Wypadanie włosów
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w łysieniu plackowatym (AA) zależy od wieku początku choroby, rozległości utraty włosów oraz odpowiedzi na wczesne leczenie. Ograniczone łysienie plackowate (1-2 ogniska) cechuje się dobrym rokowaniem, z 30-50% spontanicznych remisji w ciągu roku i 80% szansą na całkowite odrastanie włosów. W cięższych postaciach, takich jak alopecia totalis czy universalis, spontaniczna regeneracja jest rzadka (<10%). Leczenie immunosupresyjne miejscowe wykazuje skuteczność 40-60% przy utracie 50-99% owłosienia, jednak około 1/3 pacjentów przestaje odpowiadać na terapię w długim okresie. Pulsowe dożylne kortykosteroidy mogą poprawić odpowiedź, ale często obserwuje się nawroty mimo wysokich dawek metyloprednizolonu. Czynniki genetyczne (warianty CXCL1, CXCL2, polimorfizm rs2476601 w genie PTPN22) oraz niskie poziomy cynku i selenu w surowicy wpływają na ryzyko i przebieg choroby.
Wypadanie włosów (Hair loss) – Rokowanie (Prognosis)
Rokowanie w przypadku wypadania włosów jest bardzo zróżnicowane w zależności od typu schorzenia, wieku pacjenta w momencie pojawienia się objawów, rozległości utraty włosów oraz zastosowanego leczenia. Prawidłowa ocena prognostyczna ma kluczowe znaczenie dla planowania terapii i informowania pacjenta o możliwych wynikach leczenia.12
Rokowanie w łysieniu plackowatym (alopecia areata)
Łysienie plackowate (AA) charakteryzuje się dysfunkcją cyklu wzrostu włosa oraz obecnością nacieków z komórek jednojądrzastych wokół mieszków włosowych. Rokowanie w tym schorzeniu zależy przede wszystkim od:1
- Wieku, w którym rozpoczęła się choroba – gorsze rokowanie przy wczesnym początku w dzieciństwie1
- Rozległości utraty włosów – lepsze rokowanie przy ograniczonym zasięgu12
- Odpowiedzi na wczesne leczenie3
W przypadku ograniczonego łysienia plackowatego (jedna lub dwie plamy) rokowanie jest zwykle doskonałe, z wysoką szansą na całkowite i trwałe odrastanie włosów. Pojedyncze ogniska mogą samoistnie ustąpić w ciągu kilku miesięcy, a około 30-50% pojedynczych ognisk goi się w ciągu roku. Ogólnie, od 34% do 50% pacjentów z łysieniem plackowatym osiąga całkowitą regenerację włosów w ciągu jednego roku, a w przypadku jednego lub dwóch ognisk odsetek ten wzrasta nawet do 80%.22
Należy jednak podkreślić, że nawet po całkowitym wyleczeniu, choroba może nawrócić. W cięższych postaciach łysienia plackowatego, takich jak łysienie całkowite (alopecia totalis) lub łysienie uniwersalne (alopecia universalis), spontaniczna regeneracja włosów jest rzadka, a odsetek pacjentów osiągających pełne odrastanie włosów spada poniżej 10%.22
Leczenie rozległego łysienia plackowatego (obejmującego ponad 50% owłosionej skóry głowy) może być długotrwałe i trudne. Terapia immunosupresyjna miejscowa wykazuje wskaźniki odrastania włosów na poziomie 40-60% wśród pacjentów z utratą 50-99% włosów na skórze głowy. Jednakże w perspektywie długoterminowej około 1/3 pacjentów ostatecznie przestaje odpowiadać na terapię.13
Warto zauważyć, że początkowe leczenie pulsami dożylnymi kortykosteroidów może wpływać na ogólną odpowiedź, chociaż nawet przy zastosowaniu wysokich dawek metyloprednizolonu w ciężkich postaciach łysienia plackowatego obserwuje się wysoki wskaźnik nawrotów.3
Rokowanie w łysieniu androgenowym (pattern hair loss)
Łysienie androgenowe, nazywane również łysieniem typu męskiego, jest powszechnym i wysoce dziedzicznym schorzeniem charakteryzującym się zależną od androgenów, postępującą utratą włosów ze skóry głowy. Badania genetyczne wykazały, że za to schorzenie odpowiada 63 loci genetycznych, które wyjaśniają 39% wariancji fenotypowej.1
Rokowanie w łysieniu androgenowym zależy w dużej mierze od:2
- Płci – u mężczyzn występuje częściej niż u kobiet
- Predyspozycji genetycznych
- Czasu rozpoczęcia leczenia – wczesne rozpoczęcie leczenia może zwiększyć szanse powodzenia
- Ciągłości stosowania leczenia
Przerwanie leczenia finasterydem lub minoksydylem prowadzi do utraty wszelkich pozytywnych efektów terapii (odrastania włosów) odpowiednio w ciągu 12 i 6 miesięcy. Pacjenci mogą spodziewać się pierwszych wyników po 3-6 miesiącach leczenia, choć gęste odrastanie włosów jest mało prawdopodobne.2
