Nowotwór
Diagnostyka i diagnoza

Diagnostyka nowotworów to wieloetapowy proces obejmujący wywiad, badanie fizykalne oraz szeroki zakres badań dodatkowych, takich jak badania laboratoryjne (morfologia krwi, testy markerów nowotworowych, immunofenotypowanie), badania obrazowe (CT, MRI, PET-CT, ultrasonografia, mammografia) oraz biopsje (cienko- i gruboigłowe, chirurgiczne, węzłów wartowniczych). Kluczowe jest potwierdzenie obecności nowotworu poprzez badanie histopatologiczne, a następnie określenie stopnia zaawansowania choroby (staging) według systemu TNM, co umożliwia planowanie leczenia i ocenę rokowania. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak biopsja płynna, testy genetyczne (NGS, FISH, PCR) oraz testy MCD (Multi-Cancer Early Detection), pozwalają na wykrycie nowotworów we wczesnym stadium oraz monitorowanie odpowiedzi na terapię. Wczesne wykrycie nowotworu znacząco poprawia skuteczność leczenia i rokowanie pacjenta.

  1. Diagnostyka Nowotworów
    1. Metody diagnostyczne
    2. Badania laboratoryjne
    3. Badania obrazowe
    4. Biopsja
    5. Diagnostyka molekularna i genetyczna
  2. Etapy procesu diagnostycznego
    1. Określanie stadium zaawansowania nowotworów
    2. Stopień zróżnicowania nowotworu (grading)
  3. Współczesne tendencje w diagnostyce nowotworów
    1. Wczesne wykrywanie nowotworów
    2. Wielorakowa wczesna detekcja (MCD)
    3. Sztuczna inteligencja w diagnostyce nowotworowej
  4. Wielodyscyplinarne podejście do diagnostyki nowotworów
  5. Wsparcie pacjenta po diagnozie
  6. Podsumowanie
    1. Kolejne rozdziały

Diagnostyka Nowotworów

Diagnostyka nowotworów to złożony proces, którego celem jest potwierdzenie lub wykluczenie obecności choroby nowotworowej, określenie typu nowotworu oraz stopnia jego zaawansowania. Nie istnieje pojedynczy test, który mógłby jednoznacznie zdiagnozować nowotwór. Pełna diagnostyka wymaga dokładnego wywiadu lekarskiego, badania fizykalnego oraz szeregu badań dodatkowych, które w połączeniu pozwalają na postawienie prawidłowej diagnozy.12

Skuteczna diagnostyka jest niezbędna do potwierdzenia obecności choroby, monitorowania jej przebiegu oraz planowania i oceny skuteczności leczenia. W niektórych przypadkach konieczne jest powtórzenie badań, gdy stan pacjenta uległ zmianie, jakość pobranej próbki nie była wystarczająca lub gdy nieprawidłowy wynik testu wymaga potwierdzenia.2

Wczesne wykrycie nowotworu znacząco zwiększa szansę na skuteczne leczenie. Gdy nowotwór zostaje zdiagnozowany we wczesnym stadium, gdy nie jest zbyt duży i nie rozprzestrzenił się, leczenie ma większe szanse powodzenia. Badania przesiewowe pomagają wykryć niektóre nowotwory, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy.11

Metody diagnostyczne

Procedury diagnostyczne stosowane w rozpoznawaniu nowotworów obejmują badania obrazowe, badania laboratoryjne (w tym testy na obecność markerów nowotworowych), biopsję guza, badania endoskopowe, zabiegi chirurgiczne oraz badania genetyczne.2

Lekarze stosują różne badania przesiewowe i diagnostyczne, aby sprawdzić potencjalną obecność nowotworu w organizmie lub krwi. Test diagnostyczny identyfikuje lub diagnozuje chorobę. Po potwierdzeniu diagnozy nowotworu pacjent może być skierowany do onkologa (specjalisty od nowotworów), który może przeprowadzić dodatkowe badania, aby potwierdzić diagnozę i zalecić odpowiedni plan leczenia.12

Badania laboratoryjne

Badania laboratoryjne mają kluczowe znaczenie w diagnozowaniu nowotworów. Wysokie lub niskie poziomy określonych substancji w organizmie mogą być objawem nowotworu. Dlatego badania laboratoryjne krwi, moczu i innych płynów ustrojowych, które mierzą te substancje, mogą pomóc lekarzom w postawieniu diagnozy. Jednak nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych nie są pewnym znakiem nowotworu. Wyniki badań laboratoryjnych są wykorzystywane wraz z wynikami innych badań, takich jak biopsje i obrazowanie, aby pomóc zdiagnozować i dowiedzieć się więcej o nowotworze pacjenta.1

W przypadku wielu testów możliwe jest uzyskanie prawidłowych wyników, nawet jeśli ma się nowotwór. Możliwe jest również uzyskanie wyników testów poza normalnym zakresem, nawet jeśli jest się zdrowym. To są niektóre z powodów, dla których same badania laboratoryjne nie mogą jednoznacznie stwierdzić, czy ma się nowotwór lub jakąkolwiek inną chorobę.2

Niektóre powszechnie stosowane rodzaje badań laboratoryjnych używanych do pomocy w diagnostyce nowotworów to:

  • Morfologia krwi (CBC) – mierzy ilość każdego rodzaju komórek krwi w próbce krwi. Nowotwory krwi mogą być wykryte za pomocą tego testu.2
  • Test elektroforezy białek krwi – bada różne białka we krwi, aby znaleźć te wytwarzane przez układ odpornościowy. Ten test jest pomocny w diagnozowaniu szpiczaka mnogiego.2
  • Testy na obecność markerów nowotworowych – testy markerów nowotworowych wykorzystują próbkę krwi do poszukiwania substancji chemicznych wytwarzanych przez komórki nowotworowe. Markery nowotworowe mogą być wykorzystywane do pomocy w diagnozowaniu nowotworu, decydowaniu o leczeniu, mierzeniu, jak dobrze leczenie zadziałało, oraz obserwacji pod kątem oznak powrotu nowotworu.23
  • Testy na obecność krążących komórek nowotworowych – wykrywają komórki nowotworowe we krwi. Komórki mogą znajdować się we krwi, jeśli oderwały się od miejsca, w którym powstały, i rozprzestrzeniają się do innych części ciała.3
  • Testy na obecność materiału genetycznego komórek nowotworowych – wykorzystują próbkę krwi do poszukiwania małych fragmentów materiału genetycznego komórek nowotworowych, zwanych DNA. U osób z nowotworem testy te są czasami używane do zrozumienia zmian DNA obecnych w komórkach nowotworowych. Lekarz wykorzystuje wyniki do wyboru najlepszego leczenia.3
  • Analiza cytogenetyczna – może być stosowana do pomocy w diagnozowaniu nowotworu, planowaniu leczenia lub sprawdzaniu, jak dobrze działa leczenie.2
  • Immunofenotypowanie – pomaga diagnozować, określać stadium i monitorować nowotwory krwi i inne zaburzenia krwi, takie jak białaczki, chłoniaki, zespoły mielodysplastyczne i zaburzenia mieloproliferacyjne.2
  • Biopsja płynna – może pomóc w wykryciu nowotworu we wczesnym stadium. Może być również używana do pomocy w planowaniu leczenia lub sprawdzaniu, jak dobrze działa leczenie, lub czy nowotwór powrócił.2
  • Cytologia plwociny – może pomóc w diagnozowaniu raka płuca.3
  • Analiza moczu – może pomóc w diagnozowaniu raka nerki, raka pęcherza moczowego i rzadszych nowotworów dróg moczowych.3
  • Cytologia moczu – pomaga diagnozować raka nerki, raka pęcherza moczowego i rzadsze nowotwory dróg moczowych. Po leczeniu nowotworu jest używana do obserwacji pod kątem oznak powrotu nowotworu.3

Badania obrazowe

Badania obrazowe tworzą obrazy obszarów wewnątrz ciała, które pomagają lekarzowi zobaczyć, czy guz jest obecny. Testy te pomagają wykryć nieprawidłowości, określić cechy masy (stałe lub torbielowate), podać wymiary i ustalić związek z otaczającymi strukturami, co może być ważne, jeśli rozważana jest operacja lub biopsja.32

Obrazowanie to proces tworzenia cennych obrazów struktur i narządów ciała. Jest używane do wykrywania guzów i innych nieprawidłowości, określania zasięgu choroby i oceny skuteczności leczenia. Obrazowanie może być również używane podczas wykonywania biopsji i innych zabiegów chirurgicznych.2

Do najczęściej stosowanych badań obrazowych należą:

