 20 ml.²

Struktura molekularna i organizacja

Amfoterycyna B, będąca głównym składnikiem aktywnym preparatu Abelcet, jest makrocyklicznym, polienowym antybiotykiem przeciwgrzybiczym, charakteryzującym się szerokim spektrum działania. Jest produkowana przez bakterie Streptomyces nodosus. W preparacie Abelcet, amfoterycyna B wiąże się poprzez lipofilną część swojej cząsteczki z fosfolipidami, tworząc strukturę przypominającą wstążkę.³

Mechanizm działania

Mechanizm działania amfoterycyny B, substancji czynnej zawartej w produkcie Abelcet, opiera się na jej zdolności do wiązania się z ergosterolem obecnym w błonach komórkowych grzybów. To specyficzne wiązanie prowadzi do uszkodzenia integralności błony komórkowej, co skutkuje wyciekiem zawartości komórek grzybiczych, a w konsekwencji ich obumieraniem. W zależności od stężenia leku oraz wrażliwości konkretnych szczepów grzybów, amfoterycyna B może wykazywać działanie grzybostatyczne (hamujące wzrost) lub grzybobójcze (zabijające komórki grzyba).⁴

Istotnym aspektem działania amfoterycyny B jest jej większe powinowactwo do ergosterolu obecnego w błonach komórek grzybów niż do cholesterolu występującego w komórkach ludzkich. Mimo to, częściowe wiązanie leku ze sterolami komórek człowieka może być przyczyną obserwowanej toksyczności preparatu.⁵

Spektrum przeciwgrzybicze

Amfoterycyna B wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego w badaniach in vitro. Do organizmów wrażliwych na jej działanie należą liczne patogenne grzyby, w tym:

• Candida spp. – różne gatunki drożdżaków z rodzaju Candida
• Cryptococcus neoformans – grzyb powodujący kryptokokozę
• Aspergillus spp. – grzyby pleśniowe powodujące aspergilozę
• Mucor spp. – grzyby powodujące mukormykozę
• Sporothrix schenckii – czynnik etiologiczny sporotrychozy
• Blastomyces dermatitidis – grzyb wywołujący blastomykozę
• Coccidioides immitis – patogen odpowiedzialny za kokcydioidomykozę
• Histoplasma capsulatum – grzyb powodujący histoplazmozę

Badania wykazały, że większość szczepów wymienionych powyżej patogenów jest hamowana przez amfoterycynę B w stężeniu 0,03-1 μg/ml. Warto podkreślić, że amfoterycyna B nie wykazuje aktywności przeciwbakteryjnej ani przeciwwirusowej, lub jest ona bardzo słaba.⁶

Porównanie działania różnych form amfoterycyny B

W badaniach in vitro wykazano, że działanie przeciwgrzybicze amfoterycyny B w kompleksie z lipidami (forma występująca w preparacie Abelcet) jest porównywalne do działania czystej amfoterycyny B. Należy jednak zaznaczyć, że aktywność przeciwgrzybicza obserwowana w warunkach laboratoryjnych (in vitro) może nie odzwierciedlać w pełni skuteczności leku w organizmie pacjenta z zakażeniem grzybiczym.⁷