Warto zauważyć, że łysienie androgenowe ma również istotne znaczenie jako potencjalny wczesny marker prognostyczny dla innych schorzeń. Dane molekularne dostarczają dowodów, że łysienie androgenowe dzieli znaczną podstawę biologiczną z licznymi innymi fenotypami ludzkimi, takimi jak rak prostaty, nagłe zatrzymanie krążenia czy zaburzenia neurodegeneracyjne.12
Wpływ psychologiczny i jakość życia
Wypadanie włosów jest zwykle doświadczane jako „umiarkowanie stresujący stan, który zmniejsza satysfakcję z obrazu własnego ciała”. Mimo że większość mężczyzn traktuje łysienie jako niepożądane i stresujące doświadczenie, zazwyczaj są w stanie sobie z nim poradzić i zachować integralność osobowości.1
Chociaż łysienie nie jest tak powszechne u kobiet jak u mężczyzn, psychologiczne skutki utraty włosów mają tendencję do bycia znacznie większymi u kobiet. Zwykle zachowana jest przednia linia włosów, ale gęstość włosów jest zmniejszona na wszystkich obszarach skóry głowy.1
W kontekście oceny wyników leczenia wypadania włosów coraz większe znaczenie mają kwestionariusze oceny wyników leczenia raportowane przez pacjentów (PROMs). Przykładem takiego narzędzia jest HAIR-Q, który mierzy satysfakcję pacjentów z włosów. Wyższe (lepsze) wyniki na tej skali były związane z posiadaniem większej ilości włosów, wyglądaniem młodziej niż na swój wiek, ogólnym zadowoleniem z włosów, mniejszym zmartwieniem z powodu utraty włosów oraz, w przypadku osób, które przeszły leczenie utraty włosów w ciągu ostatniego roku, większym zadowoleniem z włosów teraz niż przed leczeniem.1
Czynniki wpływające na rokowanie
Badania wykazały kilka czynników, które mogą wpływać na rokowanie w przypadku wypadania włosów:34
- Czynniki genetyczne – warianty genów CXCL1 i CXCL2 mogą być związane z podatnością na łysienie plackowate
- Polimorfizmy pojedynczych nukleotydów – allel T polimorfizmu rs2476601 w genie PTPN22 może być czynnikiem ryzyka rozwoju łysienia plackowatego
- Poziomy mikroelementów – niskie poziomy cynku i selenu w surowicy wydają się być ważnymi czynnikami ryzyka łysienia plackowatego
Ponadto, badania wskazują na obiecujące cele dla rozwoju nowych opcji terapeutycznych w leczeniu łysienia androgenowego, w tym kilka prawdopodobnych genów kandydujących (FGF5, IRF4, DKK2) i szlaków sygnałowych (sygnalizacja melatoniny, adipogeneza), które prawdopodobnie są zaangażowane w kluczowe patofizjologiczne cechy łysienia androgenowego.12
Modele predykcyjne wyników leczenia
Podobnie jak w przypadku innych schorzeń, gdzie stosuje się modele predykcyjne wyników leczenia (np. w chirurgii bariatrycznej), rozwój podobnych modeli dla leczenia wypadania włosów mógłby być przydatny w praktyce klinicznej. Takie modele mogłyby uwzględniać kluczowe wskaźniki i czynniki prognostyczne, aby lepiej przewidywać wyniki leczenia u poszczególnych pacjentów.1
Choć nie ma jeszcze powszechnie przyjętych modeli predykcyjnych specyficznych dla wypadania włosów, rozwój takich narzędzi mógłby znacząco poprawić planowanie terapii i zarządzanie oczekiwaniami pacjentów. Precyzyjna ocena prognostyczna może mieć kluczowe znaczenie dla optymalizacji wyników leczenia i poprawy jakości życia pacjentów z wypadaniem włosów.1
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Alopecia Areata – Medical Clinical Policy Bulletins | Aetnahttps://www.aetna.com/cpb/medical/data/400_499/0423.html
Alopecia areata (AA) is a disease characterized by hair cycle dysfunction and the presence of peribulbar and perifollicular mononuclear cell infiltrates. […] Treatment success depends on the age of onset of the disease and the extent of hair loss. The prognosis tends to be worse in more extensive cases (alopecia totalis or universalis), or when alopecia areata begins in early childhood. […] The prognosis for total permanent regrowth in cases with limited involvement is excellent. […] Therapy for extensive alopecia areata (involving more than 50 % loss of scalp hair) may be prolonged and difficult. […] The need for long-term therapy, along with concern about increased risk of photodamage/photoaging and skin cancer, make PUVA therapy less than satisfactory. […] Topical immunotherapy has been used in Canada and Europe with reported hair growth rates of 40 to 60 % among patients with scalp hair loss of 50 to 99 %.