  • Tomografia komputerowa (CT) – wykorzystuje aparat rentgenowski połączony z komputerem do wykonania serii zdjęć narządów z różnych kątów. Skan CT jest używany do sprawdzenia, czy nowotwór jelita grubego rozprzestrzenił się na węzły chłonne lub narządy w klatce piersiowej, jamie brzusznej i miednicy.32
  • Rezonans magnetyczny (MRI) – wykorzystuje potężny magnes i fale radiowe do robienia zdjęć ciała w plastrach. MRI wykorzystuje potężne pole magnetyczne do tworzenia szczegółowych obrazów komputerowych tkanek miękkich ciała, dużych naczyń krwionośnych i głównych narządów.33
  • Skan nuklearny – wykorzystuje materiał radioaktywny do robienia zdjęć wnętrza ciała. Skany kości są rodzajem skanu nuklearnego, które sprawdzają nieprawidłowe obszary lub uszkodzenia kości. Mogą być używane do diagnozowania raka kości lub sprawdzenia, czy nowotwór rozprzestrzenił się na kości z innego miejsca w ciele (tzw. przerzutowe guzy kości).4
  • Pozytonowa tomografia emisyjna (PET) – jest rodzajem skanu nuklearnego, który tworzy szczegółowe obrazy 3D obszarów wewnątrz ciała, gdzie wchłaniany jest glukoza. Ponieważ komórki nowotworowe często pobierają więcej glukozy niż zdrowe komórki, obrazy te mogą być używane do znajdowania nowotworu w ciele. PET-CT łączy obrazy z badania PET i CT, które są wykonywane w tym samym czasie za pomocą tego samego urządzenia. Może być używany do pomocy w określeniu stadium nowotworu jelita grubego lub do planowania operacji guzów przerzutowych.42
  • Ultrasonografia – wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości do tworzenia obrazów części ciała. Może być używana do sprawdzenia, czy nowotwór jelita grubego rozprzestrzenił się na wątrobę.2
  • Mammografia – jest badaniem rentgenowskim piersi stosowanym do badań przesiewowych i/lub wykrywania guzków w piersiach.3

Biopsja

W większości przypadków lekarze muszą wykonać biopsję, aby być pewnym, że pacjent ma nowotwór. Biopsja to procedura, w której lekarz pobiera próbkę nieprawidłowej tkanki. Jeśli biopsja i inne testy wykażą, że pacjent ma nowotwór, może on mieć więcej badań, aby pomóc lekarzowi zaplanować leczenie. Na przykład, lekarz może wykonać inne testy, aby ustalić, czy nowotwór się rozprzestrzenił i jak daleko. Ta informacja jest ważna dla poznania stadium nowotworu.4

Biopsja to procedura wykonywana w celu usunięcia tkanki lub komórek z organizmu do badania pod mikroskopem. Niektóre biopsje mogą być wykonywane w gabinecie lekarskim, podczas gdy inne muszą być wykonywane w warunkach szpitalnych. Ponadto niektóre biopsje wymagają użycia znieczulenia miejscowego, aby znieczulić obszar, podczas gdy inne nie wymagają żadnego znieczulenia. Biopsje są zwykle wykonywane w celu ustalenia, czy guz jest złośliwy (nowotworowy) lub w celu określenia przyczyny niewyjaśnionego zakażenia lub stanu zapalnego.2

Biopsja jest jedynym sposobem na potwierdzenie nowotworu. Patolog bada biopsję pod mikroskopem, aby postawić jednoznaczną diagnozę nowotworu. Raport patologiczny zawiera informacje, które pomagają zespołowi opieki zalecić najlepsze opcje leczenia. Raport zawiera diagnozę opartą na próbce, ze szczegółami dotyczącymi każdych komórek nowotworowych.1

Istnieje kilka rodzajów biopsji:

  • Biopsja cienkoigłowa (FNA) – gdzie mała próbka tkanki jest pobierana z podejrzanego nowotworu za pomocą igły o cienkim końcu.1
  • Biopsja gruboigłowa – wykonywana za pomocą grubszej igły pustej.1
  • Biopsja chirurgiczna – gdzie podejrzana tkanka jest usuwana chirurgicznie.1
  • Biopsja węzłów wartowniczych – jest częścią oceny wielu nowotworów, takich jak rak piersi, tarczycy, żołądka, płuc, okrężnicy i czerniak.4

Diagnostyka molekularna i genetyczna

Markery nowotworowe to substancje wytwarzane przez komórki nowotworowe lub przez organizm w odpowiedzi na obecność nowotworu. Markery te są heterogeniczną grupą cząsteczek, w tym hormonów, enzymów, białek i glikoprotein oraz antygenów onkopłodowych. Markery nowotworowe różnią się znacznie pod względem czułości i swoistości dla różnych nowotworów i mogą być podwyższone w łagodnych stanach. Mogą ułatwić diagnozę, gdy są zamawiane w celu zbadania określonego nowotworu lub nieznanego guza pierwotnego, ale nie powinny być zamawiane w sposób nierozważny.4

Testy genetyczne mają istotne znaczenie zarówno w diagnozowaniu, jak i leczeniu nowotworów. Informacje genetyczne pomagają ukierunkować guz za pomocą leków, które najlepiej działają na ten rodzaj nowotworu. Badania molekularne, takie jak analiza chromosomów, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ (FISH), reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR) i badanie antygenów powierzchniowych komórek, pomagają określić pochodzenie nowotworów przerzutowych, szczególnie w przypadku nowotworów o nieznanym ognisku pierwotnym, i mogą być pomocne w wyborze terapii.23

Nowoczesne technologie diagnostyczne obejmują:

  • Sekwencjonowanie nowej generacji (NGS) – może mapować pełny skład genetyczny danej osoby, mutacje nowotworowe i inne definiujące cechy molekularne, aby pomóc znaleźć najbardziej odpowiednie leczenie.3
  • Biopsja płynna – odgrywa coraz większą rolę w śledzeniu ewolucji nowotworu w czasie, umożliwiając odpowiednie dostosowanie leczenia. Analizuje krążące DNA nowotworowe (ctDNA), aby zapewnić wgląd w czasie rzeczywistym w postęp choroby.31
  • Diagnostyka towarzysząca – testy zwalidowane w celu dostarczenia informacji niezbędnych do bezpiecznego i skutecznego stosowania odpowiedniego leku lub produktu biologicznego. Są w stanie identyfikować obecność i/lub ilość biomarkerów pacjenta, aby pomóc w stratyfikacji pacjentów na odrębne populacje, pomagając klinicystom w podjęciu decyzji o dostosowanym leczeniu.2

Etapy procesu diagnostycznego

Diagnoza nowotworu zwykle rozpoczyna się od dokładnego badania fizykalnego i kompletnej historii medycznej. Badania laboratoryjne krwi, moczu i kału mogą wykryć nieprawidłowości, które mogą wskazywać na nowotwór. Aby potwierdzić diagnozę większości nowotworów, konieczne jest wykonanie biopsji, w której próbka tkanki jest pobierana z podejrzanego guza i badana pod mikroskopem w celu sprawdzenia obecności komórek nowotworowych.1

Jeśli diagnoza jest pozytywna (nowotwór jest obecny), wykonywane są inne badania w celu dostarczenia szczegółowych informacji o nowotworze. Ta istotna faza diagnozy jest nazywana określaniem stadium zaawansowania. Jeśli początkowa diagnoza jest negatywna dla nowotworu, a objawy utrzymują się, mogą być potrzebne dalsze badania. Jeśli biopsja jest pozytywna dla nowotworu, należy uzyskać potwierdzającą opinię od lekarza specjalizującego się w leczeniu nowotworów przed rozpoczęciem jakiegokolwiek leczenia.1

Określanie stadium zaawansowania nowotworów

Określanie stadium zaawansowania nowotworu (staging) jest istotnym elementem procesu diagnostycznego, dostarczającym informacji o rozległości choroby, co pomaga w planowaniu leczenia, monitorowaniu odpowiedzi na terapię oraz ocenie rokowania.

Po zdiagnozowaniu nowotworu przeprowadzane są badania mające na celu ustalenie, czy komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się w obrębie piersi lub do innych części ciała. Ten proces nazywany jest określaniem stadium zaawansowania. Stadium nowotworu opisuje rozmiar nowotworu i jak daleko się rozprzestrzenił.1

Określanie stadium zaawansowania może wykorzystywać skany lub inne badania obrazowe, takie jak zdjęcia rentgenowskie, CT, MRI, scany kości z materiałami radioaktywnymi lub pozytonową tomografię emisyjną (PET). Biopsje są często potrzebne do potwierdzenia obecności guza do celów określania stadium zaawansowania i czasami mogą być wykonywane wraz z początkowym leczeniem chirurgicznym nowotworu. Gdy określanie stadium zaawansowania opiera się tylko na początkowych wynikach biopsji, badaniu fizykalnym i obrazowaniu, stadium określane jest jako kliniczne.2

Powszechnie stosowanym systemem określania stadium zaawansowania nowotworów jest system TNM opracowany przez AJCC (American Joint Committee on Cancer):

  • T (Tumor) – opisuje rozmiar guza (tkanka nowotworowa)
  • N (Nodes) – opisuje rozprzestrzenianie się nowotworu do węzłów chłonnych
  • M (Metastasis) – opisuje, czy nowotwór rozprzestrzenił się do innego obszaru ciała, takiego jak wątroba (przerzuty)2

W przypadku raka drobnokomórkowego płuca występują tylko 2 możliwe stadia: choroba ograniczona, gdzie nowotwór jest tylko w jednym płucu i może być w pobliskich węzłach chłonnych, oraz choroba rozległa, gdzie nowotwór rozprzestrzenił się do drugiego płuca, do węzłów chłonnych, które są dalej, lub do innych części ciała.2

Stadium nowotworu pomaga lekarzom określić, jaki rodzaj leczenia jest potrzebny pacjentowi. Dokładne określenie stadium zaawansowania ma kluczowe znaczenie dla wyboru najlepszej terapii i monitorowania pacjenta.1

Stopień zróżnicowania nowotworu (grading)

Stopień zróżnicowania (grading) to miara tego, jak szybko nowotwór rośnie lub rozprzestrzenia się (zwana agresywnością) w oparciu o wygląd komórek guza oglądanych przez patologów pod mikroskopem.21

Stopień zróżnicowania jest używany do identyfikacji, jak bardzo komórki guza różnią się od normalnych komórek, na podstawie wyglądu komórek nowotworowych pod mikroskopem. Możesz otrzymać informację, że twój nowotwór ma stopień zróżnicowania 1, 2 lub 3.21

Nowotwory o niższym stopniu zróżnicowania, takie jak stopień 1, mają tendencję do wolniejszego wzrostu i mniejszego prawdopodobieństwa rozprzestrzeniania się. Nowotwory o wyższym stopniu zróżnicowania, takie jak stopień 3, rosną szybko i są bardziej skłonne do rozprzestrzeniania się.2

Współczesne tendencje w diagnostyce nowotworów

Wczesne wykrywanie nowotworów

Wczesna diagnoza nowotworu koncentruje się na wykrywaniu pacjentów z objawami tak wcześnie, jak to możliwe, aby mieli najlepszą szansę na skuteczne leczenie. Wczesna diagnoza poprawia wyniki nowotworów poprzez zapewnienie opieki na najwcześniejszym możliwym etapie i dlatego jest ważną strategią zdrowia publicznego we wszystkich warunkach.1

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wspiera państwa członkowskie w opracowywaniu i wdrażaniu programów wczesnej diagnozy i badań przesiewowych w kierunku nowotworów, zgodnie z ocenioną wykonalnością i efektywnością kosztową badań przesiewowych oraz z odpowiednią zdolnością do uniknięcia opóźnień w diagnozie i leczeniu. Poprzez opracowanie skutecznych strategii wczesnego wykrywania nowotworów można uratować życie i zmniejszyć osobiste, społeczne i ekonomiczne koszty opieki onkologicznej.1

Wczesne wykrycie nowotworów jest kluczowe dla lepszych wyników. Aby móc wykryć bardzo wczesne guzy lub nawet zmiany przedrakowe, test diagnostyczny musi być wysoce czuły i specyficzny. Jednym z obiecujących podejść do wczesnego wykrywania nowotworu jest poszukiwanie dowodów odpowiedzi immunologicznej w postaci przeciwciał przeciwnowotworowych. Zaletą wykorzystania odporności przeciwciał jako wczesnego markera nowotworu jest to, że układ odpornościowy może reagować na poziomy białek nowotworowych, które nie byłyby wykrywalne przy użyciu testów bezpośrednio przesiewających te białka. Układ odpornościowy może również wykrywać subtelne zmiany w białkach, gdy są one nieprawidłowo ekspresjonowane lub zmutowane w nowotworze.1

Wielorakowa wczesna detekcja (MCD)

Testy MCD (Multi-Cancer Early Detection) to kategoria badań krwi, które potencjalnie mogą wykrywać lub badać przesiewowo wiele rodzajów nowotworów w jednym teście. Testy MCD mogą potencjalnie wykrywać każdy rodzaj nowotworu. Pobierana jest próbka krwi i badana pod kątem określonych fragmentów DNA lub białek z komórek nowotworowych. Jeśli zostaną one znalezione, może to oznaczać, że osoba ma nowotwór, a test może również pokazać, w którym narządzie nowotwór się rozpoczął.2

Dokładność testów MCD może się różnić w zależności od typu i stadium nowotworu, a także od rodzaju użytego testu MCD. Jeśli pacjent otrzyma pozytywny wynik testu, kolejne kroki będą zależeć od dokładnych wyników testu. Niektóre testy MCD mogą nawet wskazać, że wykryto pozytywny sygnał nowotworowy, a następnie wskazać dwa najbardziej prawdopodobne rodzaje nowotworu.2

Sztuczna inteligencja w diagnostyce nowotworowej

Sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę w diagnostyce nowotworów. Naukowcy z Harvard Medical School zaprojektowali wszechstronny model AI podobny do ChatGPT, zdolny do wykonywania szeregu zadań diagnostycznych w różnych formach nowotworów. Nowy system AI, opisany w Nature, wykracza o krok poza wiele obecnych podejść AI do diagnostyki nowotworów.1

Model AI o nazwie CHIEF (Computational Histopathology Extraction Feature) osiągnął prawie 94% dokładności w wykrywaniu nowotworów i znacznie przewyższył obecne podejścia AI na 15 zestawach danych zawierających 11 typów nowotworów. Model AI, który działa przez odczytywanie cyfrowych slajdów tkanek nowotworowych, wykrywa komórki nowotworowe i przewiduje profil molekularny guza na podstawie cech komórkowych widocznych na obrazie z dokładnością przewyższającą większość obecnych systemów AI.1

CHIEF z powodzeniem przewidywał przeżycie pacjenta na podstawie obrazów histopatologicznych guza uzyskanych w momencie początkowej diagnozy. CHIEF przewyższył inne modele o 8%. Ogólnie zdolność CHIEF do przewidywania wysokiego w porównaniu z niskim ryzykiem śmierci została przetestowana i potwierdzona na próbkach pacjentów z 17 różnych instytucji. Model zidentyfikował charakterystyczne wzory na obrazach związane z agresywnością guza i przeżyciem pacjenta.2

Szybka identyfikacja wzorców komórkowych na obrazie sugerujących specyficzne aberracje genomowe może oferować szybką i opłacalną alternatywę dla sekwencjonowania genomowego. CHIEF przewyższył obecne metody AI do przewidywania wariantów genomowych w guzie poprzez patrzenie na mikroskopowe slajdy.2

Wielodyscyplinarne podejście do diagnostyki nowotworów

Diagnostyka i leczenie nowotworów to wysiłek zespołu wielodyscyplinarnego. Nasze zespoły lekarzy pracują razem, aby wykryć nowotwór, określić jego agresywność i zasięg oraz opracować najlepszy plan leczenia i zarządzania. Patolodzy w MSK są specjalistami w nowotworach i chorobach związanych z nowotworami. Diagnozują tysiące przypadków rocznie. Codzienna praca z tak wieloma testami oznacza, że patolodzy mają bogate doświadczenie w diagnozowaniu nowotworów i chorób pokrewnych.11

Nowe przypadki nowotworów są przeglądane przez naszą sieć specjalistów onkologicznych, w tym patologów, radiologów, onkologów i pielęgniarek. Każdy specjalista onkologiczny wnosi swoją unikalną perspektywę, wiedzę i doświadczenie, aby pomóc w postawieniu aktualnej i dokładnej diagnozy.1

Dostęp pacjentów do wiedzy specjalistycznej w zakresie diagnostyki nowotworów może być poszerzony poprzez poprawę współpracy między patologami, radiologami, onkologami i informatykami; zwiększenie edukacji i szkoleń, a także początkowej i ciągłej certyfikacji; zwiększone wykorzystanie konsultacji ekspertów, w tym obrazowania całego slajdu i telekonsultacji; oraz rozpowszechnianie odpowiednich klinicznych narzędzi wspomagania decyzji (CDS).2