- #1 Meta-analysis identifies novel risk loci and yields systematic insights into the biology of male-pattern baldness | Nature Communicationshttps://www.nature.com/articles/ncomms14694
Male-pattern baldness (MPB) is a common and highly heritable trait characterized by androgen-dependent, progressive hair loss from the scalp. […] The 63 loci explain 39% of the phenotypic variance in MPB and highlight several plausible candidate genes (FGF5, IRF4, DKK2) and pathways (melatonin signalling, adipogenesis) that are likely to be implicated in the key-pathophysiological features of MPB and may represent promising targets for the development of novel therapeutic options. […] The data provide molecular evidence that rather than being an isolated trait, MPB shares a substantial biological basis with numerous other human phenotypes and may deserve evaluation as an early prognostic marker, for example, for prostate cancer, sudden cardiac arrest and neurodegenerative disorders. […] Our data highlight highly plausible candidate genes and pathways that are likely to contribute to key-pathophysiological characteristics of MPB such as the deregulation of anagen-to-catagen transition (FGF5, EBF1, DKK2, adipogenesis); increased androgen sensitivity (SRD5A2, melatonin signalling); and the transformation of pigmented terminal hair into unpigmented vellus hair (IRF4).
- #1 Pattern hair loss – Wikipediahttps://en.wikipedia.org/wiki/Pattern_hair_loss
Androgenic alopecia is typically experienced as a „moderately stressful condition that diminishes body image satisfaction”. […] However, although most men regard baldness as an unwanted and distressing experience, they usually are able to cope and retain integrity of personality. […] Although baldness is not as common in women as in men, the psychological effects of hair loss tend to be much greater. Typically, the frontal hairline is preserved, but the density of hair is decreased on all areas of the scalp. Previously, it was believed to be caused by testosterone just as in male baldness, but most women who lose hair have normal testosterone levels.
- #1 Development and validation of a patient-reported outcome measure for hair loss treatment: The HAIR-Q – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39013033/
Patient-reported outcome measures (PROMs) for hair loss focus mainly on Alopecia Areata. […] The HAIR-Q measures satisfaction with hair. […] Higher (better) scores on the scale were associated with having more hair, looking younger than ones’ age, satisfaction with hair overall, being less bothered by hair loss, and for those who had a hair loss treatment in the past year, being more satisfied with their hair now than before treatment (p 0.001). […] The HAIR-Q evidenced reliability and validity and can be used in research and to inform clinical care to measure satisfaction with hair from the patient perspective.
- #1 Establishing a Prediction Model for Weight Loss Outcomes After LSG in | DMSOhttps://www.dovepress.com/establishing-a-prediction-model-for-weight-loss-outcomes-after-lsg-in–peer-reviewed-fulltext-article-DMSO
In obese Chinese patients with a BMI 32.5 kg/m2, the Inbody-based nomogram integrating REE/BW, FFMI, and WC offers an effective preoperative tool for predicting weight loss outcomes one year after LSG, facilitating surgical planning and postoperative management. […] The five most influential variables were subsequently included in a multivariate logistic regression model, which indicated that REE/BW, FFMI, and WC were independent predictors of weight loss outcomes. […] This study developed a preoperative predictive model for weight loss outcomes following LSG by integrating three key indicators: REE/BW, FFMI, and WC. […] In conclusion, the findings of this study are consistent with previous research. […] In summary, the value of this study is underscored by several key aspects: 1. Predictive Accuracy: This research establishes a nomogram based on body composition data to predict weight loss outcomes one year post-LSG for Chinese patients with obesity and a BMI 32.5 kg/m2. […] In conclusion, in obese Chinese patients with a BMI 32.5 kg/m2, REE/BW, FFMI, and WC can predict weight loss outcomes one year after LSG.
- #2 Diagnosing and Treating Hair Loss | AAFPhttps://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2009/0815/p356.html
Hair loss is a common problem that affects up to 50 percent of men and women throughout their lives. It can occur anywhere on the body, but more commonly affects just the scalp when the patient presents with concerns about the cosmetic effect. […] Overall, 34 to 50 percent of patients with alopecia areata will recover within one year; this number is as high as 80 percent in patients with one or two patches. The more severe the disease at onset, the worse the prognosis, with fewer than 10 percent of patients recovering from alopecia totalis and alopecia universalis. […] Discontinuation of finasteride or minoxidil results in loss of any positive effects of treatment (hair growth) in 12 and six months, respectively. […] Starting treatment early can help maximize success, and patients can expect to see results after three to six months, although dense regrowth is not likely.
- #2 Alopecia areata | Evidence-Based Medicine Guidelineshttps://evidence.unboundmedicine.com/evidence/view/EBMG/1305571/all/_________Alopecia_areata______?q=Alopecia+areata
Patches may heal spontaneously, usually within several months. Some 30-50% of individual patches heal within a year. […] After recovery, the disease may recur. […] In more severe clinical pictures, response to treatment is often limited and the prognosis of hair regrowth is rather poor. In alopecia universalis and totalis, spontaneous healing is rare.
- #2 Meta-analysis identifies novel risk loci and yields systematic insights into the biology of male-pattern baldness | Nature Communicationshttps://www.nature.com/articles/ncomms14694
Our data provide molecular evidence that MPB shares a substantial biological basis with numerous other human phenotypes, which may have major implications in terms of the evaluation of MPB as an early prognostic marker for different phenotypes such as prostate cancer, sudden cardiac arrest or neurodegenerative disorders. […] The present genome-wide meta-analysis identified 63 risk loci for MPB, and highlights highly plausible candidate genes that are likely to be implicated in the key-pathophysiological features of MPB, such as deregulation of anagen-to-catagen transition (FGF5, EBF1, DKK2, adipogenesis); increased androgen sensitivity (SRD5A2, melatonin signalling); and transformation of pigmented terminal hair into unpigmented vellus hair (IRF4). […] This may have major implications in terms of the evaluation of MPB as an early prognostic marker for different phenotypes such as prostate cancer, sudden cardiac arrest or neurodegenerative disorders, and for the repurposing of existing drugs for use in MPB therapy.
- #3 Alopecia Areata – Medical Clinical Policy Bulletins | Aetnahttps://www.aetna.com/cpb/medical/data/400_499/0423.html
Over the long-term, approximately 1/3 of patients eventually stop responding to therapy. […] In a review on alopecia areata, Alkhalifah and co-workers (2010) noted that several reports of multiple biologics, including adalimumab, efalizumab, etanercept, and infliximab failed to show improvement in patients with alopecia areata. […] The authors concluded that the initial treatment by pulse intravenous corticosteroids may influence the overall response. […] The authors concluded that oral mega pulse MP use in severe forms of AA has relative effectiveness and tolerance; but with high relapse rate. […] The authors concluded that the findings of this study suggested that the CXCL1 and CXCL2 genes may be associated with AA susceptibility. […] The authors concluded that the findings of this study suggested that the T allele of the single nucleoid polymorphism (SNP) rs2476601 in PTPN22 gene was a risk factor for developing AA.
- #4 Alopecia Areata – Medical Clinical Policy Bulletins | Aetnahttps://www.aetna.com/cpb/medical/data/400_499/0423.html
The authors concluded that the findings of this study revealed that IL17RA rs879575 and IL31RA rs161704 variants were not associated with AA susceptibility among Jordanian patients. […] The authors concluded that the findings of this study suggested that low serum levels of zinc and selenium appeared to be important risk factors for alopecia areata.