Potencjał szkód, gdy pacjenci nie mają dostępu do wysokiej jakości patologii onkologicznej i zintegrowanej diagnostyki, nie może być ignorowany. Różnice w dostępie pacjentów do wiedzy specjalistycznej w zakresie patologii i technologii mogą wpływać na terminowość i dokładność diagnozy nowotworu, a tym samym na jakość opieki, jaką otrzymują pacjenci.21

Wsparcie pacjenta po diagnozie

Diagnoza nowotworu może zmienić życie. Ale posiadanie dedykowanego zespołu opieki u boku może mieć ogromne znaczenie. Wkrótce po diagnozie nowotworu członek zespołu opieki usiądzie z tobą, aby pomóc ci zrozumieć więcej o twoim konkretnym stanie. Wyjaśnimy wszystkie twoje opcje leczenia i czego możesz się spodziewać w nadchodzących dniach i tygodniach.15

Gdy otrzymujesz diagnozę nowotworu, normalne jest odczuwanie strachu, smutku i zmartwienia. Ludzie, którzy mieli nowotwór, często mówią o doświadczaniu trzech uczuć: utraty kontroli, niechcianej samotności i utraty nadziei. Te zasoby, wskazówki i przewodniki mogą pomóc ci uzyskać poczucie kontroli, gdy stajesz w obliczu decyzji dotyczących twojego leczenia i opieki. Możemy pomóc ci poruszać się po systemie opieki zdrowotnej, abyś mógł zarządzać badaniami, wizytami u lekarza i kwestiami ubezpieczeniowymi.1

Ważną decyzją, którą podejmiesz odnośnie leczenia nowotworu, jest wybór lekarza, zespołu i centrum onkologicznego, które ma wiedzę specjalistyczną do leczenia twojego nowotworu. Gdy dowiadujesz się o swojej diagnozie nowotworu i opcjach leczenia, zapytaj swojego lekarza, jak szybko musisz podjąć decyzję o leczeniu. W porządku jest zadać wszystkie pytania, które masz. Masz prawo zrozumieć terminy medyczne i opcje leczenia nowotworu. Masz prawo dokonywać wyborów dotyczących twojego leczenia i opieki, nawet jeśli opinia twojego lekarza jest inna.1

Gdy zaczynasz uczyć się o możliwych metodach leczenia, zostaniesz poproszony o podjęcie decyzji. Pracuj ze swoim zespołem opieki zdrowotnej, aby zrozumieć opcje i zastanowić się, co jest dla ciebie ważne. Wiele osób uważa, że pomaga uzyskać drugą lub nawet trzecią opinię od innego onkologa lub centrum onkologii. Niektórzy lekarze nawet to zachęcają. Rozmowa z drugim lekarzem może pomóc ci lepiej zrozumieć swoją chorobę i jak ją leczyć. Twój zespół opieki zdrowotnej może pomóc ci zarządzać objawami i skutkami ubocznymi. Omów możliwe skutki uboczne z nimi przed rozpoczęciem leczenia. Wiedz, co może się zdarzyć i jak skutki uboczne będą zarządzane.2

Wiele aspektów twojego życia może się zmienić po diagnozie nowotworu. Pomimo niepewności, której możesz doświadczać, może pomóc trzymanie się regularnych rutyn. Oferujemy wiele zasobów wspierających twoje dobre samopoczucie przez całą podróż z nowotworem. Poinformuj swój zespół opieki o swoich objawach lub obawach, czy to fizycznych, czy emocjonalnych, aby mogli zapewnić ci potrzebną opiekę.2

Podsumowanie

Diagnostyka nowotworów to złożony proces wymagający wykorzystania różnorodnych metod badawczych i wiedzy specjalistycznej z wielu dziedzin medycyny. Od tradycyjnych badań obrazowych i laboratoryjnych, przez analizy biopsyjne, aż po najnowocześniejsze techniki molekularne i genetyczne – wszystkie te narzędzia diagnostyczne służą jednemu celowi: jak najwcześniejszemu wykryciu choroby nowotworowej i określeniu jej charakterystyki, co umożliwia zaplanowanie optymalnego leczenia.

Wczesna diagnoza nowotworu ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii i jakości życia pacjenta. Postęp technologiczny, w tym rozwój metod biopsji płynnej, wielorakowej wczesnej detekcji (MCD) oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji, pozwala na coraz dokładniejszą i mniej inwazyjną diagnostykę, co daje nadzieję na poprawę wskaźników przeżywalności w przyszłości.

Wielodyscyplinarne podejście do diagnostyki nowotworowej, łączące wiedzę patologów, radiologów, onkologów i innych specjalistów, zapewnia kompleksową ocenę stanu pacjenta i umożliwia podjęcie najbardziej trafnych decyzji terapeutycznych. Równie ważnym elementem procesu jest odpowiednie wsparcie psychologiczne pacjenta po otrzymaniu diagnozy oraz jego aktywne zaangażowanie w planowanie dalszego postępowania.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Tests and Procedures Used to Diagnose Cancer – NCI
    https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis
    If you have a symptom or a screening test result that suggests cancer, your doctor will find out whether it is due to cancer or some other cause. There is no single test that can diagnose cancer. So your doctor may start by asking about your personal and family medical history and doing a physical exam. They may order lab tests, imaging tests (scans), or other tests or procedures. You may also need a biopsy, which is often the only way to tell for sure if you have cancer. […] This page covers tests that are often used to help diagnose cancer. Depending on your symptoms, you may have other tests, too. […] Results from lab tests, imaging, and biopsies are often posted in your patient portal before your doctor can discuss them with you. […] High or low levels of certain substances in your body can be a sign of cancer. So lab tests of your blood, urine, and other body fluids that measure these substances can help doctors make a diagnosis. However, abnormal lab results are not a sure sign of cancer. Lab test results are used along with the results of other tests, such as biopsies and imaging, to help diagnose and learn more about a person’s cancer.
  • #1 Understanding cancer: diagnosis and treatment
    https://www.webmd.com/cancer/understanding-cancer-treatment
    The earlier cancer is diagnosed and treated, the better the chance of its being cured. […] Cancer diagnosis begins with a thorough physical exam and a complete medical history. Laboratory studies of blood, urine, and stool can detect abnormalities that may indicate cancer. […] To confirm the diagnosis of most cancers, a biopsy needs to be performed in which a tissue sample is removed from the suspected tumor and studied under a microscope to check for cancer cells. […] If the diagnosis is positive (cancer is present), other tests are performed to provide specific information about the cancer. This essential follow-up phase of diagnosis is called staging. […] If the initial diagnosis is negative for cancer and symptoms persist, further tests may be needed. […] If the biopsy is positive for cancer, be sure to seek a confirming opinion from a doctor who specializes in cancer treatment before any treatment is started.
  • #1 Why is early cancer diagnosis important? | Cancer Research UK
    https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/spot-cancer-early/why-is-early-diagnosis-important
    Spotting cancer at an early stage saves lives. […] Diagnosing cancer when it isn’t too large and hasn’t spread means that treatment is more likely to be successful. […] Cancer that’s diagnosed at an early stage, when it isn’t too large and hasn’t spread, is more likely to be treated successfully. […] Spotting cancer at an early stage saves lives, so it is important to tell your doctor as soon as possible if you notice anything that isn’t normal for you. […] There is a breast cancer screening programme in the UK for people without symptoms. […] There is a bowel cancer screening programme in the UK for people without symptoms. […] There is a lung cancer screening programme in the UK for people without symptoms. […] If you notice anything that isn’t normal for you, or if something doesn’t feel quite right, take charge and speak to your doctor. In most cases it won’t be cancer but if it is, finding it early can make a real difference.
  • #1 Cancer Diagnosis | Kaiser Permanente
    https://healthy.kaiserpermanente.org/colorado/health-wellness/cancer-care/diagnosis
    A cancer diagnosis can change your life. But having a dedicated care team by your side can make all the difference. […] Doctors use various screening and diagnostic tests to check for potential cancer in the body or blood. A diagnostic test identifies, or diagnoses, a disease. […] A pathologist is a doctor who helps diagnose disease. Theyll see if you have cancer and tell you the size, shape, and type of cancer cells found in your cancer pathology test. The test tells them all about the cancer cells, including the cancer cell grade and cancer stage. This explains how large the tumor is and how fast it may be growing. It also shows if cancer cells have spread to other parts of the body. Your care team will use this information to figure out your treatment options. […] Everyones cancer experience is unique. Your personal doctor and team of cancer specialists work together to create a care plan thats right for you.
  • #1 How MSK Pathologists Help Diagnose Cancer | Memorial Sloan Kettering Cancer Center
    https://www.mskcc.org/cancer-care/diagnosis-treatment/diagnosing/role-pathology
    Dr. Kojo S. J. Elenitoba-Johnson is Chair of MSKs Department of Pathology and Lab Medicine. He leads teams of MSK experts in interpreting lab tests and diagnosing disease. […] Pathologists at MSK are specialists in cancer and diseases related to cancer. We diagnose thousands of cases a year. Working daily with so many tests means our pathologists have deep experience in diagnosing cancer and related diseases. […] For most types of cancer, a biopsy is the only way to make a diagnosis. A biopsy also gives us a sample to test for genetic information about the cancer. […] If its cancer, your pathologist will run tests to learn more about the cancer and whether its likely to spread. Their pathology report will note if the tissue sample is benign (not cancer) or malignant (cancer). […] The pathology report has information that helps your care team recommend your best treatment options. The report has a diagnosis based on your sample, with details about any cancer cells.
  • #1 Azthena logo with the word Azthena
    https://www.news-medical.net/health/Cancer-Diagnosis.aspx
    There are several methods of diagnosing cancer. With advances in technologies that understand cancers better, there is a rise of number of diagnostic tools that can help detect cancers. Once suspected, diagnosis is usually made by pathologists and oncopathologists and imaging radiologists. […] Most cancers need a second opinion regarding diagnosis before being sure of the diagnosis or stage and type. […] The most common diagnostic methods include: […] This is a test where a small sample of tissue is taken from the suspected cancer with the help of a fine tipped needle (fine needle aspiration FNA), or with a thicker hollow needle (core biopsy) or by surgical excision. The tissues are then examined under a microscope for the presence of cancer cells. […] This is a procedure where the closest and most important nodes near the cancer are surgically excised and examined.
  • #1 Belgium’s advanced cancer diagnostics still behind the curve – Euractiv
    https://www.euractiv.com/section/health-consumers/news/belgiums-advanced-cancer-diagnostics-still-behind-the-curve/
    Belgiums advanced cancer diagnostics still behind the curve. […] One of the most promising advancements in breast cancer diagnostics is the use of liquid biopsies. […] Advanced diagnostics, including next-generation sequencing (NGS) are available, but the corresponding targeted therapies are not reimbursed. […] This gap prevents patients from accessing therapies for actionable mutations, even when identified. […] One of the most promising advancements in breast cancer diagnostics is the use of liquid biopsies, which analyse circulating tumour DNA (ctDNA) to provide real-time insights into disease progression. […] Liquid biopsies could revolutionise how we detect minimal residual disease after surgery. […] We need better tests to detect MRD and avoid over-treatment. Its the next step in precision oncology, said Sotiriou.
  • #1 Understanding Your Breast Cancer Diagnosis | American Cancer Society
    https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis.html
    If youve been diagnosed with breast cancer, youve probably heard a lot of different terms used to describe your cancer. Doctors use information from your breast biopsy to learn a lot of important things about the exact kind of cancer you have. […] If you have been diagnosed with breast cancer, tests will be done to find out the extent (stage) of the cancer. The stage of a cancer helps determine how serious the cancer is and how best to treat it. […] You can take an active role in your breast cancer care by learning about your cancer and its treatment and by asking questions.
  • #1 Diagnosing Breast Cancer | Breast Cancer | CDC
    https://www.cdc.gov/breast-cancer/screening/diagnosis.html
    If a screening mammogram is abnormal, doctors use more tests to find or diagnose breast cancer. […] If breast cancer is diagnosed, other tests are done to find out if cancer cells have spread within the breast or to other parts of the body. […] A breast cancer patient receiving an MRI Magnetic resonance imaging may be used to diagnose breast cancer. […] If a screening mammogram is abnormal, doctors use more tests to find out if it is breast cancer. […] These doctors are experts in diagnosing breast problems. […] If breast cancer is diagnosed, other tests are done to find out if cancer cells have spread within the breast or to other parts of the body. This process is called staging. […] The type and stage of breast cancer tells doctors what kind of treatment you need.
  • #1 Cancer glossary: 13 terms to know about your diagnosis | MD Anderson Cancer Center
    https://www.mdanderson.org/cancerwise/cancer-glossary–13-terms-to-know-about-your-diagnosis.h00-159536589.html
    If you or a loved one have recently been diagnosed with cancer, you may be hearing a lot of terms like stage, grade, prognosis or minimal residual disease. […] Understanding these terms can better help you prepare for treatment and shape your cancer experience. […] Prognosis: An estimate of how successful treatment will be based on data from previous patients whove had similar diagnoses and treatment. […] Grade: How fast cancer cells divide and a tumor grows based on the appearance of tumor cells viewed by pathologists under a microscope. […] Stage: Refers to how much a cancer has spread from its original site at the time of diagnosis. […] Histology: Appearance of tumor cells under a microscope. […] Disease progression: Cancer is spreading or growing. […] Locally advanced: When cancer has spread to lymph nodes near the original tumor site.
  • #1 Diagnosis | Breast Cancer Now
    https://breastcancernow.org/about-breast-cancer/diagnosis/
    Theres a lot to take when youre newly diagnosed with breast cancer. Find out what to expect and what might help you cope if you’ve just been diagnosed. […] You may be told your cancer is grade 1, 2 or 3. Find out what this means. […] The size of the breast cancer can help your treatment team decide what treatment to offer you. […] The stage of a cancer describes the size of the cancer and how far it has spread. […] Some breast cancers use hormones in the body to help them grow. […] HER2 is a protein that helps some breast cancers to grow. Find out more. […] Things you may want to ask about your diagnosis and treatment, plus preparing for appointments. […] Prognosis describes the likely course and outcome of your breast cancer. Find out more. […] Your pathology results helps determine the treatment youre offered. […] Theres no right or wrong way to feel after a diagnosis of breast cancer. […] After a diagnosis of breast cancer, you may feel anxious or stressed.
  • #1
    https://www.who.int/activities/promoting-cancer-early-diagnosis
    Early diagnosis of cancer focuses on detecting symptomatic patients as early as possible so they have the best chance for successful treatment. […] Early diagnosis improves cancer outcomes by providing care at the earliest possible stage and is therefore an important public health strategy in all settings. […] WHO supports Member States to develop and implement cancer early diagnosis and screening programmes, according to assessed feasibility and cost-effectiveness of screening, and with adequate capacity to avoid delays in diagnosis and treatment. […] By developing effective strategies to identify cancer early, lives can be saved and the personal, societal and economic costs of cancer care are reduced. […] Detecting cancer early can effectively reduce the mortality associated with cancer.
  • #1 Cancer Diagnostics | Cancer Vaccine Institute
    https://www.uwcvi.org/cancer-diagnostics
    Early detection of cancers is key for better outcomes. To be able to detect very early tumors, or even premalignant lesions, a diagnostic screening test must be highly sensitive and specific. […] One promising approach to the early detection of cancer is to look for evidence of an immune response in the form of antibodies to cancer. The advantage of using antibody immunity as an early marker of cancer is that the immune system can respond to levels of cancer proteins that would not be detectable using tests that directly screen for those proteins. The immune system may also be able to detect subtle changes in proteins when they are abnormally expressed or mutated in cancer. Antibodies to tumor-associated proteins that can be detected in serum have been shown to be useful biomarkers for a variety of cancers.
  • #1 New AI tool can diagnose cancer, guide treatment, predict patient survival— Harvard Gazette
    https://news.harvard.edu/gazette/story/2024/09/new-ai-tool-can-diagnose-cancer-guide-treatment-predict-patient-survival/
    Scientists at Harvard Medical School have designed a versatile, ChatGPT-like AI model capable of performing an array of diagnostic tasks across multiple forms of cancers. […] The new AI system, described Wednesday in Nature, goes a step beyond many current AI approaches to cancer diagnosis, the researchers said. […] Our model turned out to be very useful across multiple tasks related to cancer detection, prognosis, and treatment response across multiple cancers. […] CHIEF achieved nearly 94 percent accuracy in cancer detection and significantly outperformed current AI approaches across 15 datasets containing 11 cancer types. […] The AI model, which works by reading digital slides of tumor tissues, detects cancer cells and predicts a tumors molecular profile based on cellular features seen on the image with superior accuracy to most current AI systems.
  • #1 Diagnosing Cancer > Fact Sheets > Yale Medicine
    https://www.yalemedicine.org/conditions/diagnosing-cancer
    Lab tests, imaging studies, procedures and biopsies are used to diagnose cancer when suspected. […] When doctors give a diagnosis of cancer, its never an assumption. They rule out other possible causes before they zero in on cancer. Then, working with other medical specialists, they carefully perform a series of tests to check (and double-check) the diagnosis. […] Cancer diagnosis and treatment is a multidisciplinary team effort, says Yale Medicine pathologist Peter A. Humphrey, MD, PhD. Our teams of doctors work together to detect the cancer, determine its aggressiveness and extent, and devise the best treatment and management plan. […] Once doctors suspect a patient might have cancer, theyll ask about the family medical history and perform a physical exam. Then, theyll run a series of diagnostic tests, including the following:
  • #1 Cancer Diagnosis | Kaiser Permanente
    https://healthy.kaiserpermanente.org/health-wellness/cancer-care/diagnosis
    A cancer diagnosis can change your life. But having a dedicated care team by your side can make all the difference. […] Doctors use various screening and diagnostic tests to check for potential cancer in the body or blood. A diagnostic test identifies, or diagnoses, a disease. […] A pathologist is a doctor who helps diagnose disease. Theyll see if you have cancer and tell you the size, shape, and type of cancer cells found in your cancer pathology test. The test tells them all about the cancer cells, including the cancer cell grade and cancer stage. This explains how large the tumor is and how fast it may be growing. It also shows if cancer cells have spread to other parts of the body. Your care team will use this information to figure out your treatment options. […] At Kaiser Permanente, you dont need to ask for a second opinion its already built into your care journey. New cancer cases are reviewed by our network of cancer specialists, including pathologists, radiologists, oncologists, and nurses. Each cancer specialist brings their unique perspective, expertise, and experience to help make a timely and thorough diagnosis.
  • #1 Improving Cancer Diagnosis and Care: Patient Access to High‐Quality Oncologic Pathology
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6795152/
    Drawing on discussions at a workshop hosted by the National Cancer Policy Forum, current challenges in pathology are reviewed and practical steps to facilitate highquality cancer diagnosis and care through improved patient access to expertise in oncologic pathology are highlighted. […] In cancer care, diagnostic tests are critical for developing treatment plans and also to inform prognosis, prediction, and assessment of treatment response, disease progression, and recurrence. […] The development of more sophisticated approaches to diagnostic testing and the growth in precision therapies are transforming cancer diagnosis and care. […] Disparities in patient access to pathology expertise and technologies can affect the timeliness and accuracy of cancer diagnosis and thus the quality of care patients receive.
  • #1 New Cancer Diagnosis? What You Need to Know | Cancer Support Community
    https://www.cancersupportcommunity.org/cancer-diagnosis-what-you-need-know
    When you have a cancer diagnosis, it is normal to feel frightened, sad and worried. People who have had cancer often talk about experiencing three feelings: loss of control, unwanted aloneness and loss of hope. […] These resources, tips and guides can help you gain a sense of control as you face decisions about your treatment and care. We can help you navigate the health care system so you can manage the tests, doctor’s appointments, and insurance issues. […] An important decision you will make about your cancer treatment is choosing a doctor, a team and a cancer center that has the expertise to treat your cancer. […] As you learn about your cancer diagnosis and treatment options, ask your doctor how soon you need to make a treatment decision. […] It is ok to ask any questions you have. You have the right to understand medical terms and cancer treatment options. You have the right to make choices about your treatment and care, even if the opinion of your doctor is different.
  • #2 How Is Cancer Diagnosed? | Stanford Health Care
    https://stanfordhealthcare.org/medical-conditions/cancer/cancer/cancer-diagnosis.html
    There is no single test that can accurately diagnose cancer. The complete evaluation of a patient usually requires a thorough history and physical examination along with diagnostic testing. Many tests are needed to determine whether a person has cancer, or if another condition (such as an infection) is mimicking the symptoms of cancer. […] Effective diagnostic testing is used to confirm or eliminate the presence of disease, monitor the disease process, and to plan for and evaluate the effectiveness of treatment. In some cases, it is necessary to repeat testing when a person’s condition has changed, if a sample collected was not of good quality, or an abnormal test result needs to be confirmed. […] Diagnostic procedures for cancer may include imaging, laboratory tests (including tests for tumor markers), tumor biopsy, endoscopic examination, surgery, or genetic testing.
  • #2 Blood Tests for Cancer: Diagnosis & Screening
    https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22338-blood-tests-for-cancer
    Most cancers don’t show up in routine blood work. But there are specialized blood tests that can detect early-stage cancers in some people. […] Results of these tests must be interpreted cautiously, and implications for further testing and treatment must be discussed with a qualified healthcare provider. […] Many early-stage cancers are infamously difficult to diagnose. But routine cancer screenings can help detect certain types of cancer before you develop symptoms. […] If your blood test indicates that you might have cancer, your healthcare provider will refer you to an oncologist (a cancer specialist). The oncologist might run additional tests to confirm the diagnosis and recommend an appropriate treatment plan. […] Yes, it’s possible to have cancer even when you get normal blood test results. This is because blood work alone can’t detect most types of cancer. Certain blood cancers like leukemia, lymphoma and multiple myeloma are exceptions to this rule.
  • #2 Tests and Procedures Used to Diagnose Cancer – NCI
    https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis
    For many tests, it is possible to have normal results even if you have cancer. And it is possible to have test results outside the normal range even if you are healthy. These are some of the reasons why lab tests alone can’t say for sure if you have cancer or any other disease. […] Some common types of lab tests used to help diagnose cancer are listed below. […] Cytogenetic analysis may be used to help diagnose cancer, plan treatment, or find out how well treatment is working. […] Immunophenotyping helps diagnose, stage, and monitor blood cancers and other blood disorders, such as leukemias, lymphomas, myelodysplastic syndromes, and myeloproliferative disorders. […] A liquid biopsy may help find cancer at an early stage. It may also be used to help plan treatment or to find out how well treatment is working or if cancer has come back.
  • #2 Cancer blood tests: Lab tests used in cancer diagnosis
    https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cancer/in-depth/cancer-diagnosis/art-20046459
    A test to count your blood cells. A complete blood count (CBC) measures the amount of each type of blood cell in a sample of your blood. Blood cancers may be found using this test. […] A test that looks at the blood proteins. An electrophoresis blood test looks at the various proteins in your blood to find the ones made by your body’s germ-fighting immune system. This test is helpful in diagnosing multiple myeloma. […] Tests to find chemicals made by cancer cells. Tumor marker tests use a sample of blood to look for chemicals made by cancer cells. […] These tests don’t always help with diagnosing cancer because many healthy cells also make these chemicals. And some conditions that aren’t cancer can cause high levels of tumor markers. Instead, tumor marker tests are mostly used after your cancer diagnosis to see if treatment is working.
  • #2 Cancer Diagnosis – Hematology and Oncology – Merck Manual Professional Edition
    https://www.merckmanuals.com/professional/hematology-and-oncology/overview-of-cancer/cancer-diagnosis
    Other symptoms may be present depending on the site of cancer (eg, hoarseness in laryngeal cancer or abnormal vaginal bleeding in uterine cancer). […] Particular attention should be paid to skin, lymph nodes, lungs, breasts, abdomen, and testes. Prostate, rectal, and vaginal examinations are also important. Findings help direct further testing, including radiographs and biopsies. […] Tests include imaging tests, biomarkers, and biopsies; one or more of which may be indicated in patients with a suggestive history or physical or laboratory findings. […] Imaging tests include plain radiographs, ultrasound, CT, positron emission tomography (PET), and MRI studies. These tests assist in identifying abnormalities, determining qualities of a mass (solid or cystic), providing dimensions, and establishing relationship to surrounding structures, which may be important if surgery or biopsy is being considered.
  • #2 How Is Cancer Diagnosed? | Stanford Health Care
    https://stanfordhealthcare.org/medical-conditions/cancer/cancer/cancer-diagnosis.html
    Imaging is the process of producing valuable pictures of body structures and organs. It is used to detect tumors and other abnormalities, to determine the extent of disease, and to evaluate the effectiveness of treatment. Imaging may also be used when performing biopsies and other surgical procedures. There are three types of imaging used for diagnosing cancer: transmission imaging, reflection imaging, and emission imaging. Each uses a different process. […] A biopsy is a procedure performed to remove tissue or cells from the body for examination under a microscope. Some biopsies can be performed in a physician’s office, while others need to be done in a hospital setting. In addition, some biopsies require use of an anesthetic to numb the area, while others do not require any sedation. […] Biopsies are usually performed to determine whether a tumor is malignant (cancerous) or to determine the cause of an unexplained infection or inflammation.
  • #2 Diagnosis of colorectal cancer | Canadian Cancer Society
    https://cancer.ca/en/cancer-information/cancer-types/colorectal/diagnosis
    During a biopsy, the doctor removes tissues or cells from the body so they can be tested in a lab. A report from the pathologist will show whether or not cancer cells are found in the sample. […] Cells and tissue studies look closely at the cells of a tumour to find out the type of colon or rectal cancer. They can also show certain changes or characteristics in the body. […] A CT scan is used to check if colorectal cancer has spread to lymph nodes or organs in the chest, abdomen and pelvis. […] An ultrasound uses high-frequency sound waves to make images of parts of the body. It may be used to check if colorectal cancer has spread to the liver. […] A PET-CT scan combines images from a PET scan and a CT scan, which are done at the same time using the same machine. It may be used to help with staging colorectal cancer or to plan surgery for metastatic tumours.
  • #2 How Cancer Is Diagnosed | Memorial Sloan Kettering Cancer Center
    https://www.mskcc.org/cancer-care/diagnosis-treatment/diagnosing
    MSK uses many types of tests and procedures to diagnose cancer. They include: Imaging tests, Pathology and lab tests, Diagnostic procedures, such as endoscopy and biopsy, Genetic tests. […] A pathologist also finds out the stage of the cancer. Staging is part of the diagnosis process. It tells us how advanced a cancer is. It describes the tumors size, location, and how far it has spread. Staging helps your care team choose the best treatment and follow-up care for you. […] Genetic testing is important for diagnosing cancer and for treating cancer. Genetic information helps us target a tumor with drugs that work best on that kind of cancer. […] Cancer screening is checking for cancer in people who dont have symptoms. Screenings can help find cancer early, when its easier to treat. Screening can save lives by lowering chances of dying from cancer. […] MSKs remote second opinion service brings together our experts in pathology, imaging, and cancer. A second opinion can help you be sure you have the most accurate cancer diagnosis and the best care plan.
  • #2
    https://www.roche.com/solutions/focus-areas/oncology/diagnostics-in-oncology
    If cancer is confirmed, additional testing can help doctors decide on a treatment plan, potentially including tests for biomarkers (biological signals that indicate disease) to help personalise treatment. […] Regular check-ups are important for determining the effectiveness of therapy and mitigating the long-term complications associated with cancer therapy. […] As care for people with cancer does not end when active treatment does, doctors will monitor a patient’s overall health to check for recurrent cancers or to manage any side effects. […] Companion diagnostic tests are validated to provide information that is essential for the safe and effective use of a corresponding drug or biological product. […] Able to identify the presence and/or quantity of patient biomarkers to help stratify patients into distinct populations, helping clinicians decide on a tailored treatment.
  • #2 Diagnosis of Cancer – Cancer – Merck Manual Consumer Version
    https://www.merckmanuals.com/home/cancer/overview-of-cancer/diagnosis-of-cancer
    Staging may use scans or other imaging tests, such as x-rays, CT, MRI, bone scans with radioactive materials, or positron emission tomography (PET). […] Biopsies are often needed to confirm the presence of tumor for staging purposes and can sometimes be done together with the initial surgical treatment of a cancer. […] When staging is based only on initial biopsy results, physical examination, and imaging, the stage is referred to as clinical. […] Grading is a measure of how quickly the cancer is growing or spreading (called aggressiveness).
  • #2
    https://www.nhs.uk/conditions/lung-cancer/diagnosis/
    A biopsy from a lymph node can show if cancerous cells are growing there and what type they are. […] Once tests have been completed, it should be possible for doctors to know what stage your cancer is, what this means for your treatment and whether it’s possible to completely cure the cancer. […] Clinicians use a staging system for lung cancer called TNM, where: T describes the size of the tumour (cancerous tissue), N describes the spread of the cancer into lymph nodes, M describes whether the cancer has spread to another area of the body such as the liver (metastasis). […] Small-cell lung cancer only has 2 possible stages: limited disease where the cancer is only in 1 lung and may be in nearby lymph nodes, extensive disease where the cancer has spread to the other lung, to lymph nodes that are further away, or to other parts of your body. […] Lung health checks are currently only available in some parts of England.
  • #2 Diagnosing Cancer > Fact Sheets > Yale Medicine
    https://www.yalemedicine.org/conditions/diagnosing-cancer
    Biopsy – A sample of the patient’s tumor will be obtained and analyzed. This can be done during surgery or with a less invasive biopsy technique, in which the doctor inserts a needle into a targeted area, using an X-ray image as a guide. The biopsied (or resected) tissue is examined under the microscope by pathologists. These are the specialists who make the diagnosis of cancer, as well as determine the specific type of cancer and its aggressiveness, based on the tumor stage and grade. […] Doctors use systems called staging and grading to measure how advanced the cancer has become. […] Staging indicates the extent of the cancer in the body, particularly whether it has begun to spread. […] Grading is used to identify how different the tumor cells are from normal cells, based on the appearance of the cancer cells under the microscope.
  • #2
    https://www.nhs.uk/conditions/laryngeal-cancer/diagnosis/
    After these tests have been completed, your doctor should be able to tell you the extent of the cancer. This is known as the stage and grade of the cancer. […] Healthcare professionals use a system called the TNM system to stage laryngeal cancer. T describes the size of the tumour, N describes whether cancer has spread to the lymph nodes and M gives an indication of whether the cancer has spread to other parts of the body. […] Lower-grade cancers, such as grade 1, tend to grow more slowly and are less likely to spread. Higher-grade cancers, such as grade 3, grow quickly and are more likely to spread.
  • #2 Cancer Early Detection and Diagnostics Clinic | Massachusetts General Hospital
    https://www.massgeneral.org/cancer-center/treatments-and-services/cancer-early-detection
    MCD tests are a category of blood tests that can potentially detect or screen for multiple types of cancer in a single test. […] The MCD concept is exciting because of the potential to screen for multiple cancers with a single blood test. […] A blood sample is taken and tested for certain pieces of DNA or proteins from cancer cells. If these are found, it might mean that the person has cancer, and it might also show which organ the cancer started in. […] MCD tests can potentially screen for any type of cancer. […] The accuracy of MCD tests can vary depending on the cancer type and stage, as well as the type of MCD test used. […] If a patient receives a positive test result, the next steps will depend on the exact results of the test. Some MCD tests can even go so far as to show that a positive cancer signal was detected and then indicate the top two types of cancer that are most likely. Our team of experts will recommend additional testing as appropriate. […] Patients and referring providers can request an appointment by calling Apryl Bilodeau, program manager for the Cancer Early Detection and Diagnostics Clinic, at 781-487-6212.
  • #2 New AI tool can diagnose cancer, guide treatment, predict patient survival— Harvard Gazette
    https://news.harvard.edu/gazette/story/2024/09/new-ai-tool-can-diagnose-cancer-guide-treatment-predict-patient-survival/
    CHIEF successfully predicted patient survival based on tumor histopathology images obtained at the time of initial diagnosis. […] CHIEF outperformed other models by 8 percent. […] In all, CHIEFs ability to predict high versus low death risk was tested and confirmed across patient samples from 17 different institutions. […] The model identified tell-tale patterns on images related to tumor aggressiveness and patient survival. […] Quick identification of cellular patterns on an image suggestive of specific genomic aberrations could offer a quick and cost-effective alternative to genomic sequencing, the researchers said. […] CHIEF outperformed current AI methods for predicting genomic variations in a tumor by looking at the microscopic slides. […] If validated further and deployed widely, our approach, and approaches similar to ours, could identify early on cancer patients who may benefit from experimental treatments targeting certain molecular variations, a capability that is not uniformly available across the world, Yu said.
  • #2 Improving Cancer Diagnosis and Care: Patient Access to High‐Quality Oncologic Pathology
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6795152/
    Patient access to expertise in cancer diagnostics could be expanded through improved collaboration among pathologists, radiologists, oncologists, and informaticians; enhanced education and training as well as initial and continuing certification; increased use of expert consultations, including wholeslide imaging and teleconsultation; and dissemination of appropriate clinical CDS tools. […] The potential for harm when patients lack access to highquality oncologic pathology and integrated diagnostics cannot be ignored.
  • #2 New Cancer Diagnosis? What You Need to Know | Cancer Support Community
    https://www.cancersupportcommunity.org/cancer-diagnosis-what-you-need-know
    As you start to learn about possible treatments, you will be asked to make decisions. Work with your health care team to understand the options and think about what is important to you. […] As you prepare to start treatment, take the time to learn about the side effects of the treatment you are considering. There may be steps you can take or choices you can make to help make treatment a little easier. […] Many people find that it helps to get a second or even third opinion from another oncologist or cancer center. Some doctors even encourage it. Talking with a second doctor can help you better understand your disease and how to treat it. […] Your health care team can help you manage symptoms and side effects. Discuss possible side effects with them before you begin treatment. Know what may happen and how side effects will be managed.
  • #2 Cancer Diagnosis | Kaiser Permanente
    https://healthy.kaiserpermanente.org/health-wellness/cancer-care/diagnosis
    Many aspects of your life may change after a cancer diagnosis. Despite the uncertainty you may be experiencing, it can help to stick to regular routines. […] We offer multiple resources to support your well-being throughout your cancer journey. Let your care team know about your symptoms or concerns, whether theyre physical or emotional, so they can provide the care you need.
  • #3 Tests and Procedures Used to Diagnose Cancer – NCI
    https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis
    Sputum cytology can help diagnose lung cancer. […] Tumor markers can be used to help diagnose cancer, decide on treatment, measure how well treatment worked, and watch for signs that the cancer has returned. […] Urinalysis can help diagnose kidney cancer, bladder cancer, and rarer urothelial cancers. […] Urine cytology helps diagnose kidney cancer, bladder cancer, and rarer urothelial cancers. After cancer treatment, it is used to watch for signs that cancer has returned. […] Imaging tests create pictures of areas inside your body that help the doctor see whether a tumor is present. […] A CT scan uses an x-ray machine linked to a computer to take a series of pictures of your organs from different angles. […] An MRI uses a powerful magnet and radio waves to take pictures of your body in slices.
  • #3 Cancer blood tests: Lab tests used in cancer diagnosis
    https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cancer/in-depth/cancer-diagnosis/art-20046459
    Tests to look for cancer cells. Circulating tumor cell tests detect cancer cells in your blood. The cells might be in the blood if they’ve broken away from where they started and are spreading to other parts of the body. Circulating tumor cell tests are mostly used after a cancer diagnosis. […] Tests to look for cancer cells’ genetic material. These tests use a blood sample to look for small pieces of cancer cells’ genetic material, called DNA. […] In people with cancer, these tests are sometimes used to understand the DNA changes present in the cancer cells. A health care provider uses the results to select the best treatment. […] One day providers might use these tests to detect signs of cancer in healthy people with no symptoms. This is an active area of research.
  • #3 Azthena logo with the word Azthena
    https://www.news-medical.net/health/Cancer-Diagnosis.aspx
    There are several imaging techniques. These include X rays, CT scans, MRI scans of various parts of the body. […] X-rays are the most common imaging techniques and they may be made more specific by using a Barious enema. […] Mammogram is an X-ray of the breasts used to screen for and/or detect breast lumps and growths. […] A CAT scan (computerized axial tomography) uses radiographic beams to create detailed computerized pictures. […] An Magnetic Resonance Imaging (MRI) uses a powerful magnetic field to create detailed computer images of the bodys soft tissue, large blood vessels and major organs. […] Bone scan is specifically used to identify and locate new areas of cancer spread to the bone. […] Cytogenetic analysis involves analysis of blood or bone marrow cells for organizations of chromosomes. This shows up any genetic mutations.
  • #3 Cancer Diagnosis – Hematology and Oncology – Merck Manual Professional Edition
    https://www.merckmanuals.com/professional/hematology-and-oncology/overview-of-cancer/cancer-diagnosis
    Biomarkers may offer corroborating evidence in patients with findings suggestive of a specific cancer. […] Some of these biomarkers may be most useful in monitoring the response to treatment rather than in tumor detection. […] Biopsy to confirm the diagnosis and tissue of origin is almost always required when cancer is suspected. […] Grading is a histologic measure of cancer aggressiveness and provides important prognostic information. […] Molecular tests such as chromosomal analysis, fluorescent in situ hybridization (FISH), polymerase chain reaction (PCR), and cell surface antigen testing help delineate the origin of metastatic cancers, particularly for cancers of unknown primary origin, and may be helpful in selecting therapy. […] Once a histologic diagnosis is made, staging (ie, determination of the extent of disease) helps in treatment decision-making and influences prognosis.
  • #3
    https://www.roche.com/solutions/focus-areas/oncology/diagnostics-in-oncology
    Sequencing uncovers the underlying genetic driver of a cancer, enabling oncologists to find a treatment specifically designed to target the genomic alteration. […] Next-generation sequencing can map out an individual’s full genetic makeup, tumour mutations, and other defining molecular features to help find the most appropriate treatment. […] Liquid biopsy plays an increasing role in tracking how a cancer evolves over time, allowing treatment to be adjusted accordingly.
  • #4 Tests and Procedures Used to Diagnose Cancer – NCI
    https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis
    A nuclear scan uses radioactive material to take pictures of the inside of the body. […] Bone scans are a type of nuclear scan that check for abnormal areas or damage in the bones. They may be used to diagnose bone cancer or find out whether cancer has spread to the bones from elsewhere in the body (called metastatic bone tumors). […] A PET scan is a type of nuclear scan that makes detailed 3-D pictures of areas inside your body where glucose is taken up. Because cancer cells often take up more glucose than healthy cells, the pictures can be used to find cancer in the body. […] In most cases, doctors need to do a biopsy to be certain that you have cancer. A biopsy is a procedure in which the doctor removes a sample of abnormal tissue. […] If the biopsy and other tests show that you have cancer, you may have more tests to help your doctor plan treatment. For instance, your doctor may do other tests to figure out if the cancer has spread and how far. This information is important for knowing the stage of your cancer.
  • #4 Cancer Diagnosis – Hematology and Oncology – Merck Manual Professional Edition
    https://www.merckmanuals.com/professional/hematology-and-oncology/overview-of-cancer/cancer-diagnosis
    Imaging tests, especially CT, PET, and MRI, can detect metastases to brain, lungs, or abdomen, including the adrenal glands, retroperitoneal lymph nodes, liver, and spleen. […] Serum chemistry and enzyme measurements may help staging. Elevated liver enzyme levels and elevated bilirubin levels suggest liver metastases. […] Mediastinoscopy is especially valuable in the staging of nonsmall cell lung cancer. […] Bone marrow aspiration and biopsy are especially useful in detecting involvement by leukemias, lymphomas, and plasma cell myeloma and metastases from small cell lung, breast, and prostate cancers. […] Biopsy of sentinel regional lymph nodes is part of the evaluation of many cancers, such as breast, thyroid, gastric, lung, and colon cancers and melanoma.
  • #4 Cancer diagnosis in primary care
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8324147/
    Tumour markers are substances produced by either cancer cells or the host in response to the presence of cancer. These markers are a heterogeneous group of molecules, including hormones, enzymes, proteins and glycoproteins, and oncofetal antigens. Tumour markers range widely in sensitivity and specificity for different cancers and can be elevated in benign conditions. They can facilitate diagnosis when ordered to investigate a specific malignancy or unknown primary tumour, but should not be ordered indiscriminately. […] Cancer therapy is predicated on accurate knowledge of tumour pathology, and cancer centres require pathology results to accept referrals. Therefore, it is essential that a biopsy be performed if there is high suspicion of malignancy. Biopsies are ideally performed on the most accessible suspected tumour in order to minimize complications.
  • #5 Diagnosing Cancer | Mays Cancer Center
    https://cancer.uthscsa.edu/cancer-care/diagnosing-cancer
    Liquid biopsies are specialized blood tests that look for genetic changes that identify possible cancer. They can help spot types of cancer for which it is difficult to safely get a tissue biopsy, such as lung cancer. […] Our doctors perform specialized biopsies using advanced imaging to guide their movements. For example, ultrasound and MRI technology help our urologic doctors better target tissue so they can make a precise prostate cancer diagnosis. […] If you have cancer, your doctor may recommend additional tests to learn more about a disease or how it affects your health. Doctors call this staging. […] A cancer stage does not dictate your future. Our cancer doctors use these details when theyre deciding which treatments are most likely to offer you successful results. […] Soon after a cancer diagnosis, a member of your care team will sit down with you to help you understand more about your specific condition. […] Well explain all your treatment options and what you can expect in the coming days and weeks.

Zobacz więcej

fluorescencyjna hybrydyzacja in situ guz przerzutowy morfologia krwi biopsja stopień zróżnicowania nowotworu system TNM biopsja płynna badanie laboratoryjne pozytonowa tomografia emisyjna immunofenotypowanie krążące komórki nowotworowe marker nowotworowy cytologia plwociny biopsja cienkoigłowa węzeł chłonny diagnoza nowotworu badanie obrazowe rezonans magnetyczny tomografia komputerowa reakcja łańcuchowa polimerazy cytologia moczu ultrasonografia sekwencjonowanie nowej generacji biopsja gruboigłowa stadium zaawansowania nowotworu diagnostyka nowotworowa